II SA/Op 482/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia powrotu gospodarstwa rolnego do pierwotnego właściciela postanawia: 1) zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, 2) w pozostałym zakresie niewymienionym w punkcie 1, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić, 3) ustanowić H. K. adwokata. Przedmiotem skargi wniesionej przez H. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 czerwca 2017 r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Starosty Brzeskiego z dnia 31 marca 2017 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Na skutek zarządzenia z dnia 9 października 2017 r., skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł, w dniu 18 października 2017 r. (k-15 akt sądowych). Wyrokiem z dnia 23 listopada 2017 r. wydanym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę wniesioną w sprawie. W dniu 11 stycznia 2018 r. doręczono skarżącemu odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. W aktach sprawy znajduje się dowód potwierdzający uiszczenie opłaty kancelaryjnej w sprawie (k-40 akt sądowych). Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Oświadczył w nim, że posiada "starodawny" domek przy murach obronnych miasta, nie określając jego powierzchni, ani wartości. Wykazał także nieruchomość rolną, o którą się ubiega ([...] ha – szacunkowa wartość: 211.000 zł), a także budynek gospodarczy, w którym skarżący prowadził hodowlę zwierząt. Dodał, że po tragicznej śmierci jego córki, pełnomocnicy z obu stron zdewastowali majątek. Stwierdził, że posiada kredyt w A. Wysokość miesięczna dochodu skarżącego kształtuje się na poziomie 2.310 zł, a składają się na nią emerytura z ZUS, dodatek kombatancki i 480 zł "pozostawionej gratyfikacji KRUS". Skarżący podał także, że jego zdolności psycho-ruchowe są znikome, skarżący porusza się na wózku inwalidzkim, ma [...] lata, jest inwalidą i weteranem II wojny światowej. Stwierdził, że opiekują się nim sąsiedzi – ludzie dobrej woli. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym, a od oceniającego wniosek (sądu, referendarza sądowego) zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Oceniając wniosek uwzględnia się natomiast sytuację materialną skarżącego w kontekście możliwości poniesienia kosztów sądowych, wymaganych w danym procesie. Uwzględniając powyższe wywody, mając na względzie sytuację bytową wnioskodawcy, w tym brak zgromadzonych oszczędności, podeszły wiek, zadłużenie - uznać należało, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść wszystkich wymaganych w tym procesie kosztów postępowania, a zatem przyznano wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata oraz częściowe zwolnienie od części kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi kasacyjnej, jako opłaty wymaganej na obecnym etapie postępowania. O powyższym orzeczono w punkcie pierwszym i trzecim sentencji. Referendarz zważył bowiem, że na obecnym etapie procesu, na obligatoryjne koszty sądowe w sprawie składa się w przypadku dalszego procedowania - wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Opłatę powyższą należało zatem objąć zakresem rozpoznania wniosku. Brak jest natomiast podstaw do zwolnienia skarżącego od uiszczonych już opłat sądowych, tj. wpisu od skargi w wysokości 100 zł (uiszczony w dniu 18 października 2017 r. – por. wyciąg bankowy: k-15 akt), a także opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem (uiszczona w dniu 6 grudnia 2017 r. – por. wyciąg bankowy: k-40 akt). Opłaty te zostały dokonane przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wniosek taki jest skuteczny od chwili jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, znajdującej się na stronie internetowej NSA: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Z podanych względów wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (oprócz wpisu od skargi kasacyjnej) należało oddalić, co referendarz orzekł jak w punkcie drugim sentencji. Mając na względzie powyższe referendarz, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.