II SA/Op 523/11

WyrokWSA w Opolu2012-01-26

Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ stanu cywilnego może odmówić uzupełnienia aktu zgonu o najbardziej prawdopodobną datę śmierci, jeśli data ta nie może zostać jednoznacznie ustalona na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego?
Ratio decidendi
Organ stanu cywilnego ma obowiązek przeprowadzenia wyjaśniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia najbardziej prawdopodobnej daty zgonu i uzupełnienia o nią aktu zgonu. Odmowa uzupełnienia aktu zgonu o datę śmierci jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy nawet po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego nie jest możliwe ustalenie tej daty. W niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły istotnych okoliczności dotyczących logowania telefonu zmarłego, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie daty zgonu, a także nie uzasadniły decyzji w sposób umożliwiający kontrolę ich rozumowania, co stanowi naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni G. K. złożyła podanie o uzupełnienie aktu zgonu ojca o najbardziej prawdopodobną datę śmierci 14 listopada 2009 r. Organ pierwszej instancji odmówił uzupełnienia aktu, wskazując na brak możliwości jednoznacznego ustalenia daty zgonu na podstawie opinii biegłych i materiału dowodowego. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, w tym brak ustalenia najbardziej prawdopodobnej daty zgonu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 12 sierpnia 2011 r. oraz decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 15 czerwca 2011 r., określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, zasądził od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 12 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uzupełnienia aktu zgonu 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 15 czerwca 2011 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej G. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 10 listopada 2010 r. do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Kędzierzynie-Koźlu wpłynęło podanie G. K. o uzupełnienie aktu zgonu nr [...], dotyczącego ojca wnioskodawczyni o "prawdopodobną datę jego śmierci, przypadającą na dzień 14 października 2009 r." Żądanie skarżąca oparła na treści art. 67, art. 36 oraz 22 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Podała, że akt zgonu sporządzony został na podstawie zgłoszenia organu prowadzącego śledztwo w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa nieumyślnego spowodowania śmierci Z. A.. Organ nie dysponował w chwili jego sporządzania opinią biegłego lekarza z zakresu medycyny sądowej, która wydana została dopiero w dni 27 lipca 2010 r., a z treści tej opinii wynika, że do śmierci jej ojca mogło dojść już w dniu, w którym zmarły był widziany po raz ostatni lub w dniu, w którym zgłoszono zaginięcie, tj. 14 listopada 2009 r., stąd jej wniosek. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Kędzierzynie-Koźlu decyzją z 15 czerwca 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 36 w związku z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ze zm. - zwanej dalej ustawą) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 – zwanej dalej K.p.a.) odmówił uzupełnienia aktu zgonu Z. A. we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że akt zgonu Z. A. sporządzono w Urzędzie Stanu Cywilnego w Kędzierzynie-Koźlu w dniu 20 maja 2010 r., na podstawie karty zgonu wystawionej przez lek. H. S., specjalistę medycyny sądowej, w karcie zgonu lekarz wpisał wyłącznie datę 9 maja 2010 r. , tj. znalezienia zwłok. Organ pierwszej instancji podał, że rozstrzygnięcie oparł na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym: – opinii z dnia 27 lipca 2010 r. H. S., specjalisty medycyny sądowej, – opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej J. M. z dnia 23 marca 2011 r., – protokołu z oględzin i sekcji sądowo-lekarskiej z dnia 18 maja 2010 r., – zeznań świadka J. M., E. A. i H. S., – przesłuchania G. K., – informacji udzielonej przez pracodawcę zmarłego [...] Sp. z o.o. w [...], – akt postępowania o sygn. akt [...] prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] w sprawie zaginięcia i odnalezienia zwłok Z. A., – notatek służbowych z czynności dokonywanych przez oficerów Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w [...] w listopadzie 2009 r., bezpośrednio po zaginięciu Z. A.. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia nie jest możliwe dokładne lub nawet przybliżone ustalenie daty śmierci Z. A., co wynika z opinii obu biegłych sądowych oraz z protokołu przesłuchania biegłego H. S., gdyż żaden z biegłych nie potwierdził tezy, że najbardziej prawdopodobną datą zgonu jest dzień 14 listopada 2009 r. Następnie podkreślił, że Prokuratura Rejonowa w [...] uznała, że zgon Z. A. był skutkiem nieszczęśliwego wypadku, lecz także daty zgonu nie udało się jej jednoznacznie ustalić. Wskazał, że zmarły po raz ostatni widziany był w dniu 14 listopada 2009 r. przez byłą żonę E. A. oraz sąsiada z działki. Zaakcentował, że poszukiwania prowadzone przez policję bezpośrednio po zaginięciu na rzekach K. i O. oraz na terenach przyległych do ogródków działkowych oraz trasie powrotu zaginionego do domu nie doprowadziły do ujawnienia żadnych śladów pomocnych w sprawie. Organ stwierdził, że w dniu 14 listopada 2009 r. około godz.17.00 niewątpliwie zmarły był jeszcze na działce, zaś około godz.18.00 poinformował byłą żonę, że już idzie do domu, jednakże rzeczy osobiste pozostawione w altance świadczyły o tym, że zamiaru tego nie realizował. Ponadto dostrzegł, opierając się na notatce policyjnej z dnia 17 listopada 2009 r. oraz zeznaniach G. K. złożonych w dniu 11 maja 2010 r., że wysoce prawdopodobne było, iż Z. A. był wówczas pod wpływem alkoholu, a jak zeznała świadek E. A. podczas składania wyjaśnień na policji: "po spożyciu alkoholu przestawał być odpowiedzialny i obowiązkowy." Poza tym stwierdził, że z notatek policyjnych wynika, że w dniu 16 listopada 2009 r. około godz. 19.00 i w dniu 17 listopada około godz.12.15 telefon komórkowy Z. A. logował się w rejonie [...], oraz w dniu 17 listopada 2009 r. po godz.14.00 w rejonie AL [...] w kierunku os. [...]. W tym samym dniu telefon ten został odnaleziony w altanie na działce zaginionego. Powyższe okoliczności, zdaniem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, uniemożliwiały jednoznaczne przyjęcie, że do zdarzenia, skutkującego zgonem Z. A. doszło już w dniu 14 listopada 2009 r. Równie prawdopodobne są wersje, że miało ono miejsce po północy, tj. już w dniu 15 listopada 2009 r. lub w każdym następnym dniu co najmniej do dnia 17 listopada 2009 r. kiedy to w altance ujawniono rzeczy zaginionego. Powyższe okoliczności, w ocenie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, nie pozwalały na jednoznaczne ustalenie przebiegu zdarzenia, którego skutkiem był zgon Z. A. oraz jego daty. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 22 w związku z art. 36 ustawy, poprzez błędną wykładnię; naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, a także naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania dowodów, na których organ oparł decyzję oraz przez brak wskazania podstawy prawnej wydania decyzji odmownej. Wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i wydanie decyzji w przedmiocie uzupełnienia aktu zgonu Z. A. o najbardziej prawdopodobną datę zgonu, ustaloną na podstawie zebranego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji materiału dowodowego. Wojewoda Opolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz na podstawie art. 36 ustawy, po rozpatrzeniu odwołania G. K., od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 15 czerwca 2011 r., w sprawie odmowy uzupełnienia aktu zgonu o datę zgonu, utrzymał się w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji. Wskazał, że zasadnie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Kędzierzynie-Koźlu uznał, że art. 36 ustawy uniemożliwia uzupełnienie aktu zgonu Z. A. o datę jego zgonu, w przypadku gdy data ta nie może zostać jednoznacznie ustalona. Zdaniem Wojewody, opinie obu biegłych lekarzy medycyny sądowej nie określają, nawet w przybliżeniu, daty zgonu Z. A.. Zaakcentował, iż zgodnie z art. 22 ustawy Kierownik USC jest zobowiązany do żądania dowodów "potwierdzających prawdziwość danych", które maja zostać wpisane do aktu stanu cywilnego. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 31 grudnia 2007 r., sygn. III SA/Lu 527/07 podał, że taki zapis ustawowy uniemożliwia wpisywanie do aktów stanu cywilnego danych domniemanych lub tylko prawdopodobnych. Zauważył, że opinie obu biegłych, a także zeznania strony i świadków, nie potwierdzają daty 14 listopada 2009 r. nawet jako najbardziej prawdopodobnej. Wątpliwości co do daty zawartej we wniosku strony budzą również dane Policji, która stwierdziła logowanie telefonu zmarłego, znalezionego w altanie, do sieci w rejonie nadajnika BTS w [...], 17 listopada 2009 r. około godz. 12.05. W odniesieniu do tego wywiódł, że zarzuty skarżącej, zawarte w odwołaniu, są bezzasadne, gdyż Kierownik USC nie naruszył zapisów art. 22 oraz art. 36 ustawy. Na koniec zaakcentował Wojewoda, że zgodnie z zapisami art. 7 K.p.a. organ pierwszej instancji podjął wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przychylając się m.in. do wniosku strony o powołanie kolejnego biegłego w sprawie. Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia zapisów art. 77 K.p.a., jak też art. 107 § 3 K.p.a. W ocenie organu odwoławczego Kierownik szczegółowo omówił zebrane w postępowaniu dowody, akcentując te, na które szczególnie zwrócił uwagę. Określił również, że całość zebranego materiału dowodowego nie pozwala na ostateczne ustalenie daty zgony, a tym samym na uzupełnienie aktu zgonu Z. A. o tę datę. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 22 w zw. z art. 36 ustawy, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż uzupełnienie aktu zgonu o brakującą datę śmierci może nastąpić jedynie w przypadku jej jednoznacznego ustalenia, prowadzącą do braku dokonania wiążących ustaleń co do najbardziej prawdopodobnej daty zgonu Z. A. i odmowę uzupełnienia aktu zgonu o w/w datę, pomimo iż wobec braku ujawnienia daty zgonu w akcie zgonu Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego jest organem wyłącznie kompetentnym do jej ustalenia i uzupełnienia o nią aktu zgonu zgodnie z wnioskiem złożonym w trybie art. 36 ustawy ; - art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także poprzez brak wskazania podstawy prawnej wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję Kierownika USC w Kędzierzynie-Koźlu w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu zgonu Z. A. o datę jego zgonu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego i stwierdziła, że wniosek z dnia 5 listopada nakładał na Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego przeprowadzenie w oparciu o art. 22 ustawy dokładnego postępowania wyjaśniającego co do ustalenia daty zgonu ojca wnioskodawczyni i wydanie stosownego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie z uwagi na wyłączną kompetencję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w tym zakresie, wynikającą z treści art. 30-32 ustawy oraz art. 535-538 kpc, stanowiących, iż zakres kognicji sądu powszechnego nie obejmuje ustalenia daty zgonu, a jedynie unieważnienie aktu, sprostowanie aktu w razie nieścisłego zredagowania, ustalenie treści aktu gdy akt unieważniony ma być zastąpiony nowym aktem oraz stwierdzenie zgonu, gdy śmierć jest niewątpliwa, a akt zgonu nie został sporządzony. Odnotowała, że powyższą wykładnię przepisów ustawy potwierdzają liczne orzeczenia sądów administracyjnych, w których wskazano, iż postępowanie o uzupełnienie aktu toczące się na podstawie art. 36 ustawy należy do wyłącznej kompetencji Kierownika USC, który może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do daty, godziny i miejsca zgonu oraz dokonać na tej podstawie wiążących ustaleń. Skarżąca podała, że w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt V CSK 401/08, stwierdzono, że jeżeli z zupełnego aktu zgonu nie wynika data lub godzina śmierci, sąd powszechny rozpoznający wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po tej osobie nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia chwili śmierci, bez uprzedniego uzupełnienia aktu zgonu w tym zakresie, bowiem akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych i nie może dochodzić do zastąpienia dowodu z aktu stanu cywilnego innym dowodem. W ocenie skarżącej, organ zebrał co prawda bogaty materiał dowodowy, jednakże nie dokonał w sposób prawidłowy i wyczerpujący jego rozpatrzenia i oceny, poprzestając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na cytowaniu zebranych w toku postępowania zeznań świadków, fragmentów opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej i notatek służbowych funkcjonariuszy KPP w [...], z których jednakże nie wyprowadził żadnych wiążących wniosków w zakresie przedmiotu postępowania oraz nie wskazał, jakie fakty i na podstawie których dowodów uznał za udowodnione, ani przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Zdaniem skarżącej, organ błędnie uznał - w ślad za biegłymi z zakresu medycyny sądowej - że "za bezsprzecznie udowodnioną należy uznać okoliczność, że z medycznego punktu widzenia nie jest możliwe dokładne lub nawet przybliżone ustalenie daty śmierci Z. A.", jednak te stwierdzenie nie może być podstawą prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Zadaniem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego nie było bowiem ustalanie jakichkolwiek okoliczności z medycznego punktu widzenia ani też ustalenie faktycznej, konkretnej daty zgonu w sytuacji, gdy materiał dowodowy nie jest jednoznaczny, ale określenie - na podstawie wszelkich możliwych środków dowodowych - daty zgonu najbardziej prawdopodobnej, co oznacza, że ustalenie to opiera się na uznaniu organu administracyjnego, którego celem w postępowaniu o uzupełnienie aktu zgonu jest wyłącznie określenie okoliczności faktycznych podlegających wpisowi do aktu. Stąd nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Wojewody Opolskiego i argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji, iż organ pierwszej instancji nie naruszył zapisów art. 22 i art. 36 ustawy, ani też, że stanowią one podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy polegającego na oddaleniu wniosku skarżącej. Skarżąca podkreśliła, iż w kontrolowanej sprawie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego nie podjął nawet próby ustalenia na podstawie zebranego materiału dowodowego najbardziej prawdopodobnej daty śmierci ojca skarżącej, poprzestając jedynie na jej przytoczeniu, stąd niedopuszczalne było wydanie decyzji odmownej w tym przedmiocie, ani decyzji utrzymującej ją w mocy przez organ drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, gdyż organy nie przeanalizowały całego materiału dowodowego, o czym świadczy fakt nieustalenia zasad logowania się telefonu komórkowego, który został znaleziony w zamkniętej altance na działce zmarłego z pozostałymi rzeczami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialonoprawnym. Trzeba stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji pierwszej instancji wykazała, że nie odpowiadają one wymogom prawa. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 36 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, podlega uzupełnieniu. Zgodnie z art. 67 ust. 1 cyt. ustawy do aktu zgonu wpisuje się: 1) nazwisko, imię (imiona), nazwisko rodowe, stan cywilny, miejsce i datę urodzenia, miejsce zamieszkania zmarłego; 2) datę, godzinę oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok; 3) nazwisko, imię (imiona) oraz nazwisko rodowe małżonka osoby zmarłej; 4) nazwiska rodowe i imiona rodziców zmarłego; 5) nazwisko, imię (imiona), miejsce zamieszkania osoby zgłaszającej zgon lub dane dotyczące szpitala albo zakładu, o których mowa w art. 65 ust. 2. Jeśli zgłaszający zgon nie zna niektórych danych wymienionych w ust. 1, do aktu zgonu wpisuje się stosowną adnotację (art. 67 ust. 2 ustawy). Akt zgonu sporządza się na podstawie karty zgonu (art. 66 ust. 1 ustawy). W sytuacji, gdy akt zgonu nie zawiera wszystkich wymaganych informacji, istnieje zatem możliwość jego uzupełnienia na podstawie powołanego przepisu art. 36 ustawy. Przy czym należy podkreślić, że po myśli art. 22 ustawy na Kierowniku Urzędu Stanu Cywilnego spoczywa obowiązek dążenia do uzyskania jak najpełniejszych, wymaganych informacji, zaś w razie uznania tych dowodów za niewystarczające - w celu ustalenia stanu faktycznego - przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Pamiętać także należy, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (art. 4 ustawy). Precyzyjne oznaczenie chwili śmierci wywołuje zaś daleko idące skutki dla sytuacji prawnej innych osób, w szczególności w zakresie ustalenia kolejności dziedziczenia oraz ustalenia składników majątku spadkowego. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że postępowanie o uzupełnienie aktu toczące się na podstawie art. 36 ustawy należy, do wyłącznej kompetencji Kierownika USC, który może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do daty, godziny i miejsca zgonu oraz dokonać na tej podstawie wiążących ustaleń. Natomiast treść art. 67 ustawy wskazuje, że prawidłowo sporządzony akt zgonu powinien zawierać datę i godzinę a jeśli zgłaszający zgon nie wskazał tych danych, powinna zostać poczyniona w akcie zgonu stosowana adnotacja. Tylko prawidłowo sporządzony akt zgonu może, jako dowód zdarzeń w nim stwierdzonych, korzystać z przewidzianego w art. 4 ustawy waloru wyłączności. Przyjdzie przypomnieć, że G. K. córka zmarłego Z. A. w swoim wniosku domagał się uzupełnienia tego aktu zgonu na podstawie art. 36 ustawy, poprzez wpisanie daty zgonu przypadającej na dzień 14 listopada 2009 r. Na tę okoliczność przedłożyła opinię biegłego lekarza z zakresu medycyny sądowej H. S. z dnia 27 lipca 2010 r. wraz z protokołem oględzin i sekcji sądowo-lekarskiej. Rację zatem ma skarżąca, że omówiony wniosek nakładał na Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego obowiązek przeprowadzenie dokładnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, w oparciu o art. 22 ustawy i wydanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W kontrolowanej sprawie, jak słusznie zauważyła również skarżąca, organ pierwszej instancji przeprowadził wszechstronne postępowanie wyjaśniające, wykorzystując wszelkie dostępne środki dowodowe. Zgromadził bogaty materiał dowodowy, jednak nie wyjaśnił zasadniczej kwestii, która zadecydowała o negatywnym załatwieniu żądania skarżącej. Trzeba również dostrzec, że w decyzjach obu instancji opisano jedynie okoliczności które zostały ustalone w postępowaniu wyjaśniającym. W świetle uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji domniemywać jedynie można, że wątpliwości co do daty prawdopodobnej śmierci ojca skarżącej, wskazanej we wniosku, wzbudził fakt logowania się telefonu zmarłego, znalezionego w altance, do sieci w rejonie nadajnika BTS w [...] w dniu 16 i 17 listopada 2009 r. około godziny 19.00 i 12.05, a w dniu 17 listopada po godzinie 14.00 w rejonie Al. [...] w kierunku oś. [...]. Wątpliwości te dostrzegł również Wojewoda Opolski jednak żaden z nich nie wyjaśnił tej kwestii. Organy nie ustaliły, czy telefon komórkowy może logować się bez zmiany miejsca z najbliższymi stacjami bazowymi, którymi były stacje opisane przez organy, czy tylko w sytuacji przenoszenia telefonu było możliwe logowanie się telefonu ojca skarżącej ze wskazanymi stacjami bazowymi telefonii komórkowej. Jest to okoliczność bardzo istotna i powinna zostać dokładnie wyjaśniona zwłaszcza, że telefon będący własnością zmarłego został odnaleziony w zamkniętej altance, na jego działce, w dniu 17 listopada 2009 r. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organy obu instancji nie przeprowadziły w prawidłowy sposób postępowania dowodowego. Wprawdzie, co odnotowano powyżej, organy zgromadziły bogaty materiał dowodowy, jednak bez wyjaśnienia powyższej kwestii stwierdziły, że nie mogły na tej podstawie ustalić daty zgonu. Zdaniem Sądu, należało przeprowadzić pełniejsze postępowanie dowodowe, w/w wskazanym zakresie, które być może pozwoliłoby na ustalenie najbardziej prawdopodobnej daty zgonu. Podstawą takiego działania organu jest art. 22 ustawy upoważniający kierownika stanu cywilnego do ustalenia okoliczności faktycznych w celu potwierdzenia danych podlegających wpisowi do aktu stanu cywilnego. Przyjdzie zauważyć, że w postanowieniu uzupełniającym należy chwilę śmierci ściśle oznaczyć, stosownie do wyników postępowania i uzupełnić akt zgonu niezawierający wszystkich danych w tym zakresie. Jeżeli zaś dokładne ustalenie chwili śmierci nie jest możliwe, organ winien przyjąć chwilę najbardziej prawdopodobną. W kontekście ujawnionego niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w ocenie Sądu, zgodnie z regułami zawartymi w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. na organie prowadzącym postępowanie administracyjne spoczywa obowiązek ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i dokonania jego oceny w warunkach określonych w art. 8 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. zgodnie z obowiązującym stanem prawnym w tym zakresie. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające pozwoli organowi orzekającemu na rozważenie ustalenia najbardziej prawdopodobnej daty zgonu Z. A. i stwierdzenie możliwości uzupełnienia, bądź nie, aktu zgonu o te dane, zgodnie z wnioskiem skarżącej. Zgodzić się również trzeba z zarzutem skarżącej, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., gdyż decyzje obydwu instancji nie zostały uzasadnione zgodnie z jego wymogami. Według tego przepisu zadaniem uzasadnienia faktycznego jest przekonanie strony o prawidłowości decyzji. Jednocześnie też powinno ono stwarzać stronom oraz sądom administracyjnym możliwość sprawdzenia, czy w sprawie, co do okoliczności faktycznych dokonano wszystkich koniecznych ustaleń, a także rozważenia toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz sprawdzenia motywów rozstrzygnięcia (por. w wyroku WSA w Opolu z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 186/11, opubl. LEX nr 1012094). W kontrolowanej sprawie obie decyzje nie zostały uzasadnione w sposób właściwy. Organy jedynie opisały szczegółowo przebieg postępowania wyjaśniającego, wymieniły i opisały zgromadzony materiał dowodowy, zabrakło natomiast jego pełnej analizy. Swoje rozstrzygnięcie oparły jedynie na wybranych faktach, które potwierdzały tezę o braku możliwości ustalenia daty zgonu zmarłego Z. A.. Tymczasem organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje rozstrzygnięcie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione i z jakich powodów innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Inaczej zasada przekonywania wyrażona w art. 11 K.p.a. nie zostanie zrealizowana, zwłaszcza, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności, a w szczególności te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Z uwagi na stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchyleniu podlegała zarówno zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji (art. 135 P.p.s.a.). Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniał art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło