II SA/Op 467/07
WyrokWSA w Opolu2008-06-09
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Grażyna Jeżewska, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, wydana na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., może zostać utrzymana w mocy bez uprzedniego rozważenia, czy obiekt nie podlega przymusowej rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. z uwagi na niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, wydana na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., jest wadliwa, jeśli organy nadzoru budowlanego nie rozważyły, czy obiekt nie podlega przymusowej rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. z uwagi na niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Organ nadzoru musi rzetelnie ocenić, czy obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, uwzględniając ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą właścicielom wiaty doprowadzenie jej systemu odprowadzania wód opadowych do stanu zgodnego z prawem. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz pominięcie jego wniosków. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając obie decyzje organów nadzoru budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...]. Określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz 229 z późn. zm. ) w związku z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwaną dalej K.p.a.), zobowiązał K. i W. Ś. właścicieli obiektu gospodarczego - wiaty, położonego na działce nr A w K. do wykonania zmiany systemu odprowadzenia wód opadowych z połaci dachowej zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Do wykonania określonych robót zakreślił dwumiesięczny termin, od daty uprawomocnienia się decyzji wskazując, że mają one być wykonane pod nadzorem osoby mającej stosowne uprawnienia budowlane i posiadającej aktualny wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, z określonym w nim terminem ważności.
W uzasadnieniu organ nadzoru podał, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało z urzędu na skutek inicjatywy J. G., a jego przedmiotem była wiata na maszyny rolnicze stanowiąca część zabudowań gospodarskich K. i W. Ś., wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że w sprawie przeprowadził kontrole w obecności świadków i zgromadził niezbędny do wydania decyzji materiał dowodowy oraz zapoznał w dniu 1 marca 2007 r. strony z zebranym materiałem. W trakcie przeprowadzonego postępowania ustalił, iż obiekt wiaty został przekazany na podstawie umowy nr [...] o przekazaniu gospodarstwa rolnego na rzecz obecnych właścicieli (przekazanie własności z ojca na syna). Uznał w oparciu o relacje obecnych właścicieli oraz świadka A. W., że wiata została wybudowana w 1979 r. na potrzeby gospodarstwa rolnego i że nie zmieniła swojego przeznaczenia, nie została również przebudowana. Podniósł, iż podczas przeprowadzonej w dniu 16 maja 2006 r. kontroli stwierdzono, iż jest to obiekt istniejący o wymiarach 23,88m x 8,38m, który ścianą szczytową przylega do istniejącego garażu, natomiast ścianą wzdłużną do istniejącego kurnika. Ściany wykonane są z bloczków żwirowo-betonowych natomiast front wiaty stanowią słupy, które powodują, iż jest to obiekt półotwarty. Pokrycie dachu wykonane jest z płyt falistych azbestowo-cementowych z dachem jednospadowym, z którego wody opadowe kierowane są na wąski pas posesji właścicieli. Obiekt służy do przechowywania sprzętu gospodarskiego. J. G. podczas oględzin potwierdził, iż w tym samym miejscu istniała wiata wybudowana w 1979 r. o takich samych gabarytach, która uległa w 1986 r. zawaleniu, którą następnie odbudowano, wykonując fundament, nie zmieniając jej gabarytów, lecz posadowiono obiekt w odległości 0,50m od granicy jego działki i w związku z tym następuje zacienianie przyległego terenu, a odprowadzane wody opadowe z dachu zalewają jego posesję. W oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające organ nadzoru budowlanego przyjął, że w sprawie mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż datę budowy właściciele określili na 1979 r. zeznając, iż obiekt ten odziedziczyli po rodzicach wraz z gospodarstwem i datę tą potwierdził, przywołany przez właścicieli świadek A. W. Natomiast inicjator postępowania potwierdził także, iż obiekt ten został wybudowany w 1979 r., a następnie został odbudowany w 1986 r. o tych samych gabarytach i w tym samym miejscu. Zaakcentował, że właściciel obiektu nie okazał dokumentów stwierdzających legalność istnienia obiektu, stąd Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] nakazał postanowieniem z dnia 13 czerwca 2006 r. wykonanie dokumentacji potwierdzającej zgodność obiektu z przepisami Prawa budowlanego i warunkami technicznymi. W przedłożonym opracowaniu autor potwierdził zgodność obiektu z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] i jego położenia z warunkami technicznymi. Natomiast zalecił zawarte w sentencji decyzji wykonanie określonych czynności doprowadzających obiekt do zgodności z obowiązującymi przepisami.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. G. Zakwestionował ustalenia organu I instancji co do daty budowy wiaty. Zarzucił, iż organ, podając parametry obiektu zarówno pominął jej wysokość, która razem z dachem wynosi ok. 4m, jak też fakt, że wiata została posadowiona w odległości 50cm od granicy jego posesji na odcinku 6m. Te okoliczności powodują, że został ograniczony dostęp światła słonecznego, przeto dolne gałęzie drzew i krzewy w tym miejscu obumierają, teren przyległy do wiaty nie nadaje się do użytku. Pomimo podnoszenia tych okoliczności podczas kontroli organ nie odniósł się do tych zarzutów. Nie odniósł się także do jego wniosku o rozebranie bądź przebudowanie wiaty w ten sposób, aby nie zacieniała jego posesji. Poza tym podniósł, iż organ prowadził postępowanie niewiarygodnie, nie biorąc pod uwagę jego interesów.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późno zm.), po rozpoznaniu odwołania J. G. od powyższej decyzji, utrzymał ją w mocy.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, podzielił ustalenia faktyczne i prawne Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...]. Podkreślił, że jeśli popełniona samowola budowlana swoim zakresem uzasadnia zastosowanie art. 48 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, lecz została popełniona w okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r., to rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego powinno zostać wydane na podstawie przepisów "starej" ustawy, niezależnie od tego czy istotnie doszło do odbudowy wiaty w 1986 r. (co też jest budową w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego), czy istnieje ona w niezmienionym stanie od 1979 r. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. rozbiórce podlegają samowolnie wybudowane obiekty lub ich części wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę jeśli znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeśli nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 37, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą inwestorowi, właścicielowi bądź zarządcy wykonanie w określonym terminie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Na koniec stwierdził, że na podstawie uproszczonego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] z 15 grudnia 1974 r. (obowiązującego do 30 marca 1982 r.), gmina ta była zaliczona do obszarów intensywnego rozwoju gospodarki rolnej. Dlatego, w jego ocenie, budowa wiaty na maszyny rolnicze w 1979 r. nie była sprzeczna z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, zatem zasadnie organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Odnotował, że jeśli nawet prawdziwe byłoby twierdzenie odwołującego o odbudowie wiaty w 1986 r., to tylko sprzeczność z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym lub stwarzanie zagrożenia o którym mowa wart. 37 ust. 1 pkt 2 powodowałoby konieczność rozbiórki samowoli budowlanej. Brak zaś miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w chwili budowy (w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r.) nie jest przeszkodą do legalizacji samowoli budowlanej. Organ odwoławczy przyznał, że organ I instancji nie ustalił jednoznacznie daty budowy wiaty, jednak - w jego ocenie - uczynił to na tyle dokładnie, aby możliwe było ustalenie przepisów na podstawie których winno było zostać wydane rozstrzygnięcie, a zebrany materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż siedmioletnia różnica w datach wskazywanych przez występujące w sprawie strony postępowania nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie.
W skardze na tą decyzję skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, podtrzymał argumentację skargi i dodatkowo zarzucił obu decyzjom organów nadzoru budowlanego naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:
- art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz całkowite pominięcie i nieodniesienie się w decyzjach do wniosków składanych przez stronę postępowania,
- art. 15 i 138 K.p.a. poprzez to, że organ odwoławczy ograniczył się do kontroli prawidłowości wydania decyzji przez organ I instancji zamiast ponownie rozpatrzyć sprawę i błędnie uznał wydaną decyzji tego organu za prawidłową,
- art. 107 K.p.a. wobec braku uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, w tym pominięcie i nieodniesienie się do zarzutów odwołania. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub części. W uzasadnieniu, przytoczył i omówił treść przywołanych przepisów, odnosząc je do stanu faktycznego sprawy. Nadto zauważył, że lektura treści decyzji I instancji nasuwa wątpliwości, czy to organ podjął rozstrzygnięcie, bowiem - jak wynika z uzasadnienia tej decyzji - to autor dokumentacji sporządzonej na potrzeby postępowania zlecił zawarte w sentencji decyzji wykonanie określonych czynności doprowadzających obiekt do zgodności z obowiązującymi przepisami.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, nie tylko z powodów w niej przedstawionych, ale także z przyczyn branych pod rozwagę przez Sąd z urzędu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwaną dalej P.p.s.a.).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialonoprawnym. Podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych.
Przedmiotem oceny jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] zobowiązującą K. i W. Ś. właścicieli obiektu gospodarczego - wiaty, położonego na działce nr A w K. do wykonania zmiany systemu odprowadzenia wód opadowych z połaci dachowej zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem).
Przeprowadzone w tych ramach badanie zgodności z prawem obu zapadłych w sprawie decyzji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami materialnymi i procesowymi uzasadniającymi ich wzruszenie.
Dla oceny zasadności skargi, istotne znaczenie ma ustalenie procesu legalizacyjnego, samowolnie wybudowanej wiaty pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jeżeli bowiem budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., inwestor ponosi konsekwencje samowoli budowlanej wg przepisów dotychczasowych tj. ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz 229 z późn. zm. – zwaną dalej Prawo budowlane z 1974 r.), w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Z przywołanej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wynika, że w stosunku do obiektu samowolnie zrealizowanego, postępowanie administracyjne może zakończyć się decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu (art. 37 ust.1 pkt. 1 i 2), albo decyzją zezwalającą na użytkowanie obiektu (art. 42), lub na podstawie art. 40 doprowadzeniem obiektu do stanu zgodnego z przepisami.
W rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte wskutek interwencji J. G. z dnia 5 sierpnia 2003 r., w której zwrócił się do organu I instancji o zbadanie, czy wiata sąsiada posadowiona pół metra od granicy jego działki nie narusza jego praw. Organ pierwszoinstancyjny kilkakrotnie dokonał oględzin, sporządzając na tą okoliczność stosowne protokoły, następnie zobowiązał postanowieniem K. i W. Ś. do sporządzenia projektu budowlanego, określenia zgodności usytuowania istniejącego obiektu z ówczesnymi warunkami technicznymi oraz wykazania, że został on wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną a jego użytkowanie nie stwarza uciążliwego oddziaływania na posesję sąsiednią. Na podstawie tych dokumentów, organ I instancji w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., nałożył na właścicieli wiaty obowiązek dokonania zmiany systemu odprowadzania wód opadowych z połaci dachu zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia w celu doprowadzenia istniejącego obiektu do stanu zgodnego z prawem. W przedmiotowej sprawie postępowanie legalizacyjne obiektu zostało zakończone wydaniem decyzji na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W pierwszym rzędzie trzeba odnotować, że wydanie takiego orzeczenia jest możliwe jedynie w stosunku do obiektu zrealizowanego zgodnie z prawem. Organ nadzoru budowlanego przed wydaniem takiego rozstrzygnięcia winien wykluczyć negatywne przesłanki przewidziane w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce (...), gdy (...) organ administracji państwowej (...) stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1), lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Przywołany artykuł jest instrumentem przeciwdziałania samowoli budowlanej, a w szczególności likwidacji jej skutków. Z przepisów tej ustawy wynika, że środki przewidziane w art. 37 stosuje się obligatoryjnie, gdy powstały skutki, o których mowa w ust. 1 lub uznaniowo, jeżeli nie stwierdzono skutków określonych w ust. 1, lecz jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami - ust. 2.
W kontrolowanej sprawie skarżący od początku wszczęcia postępowania administracyjnego sprzeciwia się lokalizacji samowolnie wybudowanej wiaty oraz przywołuje okoliczności, które jego zdaniem powodują niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, a mianowicie, że budynek wiaty w jednej trzeciej jego długości posadowiony jest za blisko granicy, a ponadto wody opadowe z przedmiotowego budynku nie są skutecznie odprowadzone na działkę stanowiącą własność inwestora, wysokość wiaty zaś powoduje ograniczenie dostępu światła słonecznego przez co zanika trawa, obumierają dolne gałęzie drzew, stąd teren przylegający do wiaty jest bezużyteczny. Okoliczności te, zdaniem skarżącego, wpływają na pogorszenie warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia i to w sposób niedopuszczalny.
Dla niezastosowania przepisu art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, niezbędne jest wykazanie przez organ nadzoru, że nie zaistniały w rozstrzyganej sprawie obie przesłanki w nim określone. Brak ich powinien być wykazany w sposób niebudzący wątpliwości.
W ocenie tut. Sądu, przedłożone organowi I instancji przez inwestora dokumenty, dają jedynie podstawę do oceny tego obiektu pod względem konstrukcyjno – budowlanym. Organ nadzoru w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej nie może ograniczać się wyłącznie do zbadania zagadnień konstrukcyjno-budowlanych. Zauważyć bowiem należy, że legalizacja obiektu budowlanego wzniesionego samowolnie wymaga szczególnie wnikliwego postępowania dowodowego. Brak prawidłowej oceny pierwszej przesłanki przewidzianej w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. zauważył organ odwoławczy i przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, dając wyraz poczynionym ustaleniom w tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji, w konsekwencji przyjmując, że wybudowanie spornej wiaty na obszarze zaliczanym do intensywnego rozwoju gospodarki rolnej, nie naruszało przepisów ówczesnego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] z 15 grudnia 1974 r. obowiązujących do 30 marca 1982 r. Jednakże uszło uwadze organowi II instancji, że oprócz obowiązujących norm w zakresie konstrukcyjno – budowlanym i przepisów planu zagospodarowania przestrzennego, w świetle podnoszonych zarzutów przez skarżącego w toczącym się postępowaniu, powinien mieć zastosowanie także przywołany ust. 1 pkt 2 art. 37 cyt. Prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] oraz organ odwoławczy - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - uzasadniając swoje decyzje nie wykazali, czy przedmiotowy obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, jak też czy powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem Sądu, decyzja bez dokonania rzetelnej oceny naruszeń w kontekście skutków określonych w art. 37 ust. pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. jest wadliwa. Rozstrzygnięcie tej kwestii pozwoli dopiero na ocenę sposobu likwidacji samowoli budowlanej; w przypadku wystąpienia przesłanki wymienionej w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. – na orzeczeniu rozbiórki obiektu, gdy zaś nie nastąpiło pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia - na legalizacji samowoli budowlanej obiektu.
Organy obu instancji w swoich rozważaniach pominęły wskazany wyżej aspekt sprawy.
Jak wynika z akt sprawy, wybudowany samowolnie obiekt usytuowany został w niewielkiej odległości od granicy działki skarżącego, zatem przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, organ winien po myśli art. 37 ust 1 pkt 2 rozpatrzyć także kwestię, czy wybudowana wiata nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, a swoim rozważaniom w tym przedmiocie dać wyraz w uzasadnieniu decyzji. Powyższa ocena powinna uwzględniać ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, zagwarantowaną w art. 5 ust 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Jeszcze raz trzeba przypomnieć, że organ nadzoru dopiero po wyeliminowaniu konieczności nakazania przymusowej rozbiórki części lub całości obiektu, jeśli stwierdzi, że obiekt budowlany nie odpowiada warunkom technicznym, zobowiązany jest nałożyć m. in. na właściciela obowiązek wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 cyt. ustawy).
Poza tym należy odnotować, że przedłożona przez stronę ocena techniczna nie może być jedyną podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Organ I instancji ograniczył swoją ocenę do powołania się na opinię autora orzeczenia technicznego, bez weryfikacji stanu technicznego na miejscu przez przedstawicieli organu, zatem takie rozstrzygnięcie musi być ocenione jak wydane z istotnym naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Przedłożona przez stronę opinia techniczna, jak każdy inny dowód w sprawie, podlega ocenie organu administracji na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Rację ma skarżący, że niedokonanie takiej oceny oznacza, że w istocie sprawę rozstrzygnął autor opinii, a nie powołany do tego organ administracji. Zwrócić trzeba jednak uwagę na fakt, że biegły w orzeczeniu technicznym, na które powołuje się organ I instancji, dokonując oceny technicznej wiaty uznał, iż spełnia ona wymogi określone w § 126 rozporządzenia bowiem z "dachu wiaty systemem rynien i rur spustowych wody opadowe odprowadzane są na teren nie utwardzonej działki właściciela.", nie zalecając żadnych czynności do wykonania. Zatem powoływanie się na opinię biegłego w tej kwestii jest niemiarodajne, jak też nieuzasadnione, zwłaszcza, iż w przedłożonych aktach sprawy brak jest dowodów, że organ oceniał tą kwestię. Poza tym zwrócić trzeba uwagę, że organ ustalając stan faktyczny sprawy powołuje się na zeznania świadka, tymczasem świadek ten nie został przesłuchany przy zachowaniu procedury wynikającej z K.p.a. (art. 79 i 83 § 3).
Kolejnym powodem, który obligował Sąd do uchylenia badanych aktów jest fakt, iż nałożony obowiązek w decyzji powinien być określony w sposób precyzyjny i czytelny tak, aby adresat decyzji nie miał wątpliwości, jakie czynności powinien wykonać, bez potrzeby występowania do organu o wyjaśnienie wątpliwości, co do treści wiążącej go decyzji. Tymczasem organ I instancji, nakładając na właścicieli K. i W. Ś. obowiązek dokonania zmiany systemu odprowadzania wód opadowych z połaci dachowej wiaty wskazał, iż mają to uczynić zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia. W myśl tego przepisu "W razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych." Zatem przepis ten przewiduje dwa warianty odprowadzania wód opadowych na własny nieutwardzony teren, stąd rolą organu, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego jest konkretne określenie obowiązku do wykonania, gdyż to on jest dysponentem postępowania. Pamiętać również trzeba, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej musi być sformułowane w sposób umożliwiający wykonanie decyzji dobrowolne przez jej adresata lub przy zastosowaniu środków egzekucyjnych. Wykonania obowiązków określonych w decyzji nie powinny uniemożliwiać ani przeszkody natury faktycznej, ani prawnej. Powyższe oznacza, iż decyzja administracyjna, aby można ją było uznać za prawidłową, powinna nakładać na adresata obowiązki precyzyjnie określone, zwłaszcza gdy organ formułuje je w oparciu o treść art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
Na koniec, zgodzić się należy ze skarżącym, że uzasadnienia decyzji obu instancji nie spełniają w pełni wymogów art. 107 § 3 K.p.a. Opisano w nich tylko przebieg postępowania administracyjnego, brak w nich pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, nie odniesiono się w decyzjach do wniosków składanych przez skarżącego. Organ odwoławczy ograniczył się do kontroli prawidłowości wydania decyzji przez organ I instancji zamiast ponownie rozpatrzyć sprawę, nie odniósł się w ogóle do zarzutów odwołania.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art.135 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Orzeczenie w pkt 2 uzasadnia art. 152 P.p.s.a.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło