II SA/Op 521/07
WyrokWSA w Opolu2008-01-24
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji jest uprawniony do rozstrzygania sporów o prawa własności nieruchomości w postępowaniu dotyczącym aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, czy też kwestie te należą do właściwości sądów powszechnych?Ratio decidendi
Organy administracji nie są uprawnione do samodzielnego rozstrzygania spornych kwestii dotyczących prawa własności nieruchomości. Zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter techniczno-deklaratoryjny i rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Wszelkie spory dotyczące prawa własności należą do właściwości sądów powszechnych.Stan faktyczny
Skarżący S. O. domagał się wykreślenia go z pozycji rejestrowej właściciela nieruchomości w operacie ewidencji gruntów i budynków, twierdząc, że nieruchomości te nie stanowią jego własności i zostały mu omyłkowo przypisane. Organ I instancji odmówił dokonania aktualizacji, wskazując na brak dokumentów uzasadniających zmianę oraz na wpis skarżącego jako właściciela w księdze wieczystej. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów oddala skargę.
Postanowieniem z dnia 21 marca 2007r., Starosta [...], działając na podstawie art. 66 § 1 i § 3 K.p.a., zawiadomił S. O., że jego wniosek zgłoszony pismami z dnia 22 stycznia 2007r., 21 lutego 2007r. oraz 7 marca 2007r., w części dotyczącej żądania odszkodowania za utratę 0.8268 ha gruntu i 1.3214 ha łąk powinien być wniesiony do sądu powszechnego, natomiast w części dotyczącej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynku, polegającej na wykreśleniu S. O. z pozycji rejestrowej prowadzonej dla nieruchomości położonej w D., oznaczonej numerami działek: A, B, C i D, o łącznej powierzchni 1.2640 ha, rozpoznany zostanie w postępowaniu administracyjnym.
Organ wyjaśnił, że wnioskodawca określił swoje żądanie zawarte we wskazanych pismach jako prośbę o wypłatę odszkodowania oraz podał, że działki oznaczone numerami A, B, C i D położone w D. nie stanowią jego własności. Mając zatem powyższe na uwadze i wobec sformułowania zawartego we wniosku "proszę sobie te grunty zabrać" Starosta [...] uznał, że ta część pisma stanowi wniosek o dokonanie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wykreśleniu S. O. z pozycji rejestrowej prowadzonej dla wymienionych nieruchomości o łącznej powierzchni 1.2640 ha. Jednocześnie organ poinformował stronę, że w zakresie roszczeń odszkodowawczych, czy rekompensujących szkody i straty poniesione z tytułu bezprawnych działań osób reprezentujących Skarb Państwa nie ma prawnej możliwości dokonania rozstrzygnięcia na drodze postępowania administracyjnego. Ustalenie istnienia roszczenia odszkodowawczego, jak i jego wysokości nie mieści się w pojęciu sprawy administracyjnej zdefiniowanej w art. 1 pkt 1 K.p.a., stąd o odszkodowaniu organ administracji nie może podjąć jednostronnego rozstrzygnięcia. Zatem organ stwierdził, że w części dotyczącej zgłoszonych roszczeń odszkodowawczych właściwym do załatwienia sprawy jest sąd powszechny, natomiast w części dotyczącej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków Starosta [...] jako organ właściwy w tej sprawie podejmie działania mające na celu rozpoznanie sprawy.
Starosta [...], decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 22 ust. 3 i art. 23 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) oraz § 44 pkt 2 i § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454) odmówił dokonania aktualizacji operatu gruntów i budynków, polegającej na wykreśleniu S. O. jako właściciela nieruchomości położonej w D., oznaczonej numerami działek E, F, G i H na k.m. [...], o powierzchni łącznej 1,2755 ha (przed modernizacją operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] oznaczonej numerami A, B, C, D, o łącznej powierzchni 1,2640 ha) z jednostki rejestrowej prowadzonej dla ww nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, podniósł, że pismami z dnia 22.01.2007r.,21.02.2007r., i z dnia 7.03.2007r. wnioskodawca wniósł między innymi o aktualizację operatu ewidencji gruntów i budynków. Aktualizacja ta miała polegać na wykreśleniu wnioskodawcy jako właściciela działek wskazanych w sentencji decyzji, jako że faktycznie nie stanowią one jego własności. Wobec tak sformułowanego żądania, organ I instancji wezwał stronę do nadesłania odpisu z księgi wieczystej KW [...], prowadzonej dla przedmiotowych działek lub zawiadomienia o zmianie właściciela, stwierdzających inny, niż ujawniony w operacie ewidencji gruntów i budynków stan prawny nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca przedłożył dokumenty znajdujące się już w powiatowym zasobie geodezyjno-kartograficznym, które zostały chronologicznie ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, były to:
1) zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego z L. z 4.06.1970r.,
2) pismo Powiatowej Rady Narodowej z dnia 14.05.1970r.,
3) decyzja z dnia 27.04.1970r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa rolnego,
3) postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 18.02.1987r. w sprawie [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po M. O.,
4) postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 23.04.2003r. w sprawie [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po K. O.,
5) postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 22.07.2003r. w sprawie [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po J. O.,
6) zawiadomienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 lipca 2003r. o dokonanych wpisach, w tym w księdze wieczystej KW [...],
7) zawiadomienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 16 września 2003r. o dokonanych wpisach, w tym w księdze wieczystej KW [...],
8) zawiadomienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 12 listopada 2003r. o dokonanych wpisach, w tym w księdze wieczystej KW [...],
9) mapa ewidencyjna w skali 1:2000.
Organ podkreślił, że dokumenty te stanowią potwierdzenie wpisów obecnie ujawnionych w operacie ewidencji gruntów i budynków. Nie mogą one jednak stanowić podstawy do dokonania wnioskowanych przez S. O. zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, co więcej stanowią potwierdzenie wpisów już dokonanych. Mimo ponownych wezwań organu o przedłożenie nowych dokumentów mogących stanowić podstawę zmian w operacie, strona składała jedynie pisma ponawiające żądanie, obarczając winą za zaistniały, nieprawidłową, jej zdaniem treść tego operatu, organy administracji. Jednocześnie do S. O. został przesłany przez Sąd Rejonowy w O. Wydział [...] odpis z księgi wieczystej nr KW [...]. Organ I instancji zauważył, że z nadesłanego odpisu wynika, iż w dziale II tejże księgi ujawniony jest, na podstawie wniosku z dnia 13.10.2003r. i postanowień Sądu Rejonowego w O. z dnia 23.04.2003r. oraz Sądu Rejonowego w L. z dnia 22.07.2003r. – jako właściciel S. O., syn M. i K. (wnioskodawca w prowadzonym postępowaniu administracyjnym). Biorąc, zatem powyższe na uwadze organ stwierdził, że wniosek S. O. nie mógł zostać uwzględniony. W świetle art. 22 ust. 3 i art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawą dokonania zmian mogą być dokumenty geodezyjne i kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzania zmian w ewidencji gruntów i budynków, dostarczone przez właścicieli nieruchomości lub właściwe organy, które zobowiązane są przesyłać staroście odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie strona nie przedstawiła żadnych dokumentów, które mogły stanowić podstawę do dokonania wnioskowanej zmiany objętej operatem ewidencji gruntów i budynków. Mogące stanowić podstawę do dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dokumenty nie zostały również nadesłane przez właściwe organy, zgodnie z dyspozycją art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Nadto organ I instancji podkreślił, że K. O., matka wnioskodawcy, złożyła w Sądzie wniosek z dnia 2 lutego 1987r. o ujawnienie jej jako właścicielki objętych księgą nieruchomości i na podstawie tego wniosku oraz na podstawie przedłożonych w załączeniu dokumentów, wpisana została w dziale II w/w księgi. Natomiast wnioskodawca ujawniony został w tej księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości na podstawie złożonego przez siebie wniosku z dnia 13.10.2003r. Organ podniósł, że wnioskodawca kwestionował fakt bycia właścicielem przedmiotowej nieruchomości, wskazując na błąd organów, a także swojej poprzedniczki prawnej, polegający na przyjęciu że spadkobiercą po zmarłym M. O. synu J. i A. była K. O. Konsekwentne powielenie błędnego ustalenia spowodowało złożenie przez S. O., uwzględnionego przez Sąd wniosku o wpis własności nieruchomości dokonany w Księdze Wieczystej [...]. Organ argumentował, że w świetle obowiązujących przepisów prawa zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie własności nieruchomości, dokonuje się tylko na podstawie prawomocnych dokumentów urzędowych, przesyłanych w trybie art. 23 przedmiotowej ustawy. Zaakcentowano, powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wpis w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie stwierdzenia własności nie może kształtować prawa.
W odwołaniu od powyższej decyzji S. O. zarzucił wadliwość przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Organ II instancji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, decyzją z dnia [...] wydana oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że S. O. w swoich pismach wnosił o wykreślenie go jako właściciela nieruchomości obejmującej działki nr A, B, C, D k.m [...], obręb [...], wskazując, że bezpodstawnie przypisano mu własność ww działek. Wśród dokumentów dostarczonych Staroście [...] przez S. O. mających stanowić podstawę zmiany zapisu w operacie ewidencji gruntów i budynków widnieje postanowienie o nabyciu spadku po M. O., synu M. i J. Postanowienie to stanowiło podstawę zmiany zapisu w operacie odnośnie właściciela przedmiotowej nieruchomości tj. w miejsce M. O., s. J. i A. wpisano K. O. Organ odwoławczy dodał, że badanie księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości będącej przedmiotem wniosku wykazało, że zmiana właściciela nastąpiła na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. sygn. akt [...] z dnia 1802.1987r. o nabyciu spadku po M. O. s. M. i J., mimo, że w księdze tej jako właściciel figurował M. O. s. J. i A.
Organ odwoławczy stwierdził, że zaistniałą niezgodność pomiędzy stanem prawnym a stanem faktycznym wykazanym zarówno w operacie ewidencji gruntów i budynków, jak i księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. można uporządkować jedynie poprzez przeprowadzenie postępowania przed sądem powszechnym, bowiem w świetle obowiązującego orzecznictwa decyzja w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów nie może rozstrzygać kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Doprowadzenie do zmiany zapisu w księdze wieczystej będzie dopiero podstawą zaktualizowania danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
W skardze do Sądu wniesiono o wykreślenie z operatu ewidencji gruntów S. O. jako właściciela nieruchomości położonej w D., obejmującej działki nr E, G, F, H o łącznej powierzchni 1.2755 ha, stanowiących łąki.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że wymienione nieruchomości nie stanowią jego własności, zostały omyłkowo wpisane w operacie ewidencji gruntów przez administrację. Uważa, że przyczyną zaistniałego stanu jest błąd popełniony przez organy, bowiem na poczet postępowania spadkowego po M. O., synu M. i J., wydano wypisy z ewidencji gruntów dotyczące działek A, B, C, D, które nie były przedmiotem spadku, ale gruntami "obcymi" tj. M. O. syna J. i A. Zaistniała omyłka z tytułu zbieżności nazwiska i imienia, dwóch różnych osób, nie została przez Sąd Rejonowy skorygowana. Skarżący wywodził, że tytuł prawny do przedmiotowych działek wynikał z aktu notarialnego z dnia 4 czerwca 1970r., wówczas do księgi wieczystej nr [...] w dziale II wpisano jako właściciela M. O., syna J. i A. i stan taki trwał do 1987r., kiedy to rozpoczęto postępowanie spadkowe po M. O., synu M. i J., i grunty te przypisano jego spadkobiercom. Skarżący uważa, że winę za zaistniały stan ksiąg wieczystych, ponosi administracja, ponieważ sędzia w prowadzonym postępowaniu spadkowym po K. O., żonie M., syna M. i J., wyjaśnił, iż przyczyną powstałych niezgodności było zaświadczenie wydane przez Urząd Gminy [...], a postępowanie w Sądzie w O. było tylko formalnością.
Dodatkowo, na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008r. skarżący podniósł, że Akt Nadania nr [...], z 5 grudnia 1974r. oraz decyzja wywłaszczeniowej z dnia 6 maja 1960r.nie potwierdzała nabycia spornych nieruchomości. Jednocześnie wniósł o dokonanie zmian w testamencie ojca M. O., syna M. i J., bowiem ta sprawa nie została jeszcze zakończona, a spowodowała, że skarżący stał się właścicielem "nie swoich" gruntów, zaś grunty będące jego własnością sprzedał Starosta [...], zmierzając do tego by skarżący stał się właścicielem gruntów obcych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację, która legła u podstaw zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.
Odnotować również przyjdzie, iż stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
W świetle powyższego wskazać należy, że zgłoszone w skardze żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i dokonanie wpisów w operacie ewidencji gruntów oraz ustalenie treści postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po M. O. (synu M. i J.),na podstawie testamentu, nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż Sąd Administracyjny w zakresie swojej kompetencji sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnych pod względem jej zgodności z prawem, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Oznacza to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną ocenia, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce, to w określonych prawem sytuacjach wadliwą decyzję eliminuje z obrotu prawnego, Sąd Administracyjny nie może zaś wyręczać organów administracyjnych i wydawać orzeczeń o charakterze decyzji administracyjnej, czy też orzeczeń zastrzeżonych do kompetencji innych organów państwa, co oznacza, że nie jest uprawniony do orzekania w sprawach poddanych jurysdykcji sądów powszechnych.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd Administracyjny, według powołanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna, wydane zostały zgodnie z przepisami prawa.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w O. z [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...], odmawiająca dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu z tego rejestru S. O., jako właściciela nieruchomości obejmującej działki nr E, G, F i H z k.m.[...], położonej w D., o łącznej powierzchni 1,2755 ha. Jednocześnie niesporne w sprawie jest, że tak oznaczone działki przed modernizacją operatu ewidencji gruntów i budynków oznaczone były numerami: A, B, C, D.
Podstawę materialnoprawną decyzji obu organów stanowiły przepisy ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027).
Stosownie do art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 ze zm.) ewidencja gruntów i budynków to zbiór odnośnych informacji dotyczących gruntów i budynków oraz ich właścicieli (lub osób władających w przypadku gruntów państwowych i samorządowych). Zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno - deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich (vide wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA 766/98, wyrok NSA z 6 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2099/00). Nadto postępowanie ewidencyjne służy rejestracji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach (vide wyrok WSA z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt II SA 1456/03). Zgodnie z art. 22 ust. 3 powołanej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne osoby zgłaszające zmiany danych objętych ewidencją gruntów obowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian. Dokonanie zmian w operacie możliwe jest poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. W art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne chodzi o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych.
Przede wszystkim należy podkreślić, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił, iż wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów na podstawie materiałów przedłożonych przez skarżącego byłoby nieuprawnione.
W niniejszej sprawie skarżący domagał się dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków przedkładając: postanowienie Sądu Rejonowego w L. z 18 lutego 1987r., stwierdzające nabycie na podstawie testamentu spadku po M. O., syna M. i J., przez K. O.; postanowienie Sądu Rejonowego w O. z 23 kwietnia 2003r. o stwierdzeniu nabycia spadku po K. O., na podstawie ustawy, przez dzieci – S. O. i J. O.; postanowienie Sądu Rejonowego w L. z 22 lipca 2003r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. O. , na podstawie ustawy, przez jego brata S. O.
Sąd w pełni aprobuje stanowisko organów, że postępowania spadkowe przeprowadzone w latach 1987-2003. nie mogą mieć znaczenia w sprawie, nie rozstrzygają bowiem o składnikach majątkowych masy spadkowej, w tym ewentualnie przedmiotowych działek. Ustalają jedynie krąg spadkobierców powołanych do spadku. Skoro skarżący twierdzi, iż działki wymienione w decyzjach nie stanowiły własności spadkobierczyni M. O., (syna M. i J.) K. O., a w dalszej kolejności J. O. i S. O., to w postępowaniu ewidencyjnym powinien przedłożyć dokumenty pochodzące z okresu po roku 2003r., w tym aktualny odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości obejmującej sporne działki. Tymczasem, z odpisu księgi wieczystej Kw. Nr [...] prowadzonej przez Wydział [...] Sądu Rejonowego w O. wynika, że jako właścicielka parcel: B, C, A, D ujawniona była na dzień 3 grudnia 1987r., K. O., zaś z postępowań spadkowych po K. O. i J. O. wynika, że nastąpiły zmiany w sferze podmiotowej po tej dacie, i tak w dniu 12 listopada 2003r. jako właściciela tych parcel wpisano S. O. (wpis 2). Wskazany wyżej dokument (odpis z księgi wieczystej) był już w posiadaniu organu i stanowił podstawę wcześniej dokonanych wpisów w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę [...], a obecnie kwestionowanych przez skarżącego, mimo, że nie przedstawił innego wypisu z tej księgi o kolejnych zmianach w zakresie działu II – właściciele. Zatem powtórzyć przyjdzie, że aktualnie wykazanym w księdze wieczystej właścicielem spornych działek jest skarżący. Zauważyć warto, że na drodze postępowania administracyjnego nie można podważać treści księgi wieczystej. Zagadnienia związane z szeroko rozumianymi prawami rzeczowymi, w tym także prawem własności, są przedmiotem regulacji prawa cywilnego i wszelkie spory na tym tle mogą być rozpoznawane wyłącznie w sądowym postępowaniu cywilnym lub wieczystoksięgowym. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 124, poz. 1361) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Roszczenie o usunięcie niezgodności może być ujawnione przez ostrzeżenie. Podstawą wpisu ostrzeżenia jest nieprawomocne orzeczenie sądu lub postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia. Do udzielenia zabezpieczenia nie jest potrzebne wykazanie, że powód ma interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.
Z powyższych rozważań wynika, że wpis do ewidencji nie tworzy po stronie zainteresowanych stron żadnych praw podmiotowych, a jego treść nie może tym samym – jak wynikałoby to z obaw co do możliwości powstania niepowetowanej szkody, wyrażanych przez skarżącego – nikogo takich uprawnień pozbawiać.
Trafnie zatem organ II instancji przyjął, iż postępowanie dotyczy w istocie ustalenia podmiotu, któremu przysługuje prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Organy administracji zaś nie są uprawnione do prowadzenia tego rodzaju ustaleń. Właściwy w tej materii jest sąd powszechny. Powtórzyć przyjdzie, że organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (wyroki II SA 1824/95, II SA 1718/95, II SA 1155/92, II SA 1231/97 - wyrok z 19 stycznia 1998 r.).Naczelny Sąd Administracyjny w swym dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniał, że zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny.
Z techniczno – deklaratoryjnego charakteru wpisów w ewidencji gruntów i budynków wynika ponadto, że organ administracyjny, któremu powierzono prowadzenie ewidencji nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii związanych z prawem własności, ku czemu zmierzał skarżący.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło