II SA/Op 492/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Komisarza Wyborczego w Opolu I z dnia 27 września 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu. E. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie z dnia 27 września 2017 r. Komisarza Wyborczego w Opolu I, którym stwierdzono wygaśnięcie jego mandatu radnego z powodu utraty prawa wybieralności. Odpis przedmiotowego postanowienia doręczony został dorosłemu domownikowi w dniu 29 września 2017 r., na adres zamieszkania skarżącego. W dniu 6 października 2017 r. skarżący nadał na poczcie, na adres Krajowego Biura Wyborczego w Opolu skargę, która wpłynęła do organu w dniu 10 października 2017 r. (por. k-2 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy w Opolu I wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej z uchybieniem terminu. Uzasadniając zajęte stanowisko wskazał na przepis art. 384 § 1 w zw. z art. 9 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 15, ze zm.), jako stanowiący podstawę do odrzucenia wniesionej skargi. Dodatkowo organ wyjaśnił przyczyny podjęcia zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 20 października 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu. Odpis powyższego orzeczenia został doręczony skarżącemu w dniu 25 października 2017 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej (por. k-20 akt sądowych). W piśmie z dnia 26 października 2017 r. (nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 27 października 2017 r. – data stempla), nazwanym "zażalenie" skarżący zwrócił się m.in. o przywrócenie terminu i pozytywne załatwienie sprawy. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że po otrzymaniu zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego zachował siedmiodniowy termin do jego zaskarżenia do sądu administracyjnego, gdyż w dniu 6 października 2017 r. wysłał skargę za pośrednictwem poczty. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 2 listopada 2017 r., wezwano wnoszącego zażalenie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 26 października 2017 r. w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przez: - nadesłanie jednego egzemplarza odpisu zażalenia lub jego kopii własnoręcznie podpisanej, - oraz podanie, stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu wraz ze wskazaniem daty ustania przyczyny, która uniemożliwiła skarżącemu dochowanie terminu do wniesienia do WSA w Opolu skargi na postanowienie Komisarza Wyborczego w Opolu I. Opisane wezwanie zostało doręczone w dniu 14 listopada 2017 r. E. M. – do rąk dorosłego domownika K. M., co potwierdza adnotacja i podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (por. k-25 akt sądowych). W odpowiedzi na powyższe, E. M. nadał za pośrednictwem poczty pismo, do którego dołączył odpis żądanego zażalenia z dnia 26 października 2017 r. oraz kserokopię pocztowego potwierdzenia nadania w dniu 6 października 2017 r., skargi do sądu administracyjnego. Wskazał także, że nadanie skargi do sądu nastąpiło w prawidłowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że Sąd uznał, iż w pierwszej kolejności koniecznym jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi na treść pism skarżącego z dnia 26 października 2017 r. i z dnia 17 listopada 2017 r. oraz podniesionych w nich okoliczności, wskazujących na żądanie przywrócenia terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepisy P.p.s.a. stawiają określone wymogi formalne dla czynności procesowej, jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. stanowi, że strona powinna wystąpić z takim wnioskiem w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (por. art. 87 § 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że wniesienie skargi na postanowienie Komisarza Wyborczego w Opolu I z dnia do 27 września 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego nastąpiło z uchybieniem terminu. Szczegółowa argumentacja wyrażonego przez Sąd stanowiska została zaprezentowana w postanowieniu z dnia 20 października 2017 r. o odrzuceniu skargi i nie wymaga ponownego uzasadniania. Przypomnieć jedynie można, że kluczowe znaczenie przy ocenie dochowania terminu do wniesienia skargi, miała kwestia zachowania ustawowego wymogu prawidłowego złożenia skargi przez skarżącego, tj. siedmiodniowego terminu do wniesienia skargi do organu, jakim jest komisarz wyborczy. Zaznaczyć także należy, że rozpoznając wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu, Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany jest zbadać, czy przedmiotowy wniosek został złożony w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Początek terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. będzie przypadał na dzień następujący po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 83 § 1 P.p.s.a. i art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego). Wniosek o przywrócenie terminu jest zatem spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a., przy czym termin siedmiu dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu, został złożony w terminie. Z pism skarżącego wynika, że uchybienie terminu do dokonania opisanej czynności było następstwem błędnego obliczenia upływu końca terminu, liczonego do dnia wpływu skargi do organu, a w konsekwencji brakiem wiedzy skarżącego o uchybieniu tego terminu. Przyczyna uchybienia ustała natomiast w dniu 25 października 2017 r., kiedy to skarżącemu doręczono odpis postanowienia tut. Sądu o odrzuceniu skargi z powodu właśnie, nie złożenia skargi w terminie. Tym samym siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczony kalendarzowo, rozpoczął bieg w dniu 26 października 2017 r. i upłynął z dniem 1 listopada 2017 r. Zważywszy, że ostatni dzień tak obliczonego terminu przypadał na dzień 1 listopada 2017 r., będący dniem ustawowo wolnym od pracy - termin ten upływał z dniem 2 listopada 2017 r., stosownie do art. 83 § 2 P.p.s.a. Art. 83 § 2 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Skoro skarżący nadał w placówce pocztowej w dniu 27 października 2017 r. (data stempla pocztowego, k-22 akt sądowych), pismo procesowe dotyczące przywrócenia terminu, to przesłanka złożenia wniosku w terminie 7 dni została spełniona. Wobec tego, Sąd zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie przytoczonego wyżej art. 86 § 1 P.p.s.a. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób mający na uwadze obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem por. postanowienie z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt I OZ 370/13 - LEX nr 1318822; postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 2870/12 - LEX nr 1274236). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 896/14 - LEX nr 1628828). Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy, uzasadnionym jest stwierdzenie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim dostrzec trzeba, że skarżący pomimo wezwania, nie wyjaśnił w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, przyczyny uchybienia terminu i daty jej ustania. Z treści pism procesowych skarżącego wysnuć można wniosek, że istota uchybienia tkwi w niezrozumieniu sposobu ustalenia (policzenia) terminu do złożenia skargi w sprawie. Skarżący cały czas utrzymuje bowiem, że wniósł skargę w ustawowym terminie, gdyż nadał ją w dniu 6 października 2017 r. (a więc w ostatnim dniu do wniesienia skargi) w placówce pocztowej. Nie dostrzega on jednak, że o zachowaniu terminu do wniesienia skargi na postanowienie komisarza wyborczego decyduje data wpływu pisma do organu (czyli w niniejszej sprawie – dzień 10 października 2017 r.), nie zaś data jego nadania w urzędzie pocztowym. Powtarzając uzasadnienie tut. Sądu z dnia 20 października 2017 r., przywołać trzeba art. 9 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 15, z późn. zm.) statuujący zasadę, że wnoszenie wszelkich środków zaskarżenia przewidzianych w jego przepisach powinno nastąpić bezpośrednio do sądu lub innego podmiotu uprawnionego do wypowiedzenia się w przedmiocie zasadności skargi lub odwołania. Bezpośredniość wniesienia środka zaskarżenia rozumiana jest przy tym wąsko i rygorystycznie, gdyż dla zachowania terminu konieczne jest, aby wskazana czynność wyborcza była dokonana w siedzibie sądu, organu wyborczego, organu samorządu terytorialnego w konsulacie lub kapitanowi statku. Dla zachowania terminu istotny jest bowiem dzień fizycznego wpływu skargi, odwołania lub innego dokumentu do siedziby organu, a nie data jego nadania w urzędzie pocztowym (por. postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 103/16 - LEX nr 1992042). Przedstawiona przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu, czyli błędne zrozumienie sposobu liczenia terminu, czy też nieznajomość przepisów prawa w zakresie skuteczności złożenia skargi (data jej wpływu do organu, a nie nadania w placówce pocztowej) na rozstrzygnięcie komisarza wyborczego, nie może być uznana za świadczącą o należytej staranności skarżącego i stanowić podstawę przywrócenia terminu. Podawana przyczyna nie posiada charakteru przeszkody niezależnej od woli i możliwości skarżącego, a skarżący nie wskazuje żadnych innych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. Do takich okoliczności nie można zaliczyć w szczególności nieznajomości prawa, czy błędnej jego interpretacji (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 713.04 - LEX nr 302279). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi i dlatego na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, o czym orzeczono w sentencji.