II SA/Op 463/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2007 r. w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżącej B. C. o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. B. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W związku z tym skarżąca została wezwana przez tut. Sąd do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 (pięćset) złotych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła w dniu 9 października 2007 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia o kosztów sądowych. Wobec złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu PPPr przeznaczonym dla osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, referendarz sądowy przesłał jej do wypełnienie i odesłania przeznaczony dla skarżącej, jako osoby fizycznej, formularz wniosku PPF. Skarżąca odesłała formularz PPF w przepisanym terminie, w dniu 23 października 2007 r., wnosząc w nim o zwolnienie jej z kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z mężem A. W., i dwójką małoletnich dzieci. Wnioskodawczyni podała, że obecnie nie ma dochodu, a dochód za rok 2006 wyniósł 1192,09 zł, jedyny jej majątek to budynek, w którym prowadzi działalność gospodarczą, o powierzchni 230 m2, na którym ma kredyt hipoteczny. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą od roku i na razie ma same koszty, nie ma jeszcze takich dochodów, aby mogła pokryć koszty sądowe, a ponadto w zeszłym miesiącu musiała zakupić kasę fiskalną, a nie ma jeszcze ogrzewania lokalu. Wniosek skarżącej zawierał braki, które należało wyjaśnić. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej alej P.p.s.a., do uzupełnienia braków tego wniosku, poprzez: - przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w urzędzie pracy z prawem do zasiłku lub bez tego prawa, męża A. W., a jeśli pracuje zaświadczenia o dochodzie, - doręczenie wyciągów z posiadanych, kont, lokat, rachunków bankowych za ostatnie trzymiesiące, osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, * przedłożenie zeznania podatkowego za rok 2006 r. wnioskodawczyni oraz małżonka, * podanie wszystkich posiadanych kredytów, ze wskazaniem kwot zaciągniętych kredytów i celu, na jaki zostały zaciągnięte, * sprecyzowanie, czy skarżąca ma mieszkanie, a jeśli nie, to w jaki sposób zaspokaja swoje i rodziny potrzeby mieszkaniowe i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, czynsz, wodę, wywóz odpadów). Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. B. C. odebrała to wezwanie w dniu 21 listopada 2007 r. i nie odpowiedziała na nie do dnia dzisiejszego. W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. B. C. nie odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego i nie przesłała żądanych przez niego dodatkowych informacji. Przechodząc do oceny sytuacji skarżącej, referendarz zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). W ocenie referendarza, tak jest w niniejszej sprawie. Skarżąca pomimo wezwania i pouczenia jej o skutkach nie zastosowania się do jego treści, nie wyjaśniła wątpliwości odnoszących się do jej stanu rodzinnego i majątkowego. Przed wezwaniem skarżącej o przyznanie prawa pomocy analizowano też, wniosek złożony przez nią w dniu 9 października 2007 r., na formularzu PPPr, dane w nim zawarte nie były również wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącej. Wykazała ona, że ma kredyt inwestycyjny na 15 lat, na zakup budynku w którym prowadzi działalność gospodarczą, miesięczna rata wynosi 3000 zł, podatek od nieruchomości od tego budynku to kwota 3286 zł, jej ZUS to 800 zł, prąd 700 zł, woda 500 zł, środki czystości i wywóz śmieci to 250 zł. Obecne koszty przewyższają jej dochody miesięczne, ma na utrzymani dzieci w wieku 13 i 14 lat, oraz męża, który pomaga jej prowadzić działalność. Sprzęt i w przez nią wyposażenie lokalu oraz sprzęt w mieszkaniu, ma jak podała wartość 5000 zł. Na kontach bankowych ma łącznie kwotę 525 zł. Przesłała też kopię rozliczenia z biura rachunkowego za 2006 r., wykazujące stratę w kwocie 1192 zł. Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu, stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. Zdaniem referendarza sądowego, B. C., pomimo wezwania w tym przedmiocie nie wykazała, aby w jej przypadku występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Z tych też względów, nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.