II SA/Op 467/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 listopada 2011 r. w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi wynoszącego 100 zł (słownie: sto złotych) postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi wynoszącego w sprawie 100 zł (słownie: sto złotych). A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. W skardze z dnia 8 sierpnia 2011 r. zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go z wpisu od skargi, podniósł, że wnosi o utrzymanie w tym zakresie postanowienia o zwolnieniu go z tego wpisu wydanego w sprawie sygn. akt II SA/Op 444/10, poprzedzającej obecną sprawę. Skarżąca nie złożył wniosku o prawo pomocy na wymaganym przepisami urzędowym formularzu. Referendarz sądowy przesłał mu wobec tego, działając na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., urzędowy formularz wniosku do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. A. K. złożył wypełniony urzędowy formularz w przepisanym terminie w dniu 4 października 2011 r. Skarżący w urzędowym formularzu wniosku zwrócił się o ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wskazał, że razem z żoną mają niskie dochody z tytułu emerytur, kosztami opłat za media, jak c.o., gaz, energia elektryczna, ubezpieczenie mieszkania, telefon i Internet, wydatkami na leki dla siebie i żony, nieprzewidzianymi kosztami eksploatacji mieszkania - zachodzi potrzeba wymiany ubikacji i pieca łazienkowego gazowego - z uwagi na ich przeciekanie. Planuje też dostosowanie łazienki do swojego wieku. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje w mieszkaniu córki na zasadzie użyczenia. Dochód jego gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z żoną stanowi łącznie 3553,88 zł brutto, skład się na niego jego emerytura w kwocie 1805,90 zł brutto i emerytura zony w kwocie 1747,98 zł brutto. W związku z wnioskiem skarżącego złożonym na urzędowym formularzu, referendarz sądowy wezwał go, pismem z dnia 5 października 2011 r., do złożenia oświadczenia czy wnosi on tak jak w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (rubryka nr 4) o ustanowienie adwokata, czy także jak wskazywał to w skardze z dnia 8 sierpnia 2011 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem przyjęcia, że wnosi on jedynie o ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie działając w trybie art. 255 P.p.s.a., referendarz wezwał skarżącego w terminie 7 dni od dnia otrzymania o wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - jakiej wysokości są koszty utrzymania jego mieszkania poprzez nadesłanie rachunków lub oświadczenia o ich wysokości za czynsz, energię elektryczną, wodę itp., - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, - nadesłania aktualnych odcinków emerytur jego i współmałżonki, - przedłożenie rachunków za lekarstwa jego i współmałżonki za okres ostatnich dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku, Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jej odmową. W piśmie z dnia 5 października 2011 r., zawierającym wezwania, wyjaśniono też skarżącemu na zasadzie art. 6 P.p.s.a., że postanowienie o zwolnieniu od wpisu sądowego do skargi wydane w sprawie o sygn. akt II SA/Op 444/10, nie obowiązuje w niniejszej sprawie o sygn. akt II SA/Op 467/11. W dniu 13 października 2011 r. wpłynęła odpowiedź skarżącego na wyżej opisane wezwania, w której podał, że wnosi o ustanowienie adwokata. Kolejny raz podniósł, że został już kiedyś zwolniony z kosztów sądowych postanowieniem tut. Sadu z dnia 21 września 2010 r. Od czasu wydania tego postanowienia (o sygn. akt II SA/Op 444/10) jego sytuacja materialna nie uległa zasadniczo zmianie, poza niewielką waloryzacją emerytur i dojściem od września 2011 r. nowych wydatków w kwocie ponad 100 zł miesięcznie w związku z leczeniem [...]. W złożonym do akt sprawy o sygn. akt II SA/Op 444/10, urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że jego majątek stanowi nieruchomość w postaci domu o powierzchni 96,5 m2. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia 21 października 2011 r. został po raz kolejny wezwany w związku ze złożonym przez niego w dniu 4 października 2011 r., wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i odpowiedzią na wezwanie do uzupełnienia jego braków z dnia 13 października 2011 r., do złożenia oświadczenia czy wnosi on tak jak w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (rubryka nr 4) o ustanowienie adwokata, czy także jak wskazywał to w skardze z dnia 8 sierpnia 2011 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem przyjęcia, że wnosi jedynie o ustanowienie adwokata z urzędu. Ponownie też wyjaśniono, że zwolnienie od wpisu sądowego od skargi dokonane w sprawie II SA/Op 444/10, nie dotyczy aktualnej sprawy o sygn. akt II SA/Op 467/11, a zatem rozpatrywanie kwestii zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Op 467/11, wymaga wniosku w tym przedmiocie oraz w trybie art. 255 P.p.s.a., do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - wobec wskazywania przez niego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 444/10, iż jest on właścicielem domu o powierzchni 96,5m2, a w sprawie II SA/Op 467/11, że zamieszkuje on w użyczonym mieszkaniu córki, wyjaśnienie czy dom przestał stanowić jego własność, jeśli tak to o nadesłanie dokumentu potwierdzającego ten fakt, - wskazania numeru księgi wieczystej mieszkania przy ul. [...], [...] w celu umożliwienia sprawdzenia informacji odnośnie własności tego mieszkania, - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy lub oświadczenia o ich nie posiadaniu, - nadesłania aktualnych odcinków emerytur jego i współmałżonki, - przedłożenie rachunków za lekarstwa jego i współmałżonki za okres ostatnich dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku. Wezwanie to zawierało, jak poprzednie, pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Skarżący odpowiedział na wezwanie w dniu 31 października 2011 r., w piśmie z tego samego dnia wskazał, że koszty, które wykazał w sprawie o sygn. akt II SA/Op 444/10 za c.o., wodę, gaz i odpady komunalne są obecnie takie same, na tym samym poziomie kształtują się też koszty leków, wynoszą one około 260 zł miesięcznie. Odnośnie domu o powierzchni 96,5 m2, napisał, że nie jest właścicielem domu, a powierzchnia ta dotyczy mieszkania w kamienicy, w którym mieszka od 1972 r. razem z żoną. Mieszkanie to wykupił w 1989 r. od Gminy, a następnie jego własność przeniósł na córkę K. K. Córka obecnie mieszka we własnym domu. Skarżący wskazał jako nr księgi wieczystej odnośnie zajmowanego mieszkania Dz. Kw Nr [...]. do kwestii posiadanych przez siebie lub żonę kont bankowych i lokat skarżący nie odniósł się. Ponieważ numer wskazany przez skarżącego nie był numerem księgi wieczystej, a numerem dziennika księgi wieczystej, uniemożliwiało to dotarcie do odpisu z księgi wieczystej i sprawdzenie, czyj majątek obecnie stanowi mieszkanie zajmowanego przez skarżącego. Wobec tego kolejny raz wezwano skarżącego pismem z dnia 4 listopada 2011 r. , na podstawie art. 255 P.p.s.a. do wskazania numeru ksiegi wieczystej w celu umożliwienia sprawdzenia informacji odnośnie własności mieszkania przy ul. [...] w [...] oraz do przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy lub oświadczenia o ich nie posiadaniu. Wezwanie to zawierało, jak poprzednie, pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Skarżący udzielił na wezwanie odpowiedzi pismem z dnia 17 listopada 2011 r., wskazał w nim, że łącznie dochody jego i żony z tytułu emerytur wynoszą 3263,56 zł miesięcznie, w tym dodatek pielęgnacyjny 186,71 zł, wydatki na opłacenie wszystkich nośników energii w skali miesiąca to 1400 zł, w tym są opłaty za telefon i Internet oraz spłata pożyczki mieszkaniowej i ubezpieczenie mieszkania. Pozostała kwota 1863,50 zł w skali miesiąca to koszty wyżywienia, środki higieniczne, sanitarne i drobne zakupy. Opłat związanych z mieszkaniem skarżący dokonuje w kasach firm dostawców, przelewy z konta są sporadyczne i nie odzwierciedlają obrotu gotówką, oświadczył też, że nie posiadają z żoną konta oszczędnościowego, ani dewizowego. Ponadto podał numer księgi wieczystej o sygn. [...]. Co do zakresu prawa pomocy oświadczył, że jednoznacznie rezygnuje z pomocy prawnej w formie adwokata, prosi jedynie o zwolnienie go od wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Skarżący przesłał umowę najmu mieszkania z dnia 2 grudnia 1994 r. zawartą z córką, umowę pożyczki remontowej z dnia 26 października 2011 r. zawartą przez skarżącego z byłym zakładem pracy na kwotę 10000 zł, decyzje emerytalne odnośnie świadczeń jego i żony. Skarżący jak sprecyzował to w piśmie z dnia 17 listopada 2011 r. (k. 29 akt verte), wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi, a zatem o prawo pomocy w zakresie częściowym. Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza sądowego skarżący obecnie wyjaśnił w sposób dostateczny do podjęcia decyzji odnośnie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy swoją sytuację materialną. Przechodząc do oceny sytuacji skarżącej, referendarz zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza sądowego skarżący obecnie wyjaśnił w sposób dostateczny do podjęcia decyzji odnośnie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy swoją sytuację materialną. Skarżący i jego żona mają stałe dochody, łącznie wynoszą one 3263,56 zł miesięcznie, jak wynika z akt o sygn. II SA/Op 444/10 referendarz sądowy wydając tam postanowienie przyjął, że skarżący ponosi następujące wydatki związane z mieszkaniem 702 zł czynsz, energia 76 zł, gaz 82,54 zł, ubezpieczenie osobowe 76 zł, ubezpieczenie mieszkaniowe 336 zł rocznie, telefon 191,81 zł, telewizja kablowa 33,29 zł, malowanie mieszkania 2350 zł, renowacja drzwi 2440 zł (k. 25 akt sygn. II SA/Op 444/10) Z opłat tych w ocenie referendarza należy przyjąć, za niezbędne koszty utrzymania kwotę 860,54 zł, czyli koszty czynszu, energii i gazu, do tego należy dodać koszty lekarstw w kwocie 260 zł miesięcznie i telefonu na kwotę 95 zł, co daje łącznie kwotę 1215,54 zł. Zdaniem referendarza przyjęcie rachunku za telefon na kwotę 191,81 zł za koszt niezbędny jest nie do uzasadnienia, natomiast do uzasadnienia byłby koszt na poziomie co najwyżej połowy tej kwoty, czyli około 90 zł. można bowiem założyć, że dla skarżącego i jego żony jako osób schorowanych i w starszym wieku telefon jest sprzętem niezbędnym np. w celu umówienia się na wizytę u lekarza, czy poproszenia o jakąś pomoc. Nie można natomiast ocenić za niezbędne kosztów ubezpieczenia osobowego, czy nawet mieszkania, gdyż są to ubezpieczenia dobrowolne. Podobnie koszty telewizji cyfrowej nie są dla referendarza kosztami niezbędnymi dla utrzymania. Jeśli natomiast chodzi o koszty remontów to obliczono z podanych kwot przypadającą średnio na miesiąc 399 zł (łączna suma wydatków na remonty 470 zł przez 12 miesięcy), kwota ta pokrywa się w przybliżeniu z ratą pożyczki na remont mieszkania wynoszącą obecnie miesięcznie od 428 zł – I rata do 386 zł – ostania rata. A zatem wszystkie koszty związane z utrzymaniem niezbędnym na mieszkanie i leki wynoszą miesięcznie dla skarżącego i jego żony około 1600 zł. na życiowe wydatki typu środki czystości, odzież i wyżywienie zostaje zatem skarżącemu i jego żonie kwota około 1663 zł. Ponadto na podstawie podanego przez skarżącego jako numer księgi wieczystej nr [...], ustalono w internetowej bazie ksiąg wieczystych, że numer księgi wieczystej mieszkania ul. [...] w [...] to nr Kw [...], a jego właścicielem jest córka skarżącego K. K. W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy tylko w zakresie zwolnienia go z wpisu od skargi, wpis ten wynosi 100 zł – stosownie do § 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 zł.). Mając na uwadze poczynione ustalenia zdaniem referendarza sytuacja materialna skarżącego pozwala przyjąć, że spełnia on przesłanki do zwolnienia żądanym zakresie, to jest od wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Przyznanie mu tego zwolnienia gwarantuje mu bowiem dostęp do drogi sądowej, a jednocześnie w jakiś sposób odciąża od ponoszenia całości , ewentualnych mogących wystąpić w sprawie kosztów sądowych czy np. kosztów pełnomocnika z wyboru. W związku powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia.