II SA/Op 479/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. C. na pismo Prezydenta Miasta Opola z dnia 12 lipca 2018 r., nr [...],[...] w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku o umieszczenie na liście osób ubiegających się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu Miasta Opola postanawia odrzucić skargę. C. C. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu pismo nazwane: "pozwem" na decyzję – jak to sam określił - Prezydenta Miasta Opola z dnia 12 lipca 2018 r., nr [...],[...], żądając: - uchylenia zaskarżonego pisma; - zobowiązanie Prezydenta Miasta Opola do uwzględnienia wniosku o najem lokalu mieszkalnego i przydzielenia w określonym i niezbyt odległym czasie, prawa do lokalu socjalnego po 10 latach bezdomności; - doręczenia orzeczenia Sądu wydanego w przedmiotowej sprawie. Kwestionowanym przez skarżącego pismem z dnia 12 lipca 2018 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola - Zastępca Prezydenta, informuje skarżącego, że jego wniosek o najem lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu w oparciu o opinię Społecznej Komisji Mieszkaniowej, został rozpoznany negatywnie. W piśmie tym wskazuje się, że uzasadnieniem odmowy zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego było niespełnienie kryterium § 3 ust. 3 uchwały nr XI/163/15 Rady Miasta Opola z dnia 28 maja 2015 r., z późn. zm., w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Opola, ponieważ złożony przez ww. wniosek o najem lokalu socjalnego, nie posiadał dowodów potwierdzających spełnienie warunków określonych w uchwale dla ubiegania się o lokal z określonej grupy. W odpowiedzi na skargę organ odniósł się merytorycznie do przedstawionego problemu, wyjaśniając szczegółowo przebieg postępowania dotyczącego przydziału lokalu socjalnego C. C. Wskazał m.in., że skarżący złożył wniosek w dniu 27 czerwca 2017 r. o najem lokalu mieszkalnego, na obowiązującym w Urzędzie Miasta Opola formularzu wniosku o najem lokalu, który to wniosek okazał się niekompletny. Nie zawierał bowiem potwierdzonych danych, dotyczący sytuacji materialnej wnioskodawcy mieszkaniowej osób, wykazanych przez skarżącego jako osób wspólnie ubiegających się o lokal. Z powodu nieuzupełnienia w całości brakujących danych, C. C. nie został umieszczony w projekcie Listy osób ubiegających się o najem lokalu socjalnego na 2018 r., upublicznionej w siedzibie Urzędu Miasta Opola. Jak wskazał organ, skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia w terminie 14 dni odwołania, w związku z powyższym nie został on umieszczony na opisanej Liście. O powyższym fakcie skarżący został poinformowany zaskarżonym pismem z dnia 12 lipca 2018 r., nr [...],[...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a." Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pozostaje pismo wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola z dnia 12 lipca 2018 r., nr [...],[...], w którym informuje się skarżącego o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o najem lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu Miasta Opola, w oparciu o opinię Społecznej Komisji Mieszkaniowej. W piśmie tym wskazuje się, że uzasadnieniem odmowy zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego było niespełnienie kryterium § 3 ust. 3 uchwały nr XI/163/15 Rady Miasta Opola z dnia 28 maja 2015 r., z późn. zm., w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Opola, ponieważ złożony przez ww. wniosek o najem lokalu socjalnego, nie posiadał dowodów potwierdzających spełnienie warunków określonych w uchwale dla ubiegania się o lokal z określonej grupy. Oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że regulacje prawne dotyczące wynajmowania lokali komunalnych, w tym także i nabywania prawa do lokali socjalnych, zawarte zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 124, z późn. zm.) oraz w podjętych na jej podstawie aktach prawa miejscowego. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne nie obejmuje jednak wszystkich aktów i czynności podejmowanych w związku z gospodarowaniem mieszkaniowym zasobem gminy w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego nie daje podstaw prawnych do załatwienia sprawy przyznania lokalu (zawarcia umowy najmu lokalu) w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Zapewnienie lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu gminy należy, zgodnie z tą ustawą, do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej, jednakże samo zawarcie umowy najmu lokalu, jest załatwiane w formie cywilnoprawnej (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 415/09, z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 799/09, z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 679/07 oraz z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10 – dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu (jeśli dostępność wolnych mieszkań jest ograniczona), bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. W niniejszej sprawie C. C. przedmiotem skargi uczynił pismo informacyjne Prezydenta Miasta Opola z dnia 12 lipca 2018 r. w zakresie odmownego rozpatrzenia jego wniosku o przydział lokalu z mieszkaniowego zasobu Gminy Opole. Pismo to nie mieści się w katalogu wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., decyzji, postanowień, aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jak wskazano bowiem wyżej, ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego postanawia, że przydzielenie lokalu socjalnego osobie uprawnionej do otrzymania takiego lokalu następuje w drodze umowy cywilnoprawnej – umowy najmu (art. 23). Przyznanie lokalu socjalnego następuje więc w formie czynności prawnej właściwej prawu cywilnemu, a nie w formie władczego aktu administracyjnego wydawanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Taka forma działania organu gminy wyklucza możliwość dochodzenia przez najemcę lokalu socjalnego, czy też osobę uprawnioną do otrzymania takiego lokalu, swojego interesu prawnego zarówno w administracyjnym toku instancji, jak i w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. uchwała SN z dnia 5 listopada 1997 r., sygn. akt III ZP 37/97, LEX nr 31733, postanowienie NSA z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I OW 211/15, LEX nr 1815207). Wszelkie zatem spory wynikłe i związane z uprawnieniami do lokalu socjalnego rozstrzygane są w postępowaniu cywilnym przed sądami powszechnymi. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd zobligowany był do odrzucenia wniesionej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., o czym orzekł jak w sentencji.