II SA/Op 471/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. O. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego na skutek wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 listopada 2016 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę M. O. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego O terminie i godzinie posiedzenia Sądu, na którym zapadło ww. orzeczenie, strony postępowania zostały zawiadomione przez Sąd pismami z dnia 13 października 2016 r., zawierającymi ponadto pouczenie m.in. o zasadach składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (pkt 2 i 3 pouczenia). Z pouczenia tego wynika m.in., że w sprawach, w których oddalono skargę uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni, od dnia ogłoszenia wyroku. Wniosek ten podlega opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Pouczono także, że niezgłoszenie wniosku w terminie powoduje utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej; Zawiadomienie zostało doręczone przedstawicielowi ustawowemu małoletniego skarżącego – G. O. w dniu 18 października 2016 r., o czym świadczy adnotacja na pocztowych zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek (k-12 akt sądowych). Na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r., na której zapadł wyrok wydany w sprawie, strona skarżąca nie była obecna, co wynika z treści protokołu rozprawy (por. k- 14 akt sadowych). Pismem wniesionym za pośrednictwem poczty w dniu 16 stycznia 2017 r. (data stempla pocztowego), G. O. zawnioskowała o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie. Podniosła, że nie była obecna na rozprawie, na której zapadł wyrok, bowiem w zawiadomieniu o jej terminie była informacja, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe. Stwierdziła, że była przeświadczona, iż otrzyma z urzędu odpis wyroku do 30 dni, lecz po długotrwałym oczekiwaniu uzyskała telefonicznie informację o uchybieniu terminu do złożenia stosownego wniosku. W wykonaniu zarządzenia z dnia 26 stycznia 2017 r. wezwano G. O. do podania przyczyny niezłożenia wniosku o uzasadnienie wyroku – jeśli taka istnieje, oprócz okoliczności wskazanych we wniosku z dnia 16 stycznia 2017 r. oraz o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jednocześnie Sąd zwrócił się o wyjaśnienie, w jakiej dacie ww. uzyskała informację o wydaniu wyroku. Zobowiązano także skarżącą do udzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Powyższe wezwanie zostało doręczone adresatce w dniu 2 lutego 2017 r., a w dniu 4 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego) wezwana nadesłała pismo z dnia 3 lutego 2017 r. Wyjaśniła w nim, że nie zrozumiała zawartego w zawiadomieniu pouczenia, które było bardzo obszerne i wielokierunkowe, odnoszące się do wielu sytuacji. Podniosła, że jest osobą bez wykształcenia, obłożoną obowiązkami domowymi, a przede wszystkim opieką nad niepełnosprawnym synem. Skarżąca podała, że nie ma obycia w sprawach urzędowych, a tym bardziej sądowych. Ponownie podkreśliła, że pozostawała w przekonaniu o otrzymaniu zapadłego wyroku z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Wyrok w sprawie ze skargi M. O. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego G. O. oddalający skargę, zapadł na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r., co dawało stronie skarżącej możliwość wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku, w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Pouczenie o takiej treści zawarte było w zawiadomieniu o rozprawie z dnia 13 października 2016 r., w oparciu o przepis art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a." Zasadą wynikającą z art. 85 P.p.s.a., jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 83 § 1 P.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Z pisma procesowego przedstawiciela ustawowego skarżącego – G. O. z dnia 16 stycznia 2017 r. wynika, że o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uświadomiła sobie po rozmowie telefonicznej z pracownikiem tut. Sądu. Następstwem tego zdarzenia było złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Tym samym założyć należy, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ustawowym terminie siedmiu dni, określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. Niezależnie od powyższego zauważyć warto, że w judykaturze wykształcił się pogląd, iż w sytuacji, gdy nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności został zachowany, to obowiązkiem sądu jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por.: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 974/13; postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 376/08; postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 661/06; postanowienie NSA z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt II OZ 885/06 – wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego, nawet jeśli zaistniałyby wątpliwości co do momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, wobec braku jednoznacznego wskazania daty powzięcia wiadomości o uchybieniu przez stronę skarżącą terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia, to i tak, Sąd zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie wskazanego wyżej art. 86 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób mający na uwadze obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem por. postanowienie z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt I OZ 370/13, LEX nr 1318822; postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 2870/12, LEX nr 1274236). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem może mieć ono miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Od strony wszczynającej postępowanie należy wymagać, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nawet bez odwoływania się do profesjonalnej wiedzy prawniczej, antycypowania możliwego toku czynności procesowych. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że przyczyną niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie było niezrozumienie pouczenia Sądu dokonanego w piśmie zawiadamiającym o rozprawie. Zdaniem strony skarżącej, pouczenie było wielowątkowe i obszerne, stąd niezrozumienie jego treści przez przedstawiciela ustawowego skarżącego. Obowiązek złożenia w terminie siedmiu dni wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku był natomiast dla strony skarżącej zaskoczeniem, bowiem strona była przekonana, że odpis wyroku nastąpi z urzędu, a o uchybieniu terminu dowiedziała się dopiero po rozmowie telefonicznej. Okoliczność, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu błędnego zrozumienia pouczenia dokonanego przez Sąd, co skutkować miało brakiem złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Sąd precyzyjnie bowiem pouczył stronę skarżącą o zasadach i trybie wnoszenia skargi kasacyjnej oraz warunku zaskarżenia wyroku oddalającego skargę, jakim jest zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wynika to jednoznacznie z treści pisma zawiadamiającego o wyznaczeniu rozprawy, tj. z punktu 2 i 3 pouczenia zwartego w piśmie z dnia 13 października 2016 r. Niezapoznanie się lub nienależyte zapoznanie się z tym pouczeniem przez stronę skarżącą, czy też niezrozumienie pouczenia dokonanego przez Sąd, nie może być natomiast uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Wręcz przeciwnie - należy potraktować to jako brak należytej staranności strony skarżącej, która prawidłowo pouczenia o sposobie wniesienia środka zaskarżenia, nie dopilnowała swoich interesów. Mylne zrozumienie treści pouczenia, w sytuacji gdy nie wynika to ze sposobu jego zredagowania, na skutek którego dana czynność nie została dokonana w terminie, nie stanowi bowiem o braku winy w uchybieniu terminu. Trzeba podkreślić, iż argumentacja wniosku o przywrócenie terminu opierająca się na okoliczności niezrozumienia pouczenia nie może, w świetle obowiązku szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym, wywołać zamierzonego przez skarżących skutku. Zdaniem Sądu, nic nie stało na przeszkodzie, aby w przypadku niezrozumienia pouczenia, skontaktować się wcześniej, tj. przed rozprawą, bądź zaraz po jej odbyciu, z pracownikiem Sądu drogą telefoniczną, bądź mailową w celu uzyskania stosownych informacji. W tym celu właśnie utworzono w Sądzie odrębny Wydział Informacji Sądowej, zajmujący się udzielaniem zainteresowanym stronom informacji na temat przebiegu i toku spraw zawisłych przed tut. Sądem. Niezastosowanie się przez stronę skarżącą do pouczenia o zasadach składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z jednoczesnym brakiem przesłanek wyłączających zawinienie spowodował, że wbrew wnioskowi strony skarżącej należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.