II SA/Op 490/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" postanawia: przyznać radcy prawnemu A. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu T. R., obejmujące wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym podatek VAT w kwocie 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy). Postanowieniem z dnia 4 września 2015 r., sygn. akt II SO/Op 38/15 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, ustanowił T. R. radcę prawnego z urzędu, w celu reprezentowania ww. (w tym sporządzenia skargi do sądu administracyjnego), w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2015 r., nr [...]. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu, na pełnomocnika skarżącego został wyznaczony radca prawny A. W., wykonujący zawód w Kancelarii Radcy Prawnego przy ul. [...] w [...] (por. k-44 akt sądowych). Następnie, wyznaczony pełnomocnik złożył skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a także zapewnił reprezentację skarżącego na rozprawach w dniach 12 stycznia 2016 r. i 23 lutego 2016 r. Wobec oddalenia w dniu 23 lutego 2016 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wniesionej skargi, pełnomocnik skarżącego złożył skargę kasacyjną od zapadłego wyroku. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ww. skargą kasacyjną (sygn. akt I OSK 1378/16). Z akt nadesłanych przez NSA do tut. Sądu nie wynika, aby pełnomocnik podejmował przed Sądem II instancji inne, dodatkowe czynności. W skardze do sądu administracyjnego, jak również w skardze kasacyjnej pełnomocnik zawarł wnioski o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i oświadczył, że nie zostały one pokryte przez stronę w całości, ani w części. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady przyznawania wynagrodzenia regulują natomiast przepisy rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), a także z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Konieczność zastosowania dwóch rozporządzeń regulujących kwestię wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu wynika z faktu, że podczas trwania postępowania sądowego w sprawie, weszło w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. nowe rozporządzenie uchylające dotychczasowe unormowania. Stosownie bowiem do treści § 22 obowiązującego w dacie złożenia przez pełnomocnika skargi kasacyjnej, rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe (czyli rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r.), do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Niniejsza sprawa została wszczęta na skutek skargi wniesionej przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., a wyrok został wydany w dniu 23 lutego 2016 r., natomiast skarga kasacyjna złożona została w dniu 12 kwietnia 2016 r. Do czynności pełnomocnika podjętych w pierwszej instancji będą miały zatem zastosowanie regulacje rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., działania pełnomocnika podjęte w ramach drugiej instancji (sporządzenie i złożenie skargi kasacyjnej) zostaną natomiast ocenione na podstawie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Na taki sposób zastosowania rozporządzeń wskazują przepisy § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., które kwalifikują sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, jako czynność wykonaną w ramach drugiej instancji. Wyjaśnić także należy, że w dniu 2 listopada 2016 r., a zatem w toku postępowania sądowego, weszło w życie kolejne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715), na skutek którego utraciło moc rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. Okoliczność ta nie ma jednakże wpływu na ocenę wniosku pełnomocnika o wynagrodzenie z uwagi na treść § 22 nowej, obecnie obowiązującej regulacji zawierającej przepisy przejściowe, zgodnie z którymi do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do zakończenia postępowania w danej instancji. Przypomnieć w tym miejscu należy, że sprawa została wszczęta w 2015 r. (pod rządami rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r.), a zakończyła się w I instancji przez wydanie w dniu 23 lutego 2016 r. wyroku przez tut. Sąd. Skarga kasacyjna, czyli czynność objęta postępowaniem II instancji, została złożona w dniu 12 kwietnia 2016 r., a zatem w czasie obowiązywania rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Z powyższych względów opisane rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. i z dnia 22 października 2015 r., mają zastosowanie w sprawie. Stosownie zatem do treści § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie niż wymieniona w pkt 1 lit "a" i "b" - 240 zł. Wynagrodzenie radcy za udział w niniejszym postępowaniu sądowym w I instancji wynosi zatem 240 zł i należy je podwyższyć o stawkę podatku VAT. Stosownie bowiem do § 2 ust. 3 przywołanego rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, czyli o 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. nr 54, poz. 535 z póź zm.). Zasady przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej wynikają z kolei z przepisów rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., w tym z § 2 tego rozporządzenia, zgodnie z którym koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w innej sprawie – 480 zł, do której zakwalifikować należy postępowanie w niniejszej sprawie. Z kolei opłata maksymalna w drugiej instancji za sporządzenie skargi kasacyjnej, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wynosi 50 % opłaty określonej w pkt 1 (w sytuacji, gdy sprawę prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji), nie mniej jednak niż 240 zł. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) rozporządzenia, czyli ½ opłaty maksymalnej wynoszącej 240 zł, co stanowi kwotę 120 zł (1/2 x 240 zł). Kwota 240 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 50 % kwoty 480 zł (czyli opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 lit c), co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) w związku z pkt 1 lit c). Wskazaną kwotę należało zaś podwyższyć, w myśl § 4 ust. 3 przywołanego ostatnio rozporządzenia, o 23 % stawki podatku od towarów i usług (41,40 zł). Za podjęte przez pełnomocnika czynności przysługuje zatem wynagrodzenie w łącznej kwocie 442,80 zł. Referendarz nie znalazł przy tym podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie zwiększonej stawki wynagrodzenia za prowadzenie sprawy, podjęte bowiem przez pełnomocnika czynności nie przekraczają granic zwykłej staranności profesjonalnego reprezentanta. W związku z powyższym, wobec poprawnego wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającego stosownie oświadczenie pełnomocnika, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części, referendarz działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzekł o przyznaniu wynagrodzenia w wysokości, podanej jak w sentencji.