II SA/Op 49/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pobytu w mieszkaniu chronionym postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 8 sierpnia 2016 r. M. M. reprezentowany przez kuratora J. M., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 20 maja 2016 r., nr [...], którą zamierza zaskarżyć. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SO/Op 43/16, ustanowiono dla skarżącego adwokata i umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wyjaśniając w uzasadnieniu postanowienia, że skarżący jest już zwolniony z Kostów postepowania na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. ), zwanej dalej P.p.s.a. W dniu 10 listopada 2016 r. wpłynęło do tut. Sądu do akt sprawy o sygn. II SO/Op 43/16, pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 3 listopada 2016 r. informujące, że na pełnomocnika z urzędu dla skarżącego został wyznaczony radca prawny P. G. W dniu 21 grudnia 2016 r. (data nadania w placówce pocztowej) ustanowiony z urzędu pełnomocnik M. M. złożył w imieniu skarżącego, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium z dnia 20 maja 2016 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik oświadczył, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla M. M., dowiedział się z listu Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu doręczonego mu w dniu 25 listopada 2016 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, ewentualnie - w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie. Jednocześnie Kolegium przyznało w odpowiedzi na skargę, że nie ustaliło, w jakiej dacie zaskarżona decyzja została faktycznie wydana kuratorowi skarżącego przez Syndyka jego masy upadłości, który sam odebrał ją w dniu 11 lipca 2016 r. Następnie jednak pismem z dnia 10 lutego 2017 r., złożonym do Sądu w dniu 14 lutego 2017 r. Kolegium poinformowało, że zaskarżona decyzja została wydana przez syndyka kuratorowi skarżącego J. M. w dniu 9 sierpnia 2016 r. Informacje tę Kolegium uzyskało z pisma Syndyka z dnia 30 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu zakreślonego w nim terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to - zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu - od tego momentu liczony jest bieg terminu do złożenia skargi, niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym iw przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący wystąpił do tut. Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi, czyniąc to w dniu 8 sierpnia 2016 r., czyli w krótkim czasie po otrzymaniu decyzji. Powyższe przyjęto mając na uwadze, że Syndyk masy upadłości kuratora skarżącego odebrał tę decyzje w dniu 11 lipca 2016 r., a zatem wydanie jej stronie skarżącej nastąpiło z opóźnieniem w stosunku do tej daty, którego okresu ostatecznie nie ustalono. Takie działanie skarżącego było natomiast dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z punktu widzenia powołanych wyżej regulacji, należy uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć w związku z tym trzeba, że jakkolwiek ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, który przeważnie upływa bezskutecznie przed zakończeniem postępowania wpadkowego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to fakt ten może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem możliwości podjęcia natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. Takie stanowisko jest zbieżne z poglądem, wedle którego zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez adwokata czy radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia. Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. W konsekwencji, w orzecznictwie jednolicie uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 20 listopada 2014 r., akt I OZ 1034/14; z 11 lutego 2014 r., I OZ 70/14; z 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13; z 26 października 2009 r., I OZ 996/09; z 30 września 2009 r., II OZ 809/09; z 17 lipca 2008 r., II OZ 763/08, z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; podobne stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2009 r., III CZP 117/08, LEX nr 478083). Sąd przyjął, że pełnomocnik M. M. z urzędu dowiedział się o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji w dniu 25 listopada 2016 r., polegając w tym względzie na jego oświadczeniu złożonym we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W kwestii wniesienia skargi i wniosku o przywrócenie terminu należy, zatem odnotować, że liczony od dnia 25 listopada 2016 r. termin 30 dni upływał w dniu 27 grudnia 2016 r. Arytmetycznie liczony ostatni dzień 30 dniowego terminu wypadał na dzień ustawowo wolny od pracy, to jest na niedzielę 25 grudnia 2016 r., będącej dodatkowo pierwszym dniem Świąt Bożego Narodzenia, i wobec tego na mocy art. 83 § 2 P.p.s.a., w takiej sytuacji za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu wolnym od pracy, to jest poniedziałek 27 grudnia 2016 r. W tych okolicznościach złożenie przez pełnomocnika w dniu 21 grudniu 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. W oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest tu zachowanie się samego skarżącego, który w krótkim czasie po terminie odebrania skarżonej decyzji przez syndyka jego kuratora w dacie 11 lipca 2016 r., a jeszcze przed wydaniem tej decyzji fizycznie do rąk kuratora, co nastąpiło dopiero w dniu 9 sierpnia 2016 r. zwrócił się do Sądu o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik, nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.