II SA/Op 504/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. ustanowić skarżącemu radcę prawnego z urzędu, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę T. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...], w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w O. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu 29 stycznia 2010r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego, złożony na urzędowym formularzu, o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie skarżący podał, że jest emerytem z uprawnieniami nauczycielskimi, od kilku lat choruje na serce i wydaje z tego tytułu comiesięcznie znaczne środki finansowe. Oświadczył także, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, która także jest osobą schorowaną. Jego rodzina uzyskuje comiesięczny dochód z tytułu emerytur, posiada dom o powierzchni 115m², a także posiada zgromadzone oszczędności w wysokości 4.500 EUR. Pismem z dnia 1 lutego 2010r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku przez przedłożenie odpisów stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca w piśmie z dnia 9 lutego 2010r. poruszył kwestię wydarzeń związanych z II wojną światową i latami 80-tymi, a także podał, że on i jego małżonka są osobami schorowanymi; posiadają orzeczenie o stopniu niepełnosprawności; wydają na lekarstwa i leczenie łącznie kwotę ok. 1.000 zł miesięcznie. Ponadto wydatkami miesięcznymi rodziny są: potwierdzone stosownymi rachunkami opłaty za media (kwota 1.400 zł wyliczona na podstawie miesiąca grudnia 2009r.), koszty sprzątania mieszkania przez wynajętą do tego osobę – 300 zł, koszty wyżywienia – 700 zł; wydatki na ubranie – 400 zł; inne wydatki, w tym remont domu i usługi kominiarskie. Do akt sprawy skarżący załączył także kserokopie: zaświadczeń z ZUS o wysokości uzyskiwanych przez członków rodziny świadczeń, które kształtują się na poziomie 4.201,31 zł netto; orzeczeń o stopniu niepełnosprawności; kart informacyjnych leczenia szpitalnego; faktur i paragonów z tytułu świadczeń zdrowotnych oraz kupna lekarstw. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie, ale w zakresie częściowym, a nie całkowitym, o co wnosił. Podać bowiem trzeba na wstępie, że zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe (jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Powyższe wskazuje na wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy. Jest ona stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Natomiast ewentualne ich uiszczenie pociągnęłoby za sobą uszczerbek utrzymania koniecznego, przez który należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Odnosząc tę regulację do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia jego wniosku w całości. W ramach jego gospodarstwa domowego uzyskiwany jest bowiem stały dochód w wysokości 4.201,31 zł netto, który pozwala na płynne regulowanie wszystkich niezbędnych kosztów utrzymania, a nawet uzyskanie pewnej nadwyżki, czego dowodem są zgromadzone oszczędności. Niewątpliwie te ostatnie środki mogą być przeznaczone na potrzeby uiszczenia opłat postępowania sądowego. Nie bez znaczenia jest również fakt posiadania przez członków rodziny skarżącego domu o powierzchni 115m², co niewątpliwie świadczy o statusie majątkowym wnioskodawcy. Dokonując jednakże oceny sytuacji bytowej T. S. nie można nie uwzględnić okoliczności ponoszenia przez niego i jego małżonkę wysokich kosztów leczenia, podając jako przykład zabieg [...], za który – według przedłożonej faktury, uiszczono jednorazowo opłatę 950 zł. Ponadto, nie sposób nie zauważyć okoliczności, iż skarżący i jego małżonka są osobami w starszym wieku (odpowiednio: 81 i 79 lat), wymagającymi opieki, a zatem potrzeba ustanowienia pełnomocnika z urzędu staje się oczywista. Przyjmując taki pogląd, referendarz kierował się wysokościami stawek wynagrodzenia jakich żądają pełnomocnicy z wyboru, które to stawki częstokroć przewyższają wynagrodzenie pełnomocników ustanowionych z urzędu. Opłacenie zatem przez skarżącego profesjonalnego pełnomocnika, którego udział w postępowaniu może okazać się konieczny z uwagi na potrzebę sporządzenia skargi kasacyjnej - może wiązać się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym - według art. 245 § 3 P.p.s.a. - m. in. ustanowienie takiego profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe okoliczności, referendarz sądowy działając na zasadzie 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.