II SA/Op 474/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w dniu 15 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na czynność Starosty Oleskiego z dnia 17 lipca 2012r., nr [...] w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 5 grudnia 2011r., skierowanym do Starosty Oleskiego, K. G. - powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04 - wystąpił o zwrot nadpłaty w wysokości 425 zł z tytułu pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu, dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Postanowieniem z dnia 9 marca 2012r., nr [...] Starosta Oleski, powołując się na przepisy art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz art. 70 i art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 5 grudnia 2011r. Organ wyjaśnił, że opłata za wydanie karty pojazdu stanowi niepodatkową należność budżetową, o której mowa w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, tj. dochód pobierany przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tego rodzaju należności budżetowej należy stosować przepisy Działu III Ordynacji podatkowej, w tym art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zdaniem organu, bieg 5-letniego terminu, mającego charakter materialnoprawny, nieulegający przedłużeniu ani odroczeniu, rozpoczął się w odniesieniu do spornego samochodu w dniu 31 grudnia 2005r., stąd od dnia 1 stycznia 2011r. roszczenie o zwrot nadpłaconej kwoty uległo przedawnieniu. Oznacza to, że wniosek strony nie mógł skutecznie wszcząć postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu zawyżonej części opłaty. Na powyższe postanowienie K. G. wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, które postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012r., nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie stwierdzając w uzasadnieniu, że art. 61a K.p.a. może być stosowany wyłącznie w sprawach, dla których z uwagi na przedmiot żądania ustawodawca przewiduje formę procesową (decyzję, postanowienie) i tylko z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w tej normie prawnej organ nie może rozstrzygnąć sprawy co do istoty. Zdaniem Kolegium, zwrot nadwyżki uiszczonej wcześniej opłaty za wydanie karty pojazdu (informacja o odmowie zwrotu) jest czynnością materialno-techniczną, stąd organ nie jest umocowany do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Tenże brak podstawy prawnej do orzekania w formie procesowej uzasadniał wyeliminowanie wydanego aktu administracyjnego w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. Następnie, Starosta Oleski pismem z dnia 17 lipca 2012r., nr [...], pozostawił wniosek z dnia 5 grudnia 2011r. bez rozpatrzenia i odmówił zwrotu żądanej kwoty. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, gdyż wydanie karty pojazdu stanowi czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej. Nie można zatem przypisać jej waloru i skutków prawnych, jakie ustawodawca przewidział dla decyzji czy postanowień. W piśmie zawarto pouczenie o możliwości wniesienia skargi sądowoadministracyjnej w terminie 30 dni od jego otrzymania. Nie godząc się ze stanowiskiem Starosty Oleskiego K. G., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę z dnia 15 sierpnia 2012r., żądając nakazania skarżonemu organowi zwrotu bezprawnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł. W odpowiedzi na skargę Starosta Oleski wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowa opłata nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej, lecz na podstawie czynności materialno-technicznej, która wynikała wprost z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia wykonawczego z 2003r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Rozpoznając skargę, Sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu dopuszczalność jej wniesienia ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5 tego przepisu. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest pismo Starosty Oleskiego, stanowiące odpowiedź na skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 3/07, opubl. ONSAiwsa 2008r. nr 2, poz. 21), tego rodzaju sprawa jest sprawą administracyjną załatwianą przez organ w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Dopuszczalność wniesienia skargi sądowoadministracyjnej na konkretny akt nie przesądza jednak automatycznie o możliwości jej merytorycznego rozpoznania przez Sąd. W odniesieniu do czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. warunkiem skuteczności wniesienia skargi jest uprzednie wezwanie organu na piśmie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Z przepisu tego wynika, że podstawową przesłanką dopuszczalności skargi, czyli warunkiem prawidłowego i skutecznego zaskarżenia określonego aktu lub czynności do sądu administracyjnego, jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem tejże skargi. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w powyższym przepisie, jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, stanowiącym surogat środka odwoławczego, którego zastosowanie jest niezbędne do uruchomienia sądowej kontroli w tych przypadkach, gdy prawo nie przewiduje zwykłych środków odwoławczych (por. wyrok 7 sędziów NSA z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt I FPS 5/10, zamieszczony na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wyczerpanie tak określonego trybu stanowi zatem przesłankę dopuszczalności skargi. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący przed wniesieniem skargi na czynność Starosty Oleskiego z dnia 17 lipca 2012r. nie złożył wymaganego prawem wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną czynnością. Powyższe oznacza, że przed wniesieniem skargi skarżący nie wyczerpał trybu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., co przesądza o braku dopuszczalności skargi i stanowi przesłankę jej odrzucenia, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Podkreślić warto, że tut. Sąd wielokrotnie prezentował stanowisko, iż w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu organ rozstrzyga w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie – jak odmiennie przyjmuje się w linii orzeczniczej niektórych sądów administracyjnych – w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych. Wyjaśnienia również wymaga, że skarżący zastosował się do błędnego pouczenia Starosty Oleskiego zawartego w piśmie z dnia 17 lipca 2012r. i skierował skargę do tut. Sądu bezpośrednio po otrzymaniu tego pisma. Nie wystąpił natomiast do organu ze stosownym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Powyższa okoliczność może stanowić przesłankę do ewentualnego ubiegania się przez skarżącego – w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego postanowienia – o przywrócenie przez Starostę Oleskiego terminu do złożenia wezwania wraz z jednoczesnym dokonaniem czynności tegoż wezwania, a następnie, w razie podtrzymania przez organ negatywnego dla strony stanowiska, bądź w sytuacji braku odpowiedzi, złożenia skargi do Sądu w terminie wynikającym z art. 53 § 2 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z przedstawionych względów, tj. braku uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.