II SA/Op 462/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odrzucił skargę B. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], Nr [...], utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych przez skarżącą, pismem z dnia 27 kwietnia 2007 r. w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W dniu 17 stycznia 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej B. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie skarżąca podniosła, że w dwóch kancelariach prawnych odmówiono jej udzielenia pomocy prawnej, z powodu krótkiego terminu, jaki pozostał do wniesienia skargi kasacyjnej oraz złożoności sprawy. Po doręczeniu skarżącej urzędowego formularza skarżąca podała w nim, a mianowicie w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z A. W. i dwójką ich niepełnoletnich dzieci, posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 103 m² oraz dwa budynki o powierzchni 270 m² pod działalność gastronomiczną – kredytowane w banku [...]. Skarżąca stwierdziła także, że nie uzyskuje dochodu i "żyje z oszczędności", albowiem podjęta przez nią rok temu działalność gospodarcza, jest na etapie rozwijania się i nie przynosi żadnych dochodów. Dochodu także nie uzyskuje konkubent skarżącej, który jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Wobec wątpliwości powziętych przez referendarza tut. Sądu, co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej oraz jej możliwości płatniczych, skarżąca wezwana została pismem z dnia 29 stycznia 2008 r., do uzupełnienia w terminie siedmiu dni, złożonego wniosku, poprzez nadesłanie dodatkowych informacji i przedłożenia stosownych dokumentów. Powyższe wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i może skutkować oddaleniem wniosku. Odbioru powyższego zobowiązania dokonał w dniu 3 lutego 2008r. konkubent skarżącej- A. W., wspólnie mieszkający ze skarżącą. Powyższe odnotowane zostało na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania (k.56 akt). W odpowiedzi na powyższe wezwanie do Sądu wpłynęło pismo z dnia 8 lutego 2008 r., sporządzone przez A. W., w którym w/w podaje miesięczne zestawienie kosztów dotyczących utrzymania rodziny skarżącej, a mianowicie, że czynsz za mieszkanie wynosi 265 zł; opłata za energię elektryczną – 450 zł (w tym ogrzewanie) opłata za gaz – 25 zł., opłaty za radio i telewizję – 45 zł; koszty wyżywienia dzieci w stołówce – 130 zł; wydatki na potrzeby dzieci – 250 zł; wyżywienie – 1500 zł. Do akt sprawy załączono ponadto: zaświadczenie z dnia 7 lutego 2008 r., wydane przez Powiatowy Urząd Pracy w K. o posiadaniu przez A. W. statusu osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku; kserokopię deklaracji skarżącej dla podatku od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiąc grudzień 2007 r.; kserokopię zeznania skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2006 r. Pismem z dnia 4 marca 2008 r. Sąd wezwał A. W. do złożenia oświadczenia, czy należy do kręgu podmiotów, wymienionych w art. 35 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogą być pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, A. W. w piśmie z dnia 12 marca 2008 r. oświadczył, że jest konkubentem B. C. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2008r. Referendarz tut Sądu odmówił w tym stanie faktycznym przyznania prawa pomocy skarżącej. Odpis postanowienia doręczony został na adres domowy skarżącej w dniu 14 kwietnia 2008r. Skarżącą pismem datowanym na dzień 21 kwietnia 2008r. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym nie godziła się z przyjęciem, że konkubent nie może być jej pełnomocnikiem w niniejszym postępowaniu, pomimo, że wspólnie z nią wychowuje ich dzieci i dzieli jej los. Skarżąca dodała nadto, iż nie jest prawdą, że nie stać jej na wpłatę kwoty 500zł, ale chodzi o kwoty jakie adwokaci żądają za prowadzenie takiej sprawy. W dalszej części sprzeciwu skarżąca odniosła się do nakazu wydanego przez organ administracji. Skarżąca, nie uzupełniła wniosku o dane dotyczące kosztów utrzymania rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do dyspozycji art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", strona może działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnikiem strony, zgodnie z art. 35 § 1 P.p.s.a., może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że katalog osób, które mogą być pełnomocnikami osoby fizycznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ma charakter zamknięty, co oznacza, że tylko osoba spełniająca wymagania wymienione w tym przepisie uprawniona może być do działania jako pełnomocnik, a udzielenie pełnomocnictwa osobie, która nie mieści się w katalogu osób z art. 35 P.p.s.a., jest procesowo bezskuteczne. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że A.W. – konkubent skarżącej nie zalicza się do kręgu tzw. osób bliskich strony, w rozumieniu art. 35 P.p.s.a., tj. nie jest jej małżonkiem, rodzicem, rodzeństwem, zstępnym. Również z treści udzielonego mu przez skarżącą pełnomocnictwa nie wynika, aby był pracownikiem skarżącej lub by posiadał uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego lub adwokata. Wobec takiej regulacji prawnej Sąd zmuszony był dokonać oceny skuteczności oświadczenia złożonego przez konkubenta skarżącej w piśmie z dnia 8 lutego 2008r. i przyjąć, że oświadczenie dotyczące kosztów utrzymania mieszkania pochodzi od osoby nie będącej stroną w sprawie, ani pełnomocnikiem skarżącej i stąd też czynności i oświadczenia, złożone w imieniu skarżącej przez jej konkubenta, w postępowaniu wyjaśniającym w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie mogą być uznane za skuteczne i nie mogą być przedmiotem oceny przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Konsekwencją powyższego było również uznanie, że skarżąca nie wykonała zobowiązania Sądu w całości. Wobec powyższego, rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Sąd uwzględnił jedynie okoliczności wynikające z samego formularza wniosku oraz dokumentów urzędowych znajdujących się w aktach sprawy. Stosownie do art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który składa się na urzędowym formularzu i który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zaznaczyć należy również, iż w każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Wezwanie takie skierowane zostało do skarżącej. Referendarz sądowy wezwał bowiem skarżącą do złożenia dodatkowych informacji i przedłożenia stosownych dokumentów określających sytuację materialną, a mianowicie do: przedłożenia aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych; wskazanie, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, jaką prowadzi wnioskodawczyni, formy opodatkowania i w zależności od niej - o przedłożenie odpisów aktualnych deklaracji – PIT-36, PIT–7, PIT-36L, PIT 16A, PIT-5, VAT-7 oraz NIP; przedłożenia - w zależności od formy opodatkowania działalności gospodarczej, jaką wnioskodawczyni prowadzi - odpisu podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji obrotów przy zastosowaniu kasy rejestrującej, ewidencji przychodów, itp.; przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, potwierdzającego okoliczność, że A. W. posiada status osoby bezrobotnej; wskazania miesięcznych kosztów utrzymania członków rodziny skarżącej. Skarżąca nie wykonała powyższego zobowiązania i stąd też Sąd nie dysponował informacjami dotyczącymi kosztów utrzymania mieszkania oraz rodziny. Brak powyższych informacji uniemożliwił przyjęcie, że B. C. wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje bowiem wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 P.p.s.a.). Użycie przez ustawodawcę w w/w przepisie sformułowania "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Co więcej sformułowanie to oznacza powinność strony, a zatem obowiązek należytego uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, na które powoduje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz deklaracji VAT i zeznania PIT -36 za 2006r. wynika, że dochód rodziny skarżącej w 2006r. wyniósł zaledwie 2108,40zł. Pomimo złożonego we wniosku oświadczenia o braku uzyskiwanych przez skarżącą i jej konkubenta dochodów, rodzina skarżącej posiada środki na swoje utrzymanie i jak to sama skarżąca określiła: "żyje z oszczędności". Co więcej skarżąca przyznała w piśmie z dnia 21 kwietnia 2008r., iż nie jest prawdą, że nie jest w stanie uiścić kwoty 500 zł., bo jest w stanie przyoszczędzić. W rubryce zaś formularza wniosku, odnoszącej się do posiadanego majątku, B. C. nie wykazała żadnych zasobów pieniężnych, stwierdzając: "nie posiadamy". W dalszej części wniosku skarżąca podała, że posiada dwa budynki pod działalność gastronomiczną, które są "kredytowane w [...]", a także że musi sporo zainwestować w budynki i prowadzoną działalność. Zestawienie zatem powyższych oświadczeń musi prowadzić do wniosku, iż skarżąca nie ujawniła Sądowi w całości informacji o posiadanym majątku i źródłach osiąganych dochodów, a skarżąca prawdopodobnie posiada zgromadzone środki pieniężne lub inne źródła dochodu dające jej możliwość ponoszenia obok kosztów bieżącego utrzymania siebie i rodziny, także kosztów zaciągniętego kredytu oraz realizowania inwestycji. Te okoliczności powodują powstanie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia skarżącej o wystąpieniu przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a dotyczących niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości te dotyczą zwłaszcza wysokości zgromadzonych oszczędności oraz kosztów i wydatków związanych z potrzebami życiowymi rodziny. Niewyjaśnienie powyższych wątpliwości przez wskazanie źródeł finansowania potrzeb swoich oraz rodziny, czyni wniosek B. C. mało wiarygodnymi i skutkować musi uznaniem, że jej twierdzenie o pozostawaniu w złej sytuacji materialnej, nie zostało wykazane, a tym samym przyjęciem, że brak jest podstaw do uznania, iż skarżącej należy przyznać prawo pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Mając, powyższe na uwadze na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.