II SA/Op 507/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński Asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant: Referent-stażysta Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu, nie stwierdził u S. S. choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu - wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.). W uzasadnieniu podniósł, że w okresie od 4 kwietnia 1972 r. do 27 grudnia 2000 r. S. S. pracował w Hucie A S.A. w O. na stanowiskach pracy - elektromonter w Wydziale Odlewni A, elektryk w dziale Elektrycznym Oddziału Zabezpieczenia Produkcji, będąc narażony na hałas, który pochodził z pracy maszyn i urządzeń hutniczych, jak maszyny formierskie, suwnice, oczyszczarki, szlifierki, narzędzia o napędzie pneumatycznym itp. Kierując się następnie wskazaniami wyroku z dnia 25 listopada 2004 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który uchylił zaskarżoną przez S. S. decyzję z dnia 6 listopada 2002 r., nr [...], Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu oraz decyzję nr [...] z dnia 17 września 2002 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu, uzupełnił postępowanie dowodowe w sprawie choroby zawodowej narządu słuchu, przeprowadzając w dniu 15 marca 2005 r. dochodzenie epidemiologiczne w Hucie A S.A. w upadłości w O. Organ ustalił, że w trakcie zatrudnienia S. S. narażony był na hałas o poziomie zawierającym się w zakresie 82 - 101 dB. Następnie, rozstrzygając sprawę merytorycznie, organ I instancji powołał się na ponowne opinie zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia 29 sierpnia 2005 r., nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Opolu z/s w Kędzierzynie Koźlu oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 14 marca 2006 r., nr [...], w których po przeprowadzonych badaniach lekarskich stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu. Obie jednostki zdiagnozowały u skarżącego uszkodzenie słuchu o lokalizacji pozaślimakowej z dużą asymetrią niedosłuchu nietypową dla skutków działania hałasu w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. W opiniach tych podkreślono, że zgodnie z wiedzą medyczną uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu charakteryzuje się lokalizacją ślimakową, jest obousznie symetryczne. Organ uznał je za miarodajne i w ślad za nimi, stwierdził brak podstaw do uznania ubytku słuchu za zawodowe uszkodzenie słuchu u skarżącego. W odwołaniu od tej decyzji S. S. podniósł, że w jego przypadku zachodzą przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej, ponieważ w środowisku pracy występował czynnik szkodliwy, rozpoznana choroba figuruje w wykazie chorób zawodowych i istnieje związek przyczynowy między czynnikiem szkodliwym a rozpoznaną chorobą. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wskazał, że nie kwestionuje, iż w trakcie wykonywania pracy zawodowej S. S. był narażony na hałas, którego poziom przekraczał normatyw higieniczny. Jednakże samo istnienie przekroczenia normatywu higienicznego czynnika szkodliwego nie upoważnia organów inspekcji sanitarnej do stwierdzenia choroby zawodowej, albowiem uznanie uszkodzenia słuchu za chorobę zawodową mogłoby nastąpić jedynie wówczas, gdyby upoważniona instytucja orzecznicza rozpoznała jednostkę kliniczną, figurującą w wykazie chorób zawodowych, którą takie warunki mogłyby spowodować. Stwierdził, że w przypadku S. S. obie instytucje orzecznicze, które dokonywały oceny stanu jego słuchu nie rozpoznały choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w wykazie chorób zawodowych - tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Przeciwnie, wyniki badań dowiodły, że uszkodzenie słuchu powstało z innych przyczyn niż zawodowe. Wywiódł, iż charakterystyczną cechą, różnicującą zawodowe uszkodzenia słuchu od uszkodzenia spowodowanego innymi przyczynami, jest lokalizacja niedosłuchu. Na skutek działania hałasu następuje bowiem uszkodzenie komórek rzęsatych w ślimaku. Z działaniem hałasu związana jest ślimakowa lokalizacja niedosłuchu, a takiej -w tym przypadku- ani badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Opolu z siedzibą w Kędzierzynie - Koźlu ani w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu nie wykazały u skarżącego. Stąd uznał, że brak jest podstaw medycznych, na podstawie których można byłoby powiązać rozpoznany u S. S. niedosłuch z pracą w narażeniu na hałas. Dalej argumentował, że wobec braku rozpoznania klinicznego uszkodzenia słuchu typu ślimakowego, nawet potwierdzone przeprowadzonym dochodzeniem epidemiologicznym udokumentowane narażenie na hałas ponadnormatywny, nie może stanowić podstawy do wiązania warunków pracy z istniejącym niedosłuchem. Obie jednostki orzecznicze stwierdziły bowiem istnienie dużej asymetrii niedosłuchu S. S., co jest kolejnym dowodem przemawiającym za jego pozazawodową etiologią. Uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem charakteryzuje się tym, że jest symetryczne. Organ odwoławczy wskazał, że opinie obu jednostek upoważnionych do orzekania o chorobach zawodowych, które dokonywały oceny stanu zdrowia S. S. są w wyżej wymienionych kwestiach zbieżne. Jednoznacznie wykluczają istnienie u niego uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. Oceniając zaś istniejące różnice w orzeczeniach dotyczące charakteru niedosłuchu -Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Opolu z siedzibą w Kędzierzynie – Koźlu, wskazał na charakter przewodzeniowo - odbiorczy ubytku słuchu, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu - na odbiorczy charakter ubytku słuchu – uznał je za nieistotne wobec jednoznacznej oceny obu jednostek co do pozaślimakowej lokalizacji niedosłuchu, nie będącej skutkiem działania hałasu. Stwierdził, że upośledzenie narządu słuchu S. S. spowodowane zostało innymi niż hałas czynnikami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zwrócił się z prośbą o rozpatrzenie jego wniosku o uznanie choroby słuchu jako choroby zawodowej, gdyż – w jego ocenie - nie utracił słuchu poprzez stany zapalne uszu, zmiany miażdżycowe w naczyniach krwionośnych, zaburzenia gospodarki lipidowej ustroju, wahania ciśnienia tętniczego, stosowanie używek, lecz przez pracę w szkodliwych warunkach w latach od 1972 do 2000 r., gdzie był narażony na ponadnormatywny hałas. Powoływanie się, że zgodnie z wiedzą medyczną uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu powoduje uszkodzenie obousznie symetryczne, uważa za bezzasadne. Podkreślił, że przepracował 28 lat w warunkach szkodliwych, nie chorował, nie stosował używek, a lekarze w orzeczeniach nie widzą związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem, a narażeniem na hałas w czasie zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu wniósł o oddalenie skargi. Wywiódł, że brak rozpoznania choroby zawodowej u S. S. uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Z przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.- zwanego dalej rozporządzeniem), który ma zastosowanie do niniejszej sprawy, wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: - wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych, - rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, - zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia, które nakazują zebrać dokumentację dotyczącą zagrożeń występujących w środowisku pracy i przebiegu pracy zawodowej pracownika, przeprowadzić dochodzenie epidemiologiczne oraz dokonać oceny stanu zdrowia przez jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Dopiero na podstawie wyników dochodzenia epidemiologicznego oraz wydanych orzeczeń lekarskich inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Za choroby zawodowe - zgodnie z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia - uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy powiedzieć trzeba, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że S. S. pracował w warunkach narażenia na chorobę zawodową. Okoliczność ta nie był kwestionowana przez organy inspekcji sanitarnej, jednak uprawnione placówki diagnostyczne nie rozpoznały u niego uszkodzenia słuchu o podłożu zawodowym. Schorzenie rozpoznane u skarżącego, to uszkodzenie słuchu o lokalizacji pozaślimakowej z dużą asymetrią niedosłuchu nietypową dla skutków działania hałasu w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Nie jest to uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, wymienione pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Skoro nie zaistniała jedna z koniecznych przesłanek wymaganych przepisem § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia, nie można było uwzględnić wniosku i wydać decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Zaskarżona decyzja nie narusza więc norm prawa materialnego. Ocena ta odnosi się także do przepisów postępowania. Organy administracyjne, zgodnie z przepisami § 7 i § 9 rozporządzenia, oparły się o dowody w postaci orzeczeń jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych. Rozpatrując materiał dowodowy inspektorzy sanitarni nie naruszyli sformułowanej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Orzeczenia lekarskie wprawdzie nie są zgodne co do typu uszkodzenia słuchu, jednakże są zgodne co do jego lokalizacji pozaślimakowej oraz stwierdzonej asymetrii. Zawierają one szczegółowe uzasadnienie rozpoznania oraz oparte zostały na wymaganych badaniach. Dodać trzeba, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego zostało poprzedzone obserwacją wnioskodawcy w Oddziale Chorób Zawodowych Szpitala tego Instytutu. Nawiązując do zarzutów skarżącego stwierdzić należy, że w świetle ww. rozporządzenia organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do wypowiadania się co do pozazawodowych przyczyn powstania stwierdzonego ubytku słuchu, zatem sugerowanie w orzeczeniu instytutu innych przyczyn mogących spowodować ubytek słuchu u skarżącego niż hałas nie może mieć wpływu na rozpatrywaną sprawię. Nie wpłynęło to jednak na treść orzeczenia lekarskiego, uprawnione jednostki jednomyślnie nie rozpoznały u wnioskodawcy uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, gdyż nie został spowodowany działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Na koniec, zauważyć trzeba, że niewątpliwie orzeczenia ww. jednostek mają walor opinii biegłego, biorąc pod uwagę przesłankę od której spełnienia jest uzależniona zdolność do występowania w charakterze biegłego jaką jest posiadanie wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 K.p.a.), na podstawie których organ zajmuje stanowisko, to zawarta w nich ocena ma kluczowe znaczenie przy rozpatrywaniu sprawy. W związku z takim uregulowaniem szczególna rola w postępowaniu przypada orzeczeniom lekarskim, wydanym przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze. Organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenia odpowiadają wymienionym w wykazie chorób zawodowych i mają związek z warunkami pracy. Oznacza to, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby. Jeśli więc obie jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, a stwierdzone zmiany chorobowe nie odpowiadały chorobie wymienionej w wykazie - to niekorzystnej dla strony decyzji nie można zarzucić sprzeczności z prawem. Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalić skargę.