II SA/Op 52/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie w całości nie może być wykonywane, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 25 (dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...], nr [...], Wójt [...] orzekł o wymeldowaniu B. K. wraz z synem M., z pobytu stałego w R., przy ul. [...]. Jako podstawę prawną decyzji podał przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960). W uzasadnieniu wskazał przesłanki, których wystąpienie umożliwia wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż podstawą wydania decyzji były ustalenia dokonane w toku postępowania, w trakcie którego stwierdzono, że B. K. wraz z synem M., od około 10 lat nie zamieszkuje w R., przy ul. [...]. M. K. nie realizował obowiązku szkolnego w Szkole Podstawowej w R. W okresie kiedy jeszcze nie podlegał obowiązkowi szkolnemu matka wyprowadziła się z nim. B. K. nie płaciła czynszu od 1997 r. Strona poinformowana została, iż od decyzji przysługuje odwołanie do Wojewody [...], za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji. Pismem z dnia 5 listopada 2004 r., B. K. wniosła odwołanie od decyzji. Wskazując, iż decyzję otrzymała w dniu 9 sierpnia 2004 r., wyjaśniła jednocześnie, iż odwołanie wysłała listem zwykłym już dnia 13 sierpnia 2004 r. Ponieważ jednak, do chwili obecnej nie otrzymała odpowiedzi, odwołanie wnosi ponownie (listem poleconym). W uzasadnieniu podniosła, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz bez środków do życia. Do opuszczenia lokalu bez wymeldowania z pobytu stałego oraz zamieszkania w L., w pobliżu rodziny, od której otrzymuje wsparcie finansowe, zmusiła ją trudna sytuacja materialna, z powodu której utraciła również uprawnienie do przebywania w lokalu w związku z niepłaceniem czynszu. Wyjaśniła także, iż w chwili obecnej nie posiada środków na uregulowanie zaległego czynszu oraz opłat związanych z wykupem mieszkania, jednakże od nowego roku sytuacja ta może ulec zmianie w związku z ewentualną możliwością podjęcia pracy. Odwołująca się stwierdziła również, iż obecnie wraz z synem zameldowana jest na pobyt czasowy w L., jednakże dłuży pobyt w tym miejscu nie jest pewny, a zameldowanie na pobyt stały nie jest możliwe. Oznajmiła także, iż w 2003 r. złożyła, skierowany do Wójta Gminy [...], wniosek o przydział lokalu socjalnego, jednakże otrzymała odpowiedź odmowną oraz została poinformowana, iż przydział lokalu możliwy jest dopiero w roku 2012. W chwili obecnej zatem decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego skutkuje dla niej oraz jej syna brakiem stałego i pewnego "dachu nad głową". Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] stwierdził, iż odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...], wniesione przez B. K., złożone zostało po upływie wyznaczonego terminu. Wojewoda powołał się na przepis art. 134 K.p.a. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, iż zaskarżoną decyzję B. K. odebrała w dniu 9 sierpnia 2004 r., co potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru. Odwołanie od tej decyzji wpłynęło do Urzędu Gminy w Z. w dniu 10 listopada 2004 r. Brak jest koperty, w której nadesłano odwołanie. Za datę nadania uznać należy datę, którą opatrzno pismo, tj. 5 listopada 2004 r. Wojewoda wskazał również, iż pomimo twierdzenia odwołującej, iż pierwsze odwołanie wysłała listem zwykłym w dniu 13 sierpnia 2004 r., aż do dnia 5 listopada 2004 r., nie zainteresowała się czy jej odwołanie wpłynęło do Urzędu Gminy [...]. Skonstatował także, iż B. K. nie wniosła prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz nie zawarła takiej prośby w samym odwołaniu. Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 K.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w ciągu 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 23 sierpnia 2004 r. W tej sytuacji, zdaniem organu, odwołanie należy pozostawić bez rozpoznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. K. powtórzyła, iż pierwsze odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...] wysłała w dniu 13 sierpnia 2004 r., a dopiero gdy nie otrzymała żadnej odpowiedzi, w dniu 9 listopada 2004 r., wysłała listem poleconym kolejne odwołanie, na skutek którego Wojewoda [...] wydał zaskarżone postanowienie. Ustosunkowując się do argumentów podniesionych przez Wojewodę w postanowieniu, skarżąca wyjaśniła, iż wysyłając pierwsze odwołanie, przekonana była, iż zostanie ono rozpatrzone. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie wyjaśnił, iż w związku z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, w świetle przepisu art. 134 K.p.a., nie był upoważniony do załatwienia spóźnionego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że postanowienie to nie odpowiada wymogom prawa. W myśl przepisu art. 134 K.p.a., organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższy przepis wskazać należy, iż stwierdzenie wniesienia odwołania w terminie jest jednym z koniecznych warunków dopuszczalności merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Dlatego też przez wydaniem rozstrzygnięcia, na organie odwoławczym ciąży obowiązek sprawdzenia, czy odwołanie wniesione zostało w terminie i w razie stwierdzenia, iż nastąpiło po upływie terminu, zgodnie z art. 134 K.p.a., obowiązek wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczyć przy tym należy, iż merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Rozpatrując kwestię uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy nie jest zatem uprawniony do merytorycznej oceny sprawy. Ocena taka jest możliwa dopiero po stwierdzeniu, że odwołanie, które jest dopuszczalne, wniesione zostało w terminie. Odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego zauważyć trzeba, że w sprawie nie ma sporu co do tego, że odwołująca się nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Kwestia ta jest marginalna, skoro sama skarżąca nie tyle usprawiedliwiała przekroczenie terminu, ile twierdziła że zachowała termin do wniesienia odwołania. Ustalenie tej okoliczności było najistotniejsze, z punktu widzenia przepisu art. 134 K.p.a. Rzecz jasna nie wystarczy samo twierdzenie strony odwołującej się, iż wniosła odwołanie w terminie. Konieczne jednak było przeprowadzenie, przez organ odwoławczy, postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ odwoławczy podjął jakiekolwiek czynności wyjaśniające. Ograniczył się do oceny akt nadesłanych przez organ I instancji, jakkolwiek przyznać trzeba, iż był zmuszony żądać nadesłania akt administracyjnych, wobec nadesłania przez organ I instancji, pierwotnie, samego odwołania. To dyscyplinowanie okazało się niewystarczające. Organ II instancji nie podjął bowiem próby weryfikacji twierdzenia zawartego w piśmie przewodnim organu I instancji, z dnia 17 listopada 2004 r., do którego dołączono odwołanie z dnia 5 listopada 2004 r. W piśmie przewodnim Sekretarz Gminy [...] stwierdził, że odwołanie wpłynęło po terminie. Nie nawiązał do podnoszonego przez skarżącą faktu wysłania odwołania w dniu 13 sierpnia 2004 r., a więc, biorąc pod uwagę datę doręczenia skarżącej decyzji I instancji, w terminie określonym w art. 129 § 2 K.p.a. Wysłanie zaś pisma procesowego w formie przesyłki niebędącej przesyłką poleconą, w rozumieniu art. 3 pkt 18 i 19 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 11188 ze zm.), nie świadczy o niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji nadawca nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wysłanie przesyłki, gdyż przesyłka nie jest dokumentowana. Można jednak, w przypadku gdy adresatem jest organ jednostki samorządu terytorialnego, podjąć próbę ustalenia, czy przesyłka zwykła dotarła do adresata. Zgodnie z § 6 ust.1 w związku z § 3 pkt 8 załącznika "Instrukcja kancelaryjna dla organów gminy i związków miedzygminnych" do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 ze zm.), kancelaria przyjmuje korespondencję (każde pismo wpływające do urzędu) i rejestruje ją w rejestrze kancelaryjnym. Niesprawdzenie, przez organ odwoławczy, zapisów rejestru kancelaryjnego Urzędu Gminy w Z., co do ewentualnego zarejestrowania listu zwykłego B. K., zawierającego odwołanie z dnia 13 sierpnia 2004 r., lub braku takiej rejestracji, stanowiło naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 134 K.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylić zaskarżone postanowienie. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia oparto o art. 152 przywołanej ustawy proceduralnej, zaś koszty postępowania sądowego zasądzono na podstawie art. 200 tej ustawy. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.