II SA/Op 495/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na czynność Starosty Oleskiego z dnia 13 sierpnia 2012 r., nr [...] w części dotyczącej pojazdu [...], nr rej. [...] w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 28 listopada 2011 r., skierowanym do Starosty Oleskiego, A. B. wystąpiła o zwrot nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu m.in. dla samochodu marki [...] o nr rej. [...]. Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r., nr [...], Starosta Oleski - działając na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz art. 70 i art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 28 listopada 2011 r. W ocenie organu, opłata za wydanie karty pojazdu stanowi niepodatkową należność budżetową, o której mowa w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, tj. dochód pobierany przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tego rodzaju należności budżetowej należy stosować przepisy Działu III Ordynacji podatkowej, w tym art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (opłata za kartę pojazdu została uiszczona 18 lutego 2005 r.). W niniejszej sprawie bieg 5-letniego terminu, mającego charakter materialnoprawny, rozpoczął się od 31 grudnia 2005 r., tak więc dnia 1 stycznia 2011 r. roszczenie o zwrot nadpłaconej kwoty uległo przedawnieniu. Powyższe oznacza - zdaniem organu - że wniosek strony nie mógł skutecznie wszcząć postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu zawyżonej części opłaty. Na skutek rozpatrzenia zażalenia A. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia 27 czerwca 2012 r., nr [...] uchyliło postanowienie Starosty Oleskiego z dnia 8 marca 2012 r. Organ odwoławczy stwierdził, że art. 61a K.p.a. może być stosowany wyłącznie w sprawach, dla których ze względu na przedmiot żądania ustawodawca przewiduje formę procesową (decyzję, postanowienie) i tylko z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w tej normie prawnej organ nie może rozstrzygnąć sprawy co do istoty. Natomiast, skoro zwrot nadwyżki uiszczonej wcześniej opłaty za wydanie karty pojazdu (informacja o odmowie zwrotu) jest czynnością materialno-techniczną, organ nie jest umocowany do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, wobec braku podstawy prawnej do orzekania w formie procesowej, wydany akt administracyjny należało wyeliminować z obrotu prawnego w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. Następnie, Starosta Oleski pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r., nr [...], doręczonym A. B. w dniu 16 sierpnia 2012 r., pozostawił wniosek z dnia 28 listopada 2011 r. bez rozpatrzenia i odmówił zwrotu żądanej kwoty. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, gdyż wydanie karty pojazdu stanowi czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej. Nie można zatem przypisać jej waloru i skutków prawnych, jakie ustawodawca przewidział dla decyzji czy postanowień. A. B., nie zgadzając się ze stanowiskiem Starosty Oleskiego, pismem z dnia 14 września 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc o zmianę pisma z dnia 13 sierpnia 2012 r. i przyznanie żądanej kwoty. W ocenie skarżącej, stanowisko prezentowane przez Starostę Oleskiego jest niezgodne z zaleceniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu zawartymi w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2012 r. W odpowiedzi na skargę Starosta Oleski wniósł o jej oddalenie, bowiem przedmiotowa opłata nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej, lecz na podstawie czynności materialno-technicznej, która wynikała wprost z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia wykonawczego z 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wskazać, że w pierwszej kolejności Sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, jakie zostały wymienione enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5 tego przepisu. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest pismo Starosty Oleskiego, stanowiące odpowiedź na skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 3/07, opubl. ONSAiwsa 2008 r. Nr 2, poz. 21), tego rodzaju sprawa jest sprawą administracyjną załatwianą przez organ w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Dopuszczalność wniesienia skargi sądowoadministracyjnej na konkretny akt nie przesądza jednak automatycznie o możliwości jej merytorycznego rozpoznania przez Sąd. W odniesieniu do czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. warunkiem skuteczności wniesienia skargi jest uprzednie wezwanie organu na piśmie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Z przepisu tego wynika, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego jest warunkiem prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności, czyli podstawową przesłanką dopuszczalności skargi. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w powyższym przepisie, jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, stanowiącym surogat środka odwoławczego, którego zastosowanie jest niezbędne do uruchomienia sądowej kontroli w tych przypadkach, gdy prawo nie przewiduje zwykłych środków odwoławczych (por. wyrok 7 sędziów NSA z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt I FPS 5/10, zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyczerpanie tak określonego trybu stanowi zatem przesłankę dopuszczalności skargi. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z materiału dokumentacyjnego, skarżąca nie złożyła wymaganego prawem wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną czynnością Starosty Oleskiego z dnia 13 sierpnia 2012 r. Powyższe oznacza, że przed wniesieniem skargi skarżąca nie wyczerpała trybu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., co przesądza o braku dopuszczalności skargi i stanowi przesłankę jej odrzucenia, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Na marginesie jedynie można dodać, że Sąd stoi na stanowisku, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy organ powinien rozstrzygać w kwestii zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie - jak odmiennie przyjmuje się w linii orzeczniczej niektórych sądów administracyjnych - w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych. W tym stanie rzeczy skargę odrzucono, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.