II SA/Op 473/10
WyrokWSA w Opolu2010-12-09
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Ewa Janowska, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., prawidłowo zinterpretował przesłanki zastosowania tego przepisu, zwłaszcza w kontekście odrębności postępowań dotyczących stanu technicznego obiektu i zmiany sposobu jego użytkowania?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie był uprawniony do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji prawidłowo określił przedmiot i granice postępowania, które dotyczyło stanu technicznego budynku gospodarczego, a nie zmiany sposobu jego użytkowania. Zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia i wymaga, aby rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, czego w tej sprawie nie stwierdzono.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej remont schodów wewnętrznych w budynku gospodarczym z uwagi na ich zły stan techniczny. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że organ pierwszej instancji nie był uprawniony do prowadzenia jednego postępowania dotyczącego zarówno stanu technicznego, jak i zmiany sposobu użytkowania budynku. Skarżący zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., twierdząc, że nie nastąpiła samowolna zmiana przeznaczenia budynku i że organ pierwszej instancji prawidłowo określił przedmiot postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi D. P. i L. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżących D. P. i L. P., solidarnie, kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiot postępowania sądowo-administracyjnego stanowi decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], który działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Zaskarżona decyzja zapała w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia [...], nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim działając na podstawie art. 66 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 K.p.a., w związku z nieodpowiednim stanem technicznym schodów prowadzących na poddasze budynku inwentarskiego zlokalizowanego w Z. przy ulicy [...] na działce o nr ewid. nr A nakazał D. i L. P. dokonanie remontu schodów wewnętrznych ceramicznych prowadzących na poddasze budynku gospodarczego zlokalizowanego w Z. przy ulicy [...], na działce o nr ewid. A i doprowadzenie ich do stanu technicznej zgodności z obowiązującymi przepisami, poprzez uzupełnienie brakujących cegieł w stopniach i podstopnicach, w terminie 60 dni od daty otrzymania decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż podstawą prowadzonego z urzędu postępowania oraz decyzji są przepisy art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego dotyczące nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego. Uzasadniał dalej organ, że w dniu 21 października 2009 r. przeprowadzona została kontrola w na działce o nr ewid. A przy ulicy [...] w Z., gdzie zlokalizowany jest budynek gospodarczy użytkowany od początku jego istnienia jako chlewnia. W trakcie użytkowania obiektu właściciel wykonał w nim roboty budowlane wynikające z zaleceń Powiatowego Lekarza Weterynarii. W trakcie kontroli ustalono także, że odprowadzanie zużytego powietrza odbywa się poprzez dwa wentylatory mechaniczne wyciągowe zamontowane w kalenicy dachu. Właściciele obiektu na wykonanie powyższych wentylatorów nie posiadają stosownych pozwoleń. Pismem z dnia 30 października 2009 r. poinformowano strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, gdyż organ powziął wątpliwości, co do stanu technicznego przedmiotowego budynku gospodarczego oraz jego zgodności z warunkami technicznymi. Z przedłożonej przez właścicieli budynku gospodarczego, na żądanie organu, ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego przedmiotowego budynku oraz wyników przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że stan techniczny schodów prowadzących na poddasze jest zły i budzi zastrzeżenia. W związku z powyższym, po zapewnieniu stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu, nakazano właścicielom obiektu wykonanie remontu schodów wewnętrznych prowadzących na poddasze budynku gospodarczego zlokalizowanego w Z. przy ulicy [...]. Jednocześnie organ wskazał, że prowadzone jest odrębne postępowanie w przedmiocie wykonania przez właścicieli wentylatorów wyciągowych bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. P. Podniósł w nim, że organ nie odniósł się do podniesionych przez niego w złożonym zawiadomieniu nieprawidłowości związanych z samowolnym powiększeniem przez sąsiada otworów okiennych, naświetli, wentylacji oraz naruszaniem w związku z prowadzoną hodowlą norm dotyczących ochrony powietrza i środowiska. Podkreślał, że przepisy prawa wymagają, aby obiekty budowlane, w tym i budynki inwentarskie były projektowane, budowane, remontowane oraz utrzymywane zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej.
Zaskarżoną decyzją Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskimi i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być pozostawiona w obiegu prawnym, gdyż organ I instancji nie był uprawniony do prowadzenia jednego postępowania administracyjnego dotyczącego legalności wykonanej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na chlewnię oraz stanu technicznego tego obiektu. Przytaczając brzmienie art. 62 K.p.a. wskazał, że dla zastosowania normy prawnej zawartej w tym przepisie konieczna jest tożsamość stanu faktycznego i prawnego każdej ze spraw. W ocenie organu odwoławczego PINB w powiecie brzeskim prowadził, co wynika zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku inwentarskiego w Z. przy ulicy [...], gdzie podstawą prawną orzekania jest art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego oraz w sprawie sprawdzenia zgodności budynku gospodarczego z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w której to sprawie (legalności wykonanych robót budowlanych adaptacyjnych powodujących zmianę użytkowania budynku gospodarczego na chlewnię tuczników w liczbie około 310 sztuk) art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie może stanowić podstawy prawnej orzekania. Dalej zauważał organ, że kwestia zmiany sposobu użytkowania rozstrzygana jest na podstawie przepisów art. 71 Prawa budowlanego. Wskazując na powyższe organ stwierdził, że skoro PINB w powiecie brzeskim wydał decyzję dotyczącą dwóch różnych przedmiotów to jest zmiany sposobu użytkowania i stanu technicznego obiektu budowlanego, co do których istnieje różna podstawa prawna do orzekania to tym samym ta decyzja winna być uchylona. Argumentował nadto, że rozstrzygniecie decyzji organu I instancji nie jest spójne z uzasadnieniem, gdyż osnowa decyzji dotyczy tylko nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości związanych z nieodpowiednim stanem technicznym obiektu, a w uzasadnieniu dokonano oceny prawnej nie tylko stanu technicznego obiektu, ale również legalności robót adaptacyjnych powodujących zmianę sposobu użytkowania. Wskazując na powyższe organ stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przeprowadzić dwa odrębne postępowania w przedmiocie legalności zamiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na chlewnię oraz w przedmiocie stanu technicznego tego obiektu, przy zapewnieniu stronom czynnego udziału, przy uwzględnieniu treści art. 61 Prawa budowlnego.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli D. i L. P., zarzucając jej naruszenie art. 138 § 2 K.p.a poprzez przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy przez organ I instancji nie pozwalał na zakończenie procedowania w sprawie i nie wyjaśniał wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii. W szczególności skarżący podkreślali, że nie nastąpiła samowolna zmiana przeznaczenia budynku, gdyż przez cały czas był on przeznaczony do chowu bydła i tuczników. Skarżący wykonali wszystkie zalecenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a odwołujący się S. P. uczestniczył w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i był obecny w trakcie przeprowadzonej kontroli. Wskazując na powyższe skarżący żądali "zakończenia sprawy" .
W odpowiedzi na skargę, Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo–administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym, jak i też materialno-prawnym.
Zaznaczyć przy tym należy, iż w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], który uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim z dnia [...], którą nakazano D. i L. P. dokonanie remontu schodów wewnętrznych ceramicznych prowadzących na poddasze budynku gospodarczego zlokalizowanego w Z. przy ulicy [...], na działce o nr ewid. A doprowadzenie ich do stanu technicznej zgodności z obowiązującymi przepisami, poprzez uzupełnienie brakujących cegieł w stopniach i podstopnicach, w terminie 60 dni od daty otrzymania decyzji.
Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz organ odwoławczy jest obowiązany ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć.
Odwołanie wniesione przez stronę od decyzji organu pierwszej instancji wywiera ten skutek, że sprawa podlega rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Zakreślając kierunki rozstrzygnięć organu odwoławczego przepis art. 138 K.p.a. w pierwszej kolejności wymienia w § 1 te, które prowadzą bezpośrednio do załatwienia sprawy przez: 1) utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji albo, 2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy bądź, 3) uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji względnie umorzenie postępowania odwoławczego, gdy uzasadnione to będzie stanem lub przedmiotem sprawy. Stosownie, zatem do art. 138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien dążyć do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Odstępstwo od powyższych zasad i ograniczenie rozstrzygnięcia organu odwoławczego do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia dopuszczalne jest na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Oznacza to, że decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. nie może być podjęta w sytuacjach innych niż określone w tym przepisie. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji nie daje organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 K.p.a. (vide wyroki NSA: z 6 września 2001 r. II SA/Gd 2235/99, z 28 września 2001 r. V SA 239/01). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i literaturze ugruntowany jest pogląd, że wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca przepisu art. 138 § 2 K.p.a.
Zastosowanie, zatem przepisu art. 138 § 2 K.p.a. przez organ odwoławczy jest uzasadnione wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe (np. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 208/99, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA 430/99, niepublikowany). Ponadto rozstrzygnięcie kasacyjne jest dopuszczalne, gdy w toku postępowania przed organem drugiej instancji dowody zebrane w pierwszej instancji przestały być aktualne ze względu na zmianę stanu faktycznego (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 26 czerwca 1997 r., sygn. akt II SA/Wr 854/96, OSP 1998, z. 6, poz. 108). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Oceniając zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie, polegające na uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia narusza przepis art. 138 § 2 K.p.a.
Postępowanie przeprowadzone przed organem pierwszej instancji dotyczyło, co wynika jednoznacznie i wyraźnie z zawiadomienia z dnia 30 października 2010 r. o wszczęciu z urzędu postępowania oraz sentencji decyzji, jak i jej uzasadnienia, tylko i wyłącznie sprawdzenia zgodności budynku gospodarczego z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.- Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) oraz stanu technicznego budynku gospodarczego zlokalizowanego w Z. przy ulicy [...]. W przedmiotowym zawiadomieniu z dnia 30 października 2009 r. organ I instancji poinformował bowiem strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie sprawdzenia zgodności budynku gospodarczego (chlewni) z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz stanu technicznego budynku zlokalizowanego w Z. przy ulicy [...] (k.39 akt administracyjnych). Zamieszczenie w zawiadomieniu sformułowania "w sprawie sprawdzenia zgodności budynku gospodarczego (chlewni) z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie" nie może być odczytywany jako określenie innego przedmiotu postępowania odmiennego od związanego ze sposobem utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego, gdyż to m.in. warunki techniczne określają i precyzują wymogi związane z odpowiednim stanem technicznym. W przypadku zaś niedozwolonego użytkowania obiektu budowlanego, o którym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym dopuszczalne jest nakazanie każdej jego modyfikacji, która zapewni usunięcie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, środowiska czy bezpieczeństwa mienia.
Organ I instancji określił, zatem w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości istotę, granice oraz przedmiot prowadzonego postępowania administracyjnego. Takie ujęcie przedmiotu postępowania oraz jego granic oznaczało, że organ I instancji nie zajmował się kwestią zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, wynikającą w ocenie uczestnika postępowania z intensyfikacji hodowli trzody chlewnej (zwiększenia jej ilości) oraz samowolnie wykonanych robót budowlanych (wentylatorów oraz powiększenia otworów okien), a właśnie te kwestie stanowiły przyczynę leżącą u podstaw uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim. Dodać przy tym należy, iż organ prowadzi odrębne postępowanie dotyczące samowolnego wykonania przez właścicieli budynku inwentarskiego dwóch wentylatorów wyciągowych, co wynika jednoznacznie z końcowego fragmentu uzasadnienia decyzji organu I instancji.
Zauważyć należy także, iż kodeks postępowania administracyjnego ustanawia generalną zasadę, że postępowanie administracyjne może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. O tym jednak, czy postępowanie może być wszczęte na żądanie strony, czy też na jej wniosek rozstrzygają przepisy materialnego prawa administracyjnego. Przepisy prawa materialnego kształtują stosunki administracyjnoprawne. W ramach tych stosunków, albo organ administracji jest uprawniony do jednostronnego nakładania określonych obowiązków na obywatela (inne podmioty) lub określenia jego uprawnień, albo jednostka może domagać się od organu administracji państwowej pewnych rozstrzygnięć dotyczących jej praw i obowiązków. Kompetencji organu administracji do jednostronnego regulowania praw i obowiązków obywatela (innego podmiotu) odpowiada obowiązek wszczęcia postępowania z urzędu. Należy bowiem przyjąć, że w przypadku, gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych jego wszczęcie następuje z urzędu, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenia lub cofnięcia uprawnień.
Wskazać należy również, iż w razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. W przypadku zaś wszczęcia postępowania z urzędu to organ decyduje o przedmiocie i zakresie tego postępowania, stosownie do posiadanych kompetencji, wyznaczając jego zakres i granice m.in. w zawiadomieniu, opartym na przepisie art. 61 § 4 K.p.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż postępowanie w sprawie utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym, a z takim mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu, jest postępowaniem prowadzonym z urzędu. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane dotyczące tego przedmiotu nakładają, bowiem na właściwy organ administracji obowiązek wydania stosownej decyzji. Obowiązek wszczęcia postępowania i wydania decyzji ciąży więc na właściwym organie bez względu na to, czy wszczęcia takiego postępowania domaga się strona, której interes prawny został naruszony brakiem prawidłowego utrzymania obiektu budowlanego, popełnioną samowolą, czy też takiego żądania nikt nie zgłasza. Oznacza to, że o przedmiocie oraz zakresie niniejszego postępowania nie decydował zakres żądania S.P. zawarty w piśmie z dnia 1 października 2009 r., a dotyczący samowolnej zamiany sposobu użytkowania budynku inwentarskiego oraz samowolnego wykonania robót budowlanych, lecz przedmiot postępowania określony w zawiadomieniu o jego wszczęciu. Analiza natomiast treści tego pisma, w ocenie sądu, przemawia za przyjęciem, że przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła tylko i wyłącznie kwestia związana z użytkowaniem i utrzymaniem obiektu budowlanego, a to dotycząca jego odpowiedniego stanu technicznego, zgodnego bądź nie z warunkami technicznymi, jakim winny odpowiadać obiekty budowlane, sposobu użytkowania, stwarzania bądź nie zagrożenia dla życia lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Za takim przyjęciem przemawia nie tylko zawiadomienie o wszczęciu postępowania, ale także przebieg postępowania administracyjnego, podstawa prawna zapadłej decyzji przed organem I instancji oraz jej uzasadnienie. Organ odwoławczy dokonując odmiennego ustalenia przedmiotu postępowania uczynił to w sposób wadliwy, oderwany w zupełności od niniejszego postępowania i czynności podejmowanych przez organ.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim, stosownie do posiadanych obowiązków i kompetencji, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określając w sposób jasny i wyraźny jego przedmiot zakres oraz granice. Przedmiot postępowania dotyczył utrzymania i użytkowania obiektu, a zapadła decyzja oparta została o właściwą podstawę materialnoprawną wynikającą z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Wszczęte zatem w celu "załatwienia sprawy", postępowanie administracyjne zakończyło się wydaniem decyzji, z osnowy zarówno, której, jak i jej uzasadnienia jednoznacznie wynika nie tylko przedmiot postępowania, ale także jego granice i zakres. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż skoro organ I instancji określił nie tylko przedmiot postępowania, ale i wyznaczył jego granice, organ II instancji, dokonując oceny prawidłowości zapadłej decyzji, nie był uprawniony stosownie do treści art. 138 § 2 K.p.a., do odmiennego kształtowania i zakreślania granic prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim postępowania administracyjnego. Możliwym bowiem jest, że organ I instancji wszczął z urzędu również postępowanie w zakresie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku inwentarskiego, jak i ewentualnie w celu ustalenia czy właściciele przedmiotowego obiektu wykonali w nim roboty budowlane, które wymagały uzyskania pozwolenia na budowę lub co najmniej zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Ustawodawca pozostawił bowiem uznaniu organów I instancji, prowadzących postępowanie wszczynane z urzędu, uprawnienie do określenia jego zakresu, granic i przedmiotu postępowania.
Organ II instancji dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy winien ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy, prawidłowość zastosowanych przepisów prawa materialnego oraz dochowanie przepisów postępowania. Wobec brzmienia art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego, który stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 oraz zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska, rozważyć należy również kwestię przesłanek warunkujących przymiot strony w postępowaniu dotyczącym utrzymania i użytkowania obiektów budowlanych. Stosownie bowiem do brzmienia przytoczonego przepisu przymiot strony w tym postępowaniu posiadają wyłącznie właściciele lub zarządcy obiektu budowlanego.
Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
W ocenie Sądu stwierdzone uchybienia, które mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania, spowodowały konieczność uchylenia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 wyroku oparto na dyspozycji art. 152 powołanej ustawy. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 200 ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło