II SA/Op 471/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. L. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], znak sprawy: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbudowy instalacji gazowej na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie częściowym, obejmującym wpis od skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej, 2. ustanowić skarżącej radcę prawnego, 3. w pozostałym zakresie, niewymienionym w pkt 1 i 2, odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 18 października 2009r. U. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], znak sprawy: [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie rozbudowy instalacji gazowej w budynku mieszkalnym. W skardze U. L. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wobec czego referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia żądania na wymaganym formularzu wniosku. Skarżąca dopełniła obowiązkowi w wyznaczonym terminie, rozszerzając zakres swego żądania dodatkowo o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W wyniku pisma referendarza wzywającego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a także przedłożenia stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy także w innej sprawie, toczącej się przed tut. Sądem z jej skargi, tj. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 470/09. Uzasadniając swoją prośbę o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że ma 72 lata, jest osobą schorowaną, emerytką i uzyskuje z tego tytułu świadczenie w wysokości 1.003,07 zł miesięcznie. Emerytura jest jedynym źródłem dochodu skarżącej, ponadto U. L. jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 67,83 m². Skarżąca nie wykazała posiadania innych składników majątkowych, bądź dodatkowych źródeł dochodu. W wyniku postępowania wyjaśniającego, do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła także kserokopie rachunków i faktur za media, przedłożyła kserokopię decyzji ZUS o przyznanym świadczeniu emerytalnym oraz innych dokumentów mających potwierdzać istniejącą sytuację bytową skarżącej. Ponadto, w piśmie z dnia 26 stycznia 2010r. wyjaśniła, że roczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą 2.706,89 zł, co podzielone przez liczbę 12 miesięcy daje średniomiesięcznie kwotę 225 zł. Dalej podała, że część wydatków pokrywa jej "małżonek, z którym pozostaje w separacji i jest to kwota 1.947,29 zł". Stwierdziła także, że wydatkuje znaczną część emerytury na leki i zabiegi; jest to kwota nawet 300 zł miesięcznie, lecz nie przechowuje rachunków z tego tytułu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie, ale w zakresie częściowym, a nie całkowitym, o co wnosiła skarżąca. Podać bowiem trzeba na wstępie, że zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe (jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie rozpoznającego wniosek skarżąca nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, czyli że spełnia przesłankę art. 246 pkt 1 P.p.s.a. Stąd postanowił o zwolnieniu skarżącej z części kosztów sądowych, na które składają się wpis od skargi w wysokości 500 zł (§2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm. ) oraz w drugiej instancji - wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad...). Tym samym referendarz nie zwolnił U. L. od opłaty kancelaryjnej za odpis mającego zapaść w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192), o jaki zobowiązana będzie zwrócić w przypadku chęci złożenia skargi kasacyjnej. Przyjmując takie stanowisko referendarz wziął pod uwagę okoliczność, że skarżąca uzyskuje stały, comiesięczny dochód z tytułu emerytury, czyli że ma zapewnione źródło gwarantujące jej zaspokojenie podstawowych potrzeb. W kosztach utrzymania mieszkania będącego jej własnością, partycypuje mąż, z którym skarżąca pozostaje w separacji. Wysokość tego udziału w stosunku do przedstawionych ogólnych kosztów mieszkaniowych wskazuje na wysokie zaangażowanie męża w obciążeniach lokalowych i stanowi niewątpliwie realną pomoc dla skarżącej. Ponadto, z oświadczenia samej skarżącej zawartego w piśmie z dnia 26 stycznia 2010r. wynika, że na wydatki związane z jej utrzymaniem przeznacza ona kwotę 300 zł na rehabilitację, "na ubranie wydatkuje niewielkie kwoty", a pozostała część dochodu przeznaczana jest na żywność. Przyjmując więc powyższe wyjaśnienia, wysnuto wniosek, że U. L. posiada środki na zabezpieczenie swoich potrzeb życiowych. Uzyskiwany dochód nie jest wprawdzie wysoki, ale uwzględniając zakres wydatków, w których partycypuje także mąż skarżącej, można stwierdzić, że dochód ten pozwala U. L. także wygenerować środki finansowe na pokrycie – przynajmniej w części – kosztów procesu. Uwzględnić bowiem trzeba, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, bowiem opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, których obowiązek powszechnego i równego ponoszenia, wynika z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem prawo pomocy – sprowadzające się do przejęcia przez Państwo ciężaru poniesienia kosztów niezbędnych do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego – jest instytucją wyjątkową, mogącą mieć zastosowanie jedynie do osób, które z przyczyn obiektywnych znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej im poniesienie kosztów postępowania. Powyższe, czyni więc zwolnienie U. L. z całości kosztów sądowych, niemożliwym. Z drugiej jednak strony uwzględnić należy, że na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w dwóch wniesionych do Sądu skargach. Ponadto, trzeba zwrócić uwagę na brak zgromadzonych oszczędności i na okoliczność, iż skarżąca jest emerytką, osobą schorowaną, co wskazuje niewątpliwie na ograniczone możliwości dodatkowego zarobkowania. Reasumując powyższe, referendarz sądowy biorąc pod uwagę stan materialny, rodzinny i zdrowotny strony uznał, iż skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie jej radcy prawnego z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych w części. Referendarz sądowy doszedł do przekonania, że zakres udzielonej skarżącej niniejszym postanowieniem pomocy, daje gwarancję ochrony jej prawa do sądu, a brak zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem w przypadku dalszego procesowania, nie będzie stanowić ograniczenia tej gwarancji. Wydatek na opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł, jest bowiem możliwy do uiszczenia i nie wpłynie, co wykazano wyżej, na pogorszenie sytuacji bytowej U. L. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.