II SA/Op 506/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia oddala skargę. Decyzją z dnia [...], działający z upoważnienia Starosty [...] – Zastępca Kierownika Wydziału Informacji, Rejestracji, Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy orzekł o obowiązku zwrotu przez E. S. nienależnego świadczenia w kwocie 7.281,40 zł. Powodem takiego rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ, że w okresie od 10 marca 2004 r. do 9 marca 2005 r., za który wypłacono zasiłek dla bezrobotnych, E. S. pobierał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektoratu w N. zasiłek rodzinny w wysokości 889 zł., przyznany decyzją od dnia 1 marca 2004 r. Strona nie powiadomiła Urzędu Pracy o tej okoliczności, co więcej, co miesiąc składała nieprawdziwe oświadczenie, że nie uzyskuje dochodu. Według organu, w zaistniałej sytuacji zastosowanie ma przepis art. 76 ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), nakazujący osobom, które pobrały nienależne świadczenie, zwrot pobranej kwoty wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Organ przywołał także treść ust. 2 art. 76 cyt. ustawy, wedle którego za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, o ile pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach; a także świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. E. S. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie do Wojewody [...], wnosząc o "odwołanie podjętej decyzji" w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wyjaśnił, że w ZUS-ie, podczas załatwiania spraw związanych z przyznaniem renty rodzinnej po zmarłej żonie, poinformowano go o możliwości uzyskania dodatkowego dochodu w wysokości ok. 1300 zł., w której to kwocie mieścił się zasiłek dla bezrobotnych. W tym czasie odwołujący się poważnie chorował, leczył się z depresji, przebywał w szpitalu. Jest osobą schorowaną i niepełnosprawną, zatem nie może podjąć ciężkiej pracy, natomiast innej pracy w N. brakuje. Ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania w wysokości 336,47 zł., tak więc nie jest w stanie zwrócić pobranego zasiłku dla bezrobotnych ze stosunkowo niewysokiej renty rodzinnej. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda [...], decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, uznając je w całości za prawidłowe. Powtórzył argumentację dotyczącą konieczności zastosowania do sytuacji E. S. przepisu art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Podkreślił, że strona znała zasady zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, bowiem podpisała informację na ten temat. Ponadto zataiła fakt pobierania renty rodzinnej w wysokości 905,15 zł. Dodatkowo, organ odwoławczy pouczył E. S. o prawie złożenia wniosku w sprawie odroczenia, rozłożenia na raty, bądź umorzenia (w całości lub w części) nienależnie pobranego świadczenia. Na powyższą decyzję E. S. wniósł skargę, w której zakwestionował prawdziwość twierdzenia o zatajeniu dochodów. Jeszcze raz podniósł, że – po uzyskaniu informacji w ZUS-ie na temat możliwości "dorobienia" do otrzymywanej renty, dodatkowo jeszcze ok. 1300 zł. – nie przypuszczał, iż zasiłek w wysokości nieprzekraczającej tej kwoty należy zgłosić w Urzędzie Pracy. Do niezrozumienia zasad rządzących prawem do zasiłku dla bezrobotnych przyczynił się stan psychiczny, w jakim skarżący znalazł się po śmierci żony. Na koniec, E. S. oświadczył, że pieniądze z zasiłku dla bezrobotnych wydał na utrzymanie i leczenie. Odpowiadając na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wraz z jego argumentacją, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie miała znaczenia okoliczność przeznaczenia pobranego zasiłku na pokrycie wydatków związanych z leczeniem. Postanowieniem z dnia 6 marca 2006 r. tut. Sąd wstrzymał na wniosek E. S. wykonanie zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy sądowej skarżący podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydawania. Jeżeli zaskarżona decyzja nie narusza prawa, sąd obowiązany jest skargę oddalić. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Podstawę prawną rozstrzygnięć nakazujących E. S. zwrot nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 10 marca 2004r. do 9 marca 2005 r., stanowił art. 76 ust. 1 obowiązującej w dniu wydawania decyzji ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z tym przepisem, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Jednocześnie prawodawca wskazał w treści ust. 2 art. 76 ustawy przypadki, w których świadczenie uważa się za nienależne. Zaliczył do nich m.in. świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, pod warunkiem jednak, że osoba pobierająca świadczenie była pouczona o tych okolicznościach (pkt 1); oraz świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącemu rentę rodzinną od 1 marca 2004 r., którą wypłacał (bez pomniejszeń, o jakich mowa w art. 78 ustawy ) także w okresie, gdy E. S. otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika również, że skarżący został w sposób prawidłowy pouczony przez organ o okolicznościach powodujących ustanie prawa do zasiłku, w tym także i o tym, że nienależnym świadczeniem jest m.in. zasiłek wypłacony bezrobotnemu za okres, za który nabył on prawo do renty rodzinnej, o ile organ rentowy nie dokonał jej pomniejszenia. W tej sytuacji nie może być wątpliwości, co do zaktualizowania się przesłanki wymienionej w pkt 1 ust. 2 art. 76 ustawy, a w konsekwencji do uznania, iż cały wypłacony skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych, wraz z potrąconą zaliczką na podatek od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, w łącznej wysokości 7.281,40 zł., jest świadczeniem pieniężnym nienależnym, które podlega zwrotowi. Niezależnie od powiedzianego dotychczas, w rozpoznawanej sprawie należy podkreślić, co również zauważyły organy, że E. S. składał nieprawdziwe oświadczenia o nieuzyskiwaniu dodatkowych dochodów w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Cytowany wyżej przepis art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy nakazuje uznanie za nienależne, takiego świadczenia pieniężnego, które zostało wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń. Skarżący tłumaczy, że po śmierci żony znajdował się w depresji i z tego powodu nie dopełnił obowiązku bezzwłocznego poinformowania Urzędu Pracy o wszelkich okolicznościach, które miałyby wpływ na ocenę spełnienia warunków do uzyskania zasiłku, zapominając przy tym, że zobowiązał się do zwrotu otrzymanego zasiłku w przypadku otrzymania za ten sam okres renty. Bezsporne w sprawie jest jednak, że przez 12 miesięcy E. S. stwierdzał, pod odpowiedzialnością karną, iż nie uzyskuje żadnych dochodów, co w świetle ujawnionych okoliczności (dopiero po upływie okresu zasiłkowego) związanych z pobieraniem renty rodzinnej, uznać należy za składanie nieprawdziwych oświadczeń. Przepis art. 76 ust. 1 ustawy jest sformułowany w sposób kategoryczny, nie wprowadza żadnych elementów ocennych, które - w uzasadnionych przypadkach - pozwoliłyby organowi na odstąpienie od nakazania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. Dlatego też słusznie wskazał organ odwoławczy, że podnoszone przez skarżącego argumenty natury zdrowotnej, czy finansowej, mogą - co najwyżej - stanowić uzasadnienie wniosku w sprawie odroczenia, rozłożenia na raty, bądź umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, złożonego na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy. W tym stanie rzeczy, uznając, że wydane w niniejszej sprawie decyzje są zgodne z prawem, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).