II SA/Op 527/07

WyrokWSA w Opolu2008-01-17

Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Krzysztof Bogusz, Ewa Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, powołując się na naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.) i tożsamość sprawy, jeśli wnioskodawca ubiega się o uprawnienia z innego tytułu prawnego i faktycznego niż te, które były przedmiotem wcześniejszego postępowania zakończonego ostateczną decyzją?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej błędnie zinterpretował i zastosował art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (naruszenie zasady rei iudicatae). Tożsamość sprawy, wymagająca identyczności podmiotowej, przedmiotowej (w tym podstawy prawnej i faktycznej) oraz stanu prawnego i faktycznego, nie zachodzi, gdy wnioskodawca ubiega się o uprawnienia kombatanckie z innego tytułu prawnego i faktycznego niż te, które były przedmiotem wcześniejszego postępowania. W takiej sytuacji umorzenie postępowania jest nieuzasadnione.
Stan faktyczny
A. K. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej w latach 1944-1945. Wcześniej został pozbawiony uprawnień przyznanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił własną decyzję odmawiającą przyznania uprawnień i umorzył postępowanie, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją i ponowne jej rozpoznanie naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). A. K. zaskarżył tę decyzję, zarzucając błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. i twierdząc, że nowy wniosek opiera się na innej podstawie faktycznej i prawnej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant: Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. K. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...), nr (...), którą uchylił on decyzję własną z dnia (...), nr (...), i umorzył postępowanie prowadzone na podstawie wniosku A. K. z dnia 5 marca 2007 r. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Orzeczeniem z dnia (...) Związek Bojowników o Wolność i Demokrację w O. przyznał A. K. prawo przynależności do ZBoWiD w charakterze członka zwyczajnego. W orzeczeniu tym stwierdzono, iż spełnia on wymogi ujęte w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów, tj. utrwalał władzę ludową służbą w KBW od czerwca 1950 r. do czerwca 1952 r. Decyzją z dnia (...), nr (...), wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił A. K. przyznanych orzeczeniem z dnia (...) uprawnień kombatanckich. Po rozpoznaniu wniosku A. K. o ponowne rozpoznanie sprawy organ - decyzją z dnia (...), nr (...) - utrzymał rozstrzygnięcie w mocy. Na decyzję tę złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wyjaśnił, iż brał udział w walkach z bandami UPA jeszcze przed powołaniem do zasadniczej służby wojskowej, tj. w okresach: od 1 stycznia 1948 r. do 10 czerwca 1952 r.; od 30 września 1952 r. do 21 października 1952 r. i od 22 października 1953 r. do 5 lutego 1954 r. Na udowodnienie powyższych twierdzeń przywołał złożone zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. z dnia 10 listopada 1992 r. (nr (...)). Podniósł, iż w jego ocenie fakt ten daje mu - na podstawie art. 1 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - uprawnienia przynależności do Związku Kombatantów. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 września 2001 r. (sygn. akt II SA/Wr 1017/00) oddalił powyższą skargę, wskazując w uzasadnieniu, iż zaskarżony organ prawidłowo ustalił, iż A. K. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej i w związku z tym trafnie - na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - uprawnień tych skarżącego pozbawił. Sąd podkreślił również, iż bez wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy pozostały twierdzenia skarżącego odnośnie jego walki z oddziałami UPA jeszcze przed powołaniem do zasadniczej służby wojskowej oraz dołączenie do skargi zaświadczenia WKU w K. z dnia 10 listopada 1992 r., albowiem w razie spełnienia wymogów ustawowych, okoliczność ta będzie stanowiła samodzielną podstawę przyznania uprawnień kombatanckich z tego tytułu. Sąd wskazał, że wniosek skarżącego w tym względzie, o ile zostanie złożony, spowoduje wszczęcie odrębnej sprawy administracyjnej, gdyż skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od czerwca 1950 r. do czerwca 1952 r., która to okoliczność stanowi wystarczającą przesłankę do pozbawienia go tych uprawnień. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż organ orzekający w sprawach pozbawienia uprawnień kombatanckich nie był zobowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie takich uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2 pkt 6 powoływanej ustawy. W dniu 9 marca 2007 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej - wniosek opatrzony datą 5 marca 2007 r.) A. K. złożył wniosek do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z uwagi na fakt, iż od 5 kwietnia 1944 r. do 10 czerwca 1944 r. służył w Armii Krajowej, walcząc z bandami UPA we wsi (...). Podniósł, iż podczas walk został ranny. Wskazał, iż walczył pod dowództwem "(...)" i nosił wówczas pseudonim "(...)". Do wniosku dołączył życiorys, rekomendację udzieloną przez Zarząd Okręgu Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej Byłych Więźniów Politycznych w O., oświadczenia świadków S. D. i T. K. Decyzją z dnia (...), nr (...), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) - odmówił A. K. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca żądał przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., który stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Podał, że Związek Walki Zbrojnej, przekształcony w 1941 r. w Armię Krajową, był częścią Polskich Sił Zbrojnych podlegających przebywającemu na emigracji Naczelnemu Dowództwu. Dla Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej podstawowe znaczenie miała Instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r., która w punkcie 5 stanowiła, iż członkiem ZWZ może być każdy Polak, poczynając od wieku 17 lat, co w późniejszym okresie zmieniono na lat 16. Organ zarzucił, iż w roku 1944 A. K. miał lat 14, a więc nie mógł pełnić służby w Armii Krajowej, ewentualnie mógł dorywczo wykonywać czynności pomocnicze, przy braku świadomości ich rzeczywistego znaczenia. Kierownik podkreślił, iż pomoc oddziałom partyzanckim była moralnym obowiązkiem wszystkich obywateli polskich zamieszkujących tereny okupowane, dlatego zachowanie wnioskującego, choć chwalebne, nie stanowi wystarczającej podstawy przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy. Wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy A. K. wyjaśnił, że w 1944 r. dowiedział się o tym, że ma być zlikwidowany przez bandy UPA, w związku z czym uciekł do (...), a potem do (...). Z początkiem kwietnia 1944 r. zaciągnął się w szeregi Armii Krajowej. Podniósł, że jako 15-letni chłopiec był wyrośnięty i nikt go nie pytał ile ma lat. Przydatność do służby w Armii Krajowej oceniono na podstawie jego aktywności, traktowany był przez przełożonych jako pełnoprawny żołnierz, a nie jako osoba pełniąca czynności pomocnicze. Uczestniczył w pogadankach dla żołnierzy prowadzonych przez dowództwo, tak więc był w pełni świadomy celu swojej przynależności do Armii Krajowej i zdawał sobie również sprawę z ewentualnych represji, jakie go czekały ze strony okupanta. Zarzucił, że wbrew ustaleniom poczynionym przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w czasie gdy był żołnierzem AK miał ukończone 15 lat, a w 1944 r. wkroczył w 16 rok życia. Na zakończenie podniósł także, że czysto formalne potraktowanie jego sprawy pozostaje w sprzeczności ze zdrowym rozsądkiem i narusza zasady współżycia społecznego. Na potwierdzenie swoich twierdzeń dołączył oświadczenie S. D. potwierdzające jego walkę z oddziałami UPA. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia (...), nr (...), wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję własną z dnia (...) i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu podniósł, że prowadzenie nowego postępowania w przedmiocie uprawnień kombatanckich strony oraz wydanie decyzji w trybie zwyczajnym stanowiłoby rażące naruszenie prawa godzące w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 K.p.a.) i decyzja taka byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. W jego ocenie, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ orzekłby po raz drugi w tej samej sprawie administracyjnej, tj. w sprawie zakończonej ostateczną i prawomocną decyzją Kierownika Urzędu z dnia (...), utrzymującą w mocy decyzję z dnia (...) o pozbawieniu A. K. uprawnień kombatanckich. Konieczne zatem stało się uchylenie decyzji z dnia (...) i umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego. W skardze wniesionej do tut. Sądu A. K. wniósł o zmianę powyższej decyzji poprzez przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., przez wadliwą jego wykładnię. W uzasadnieniu podniósł, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna, gdyż wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w następstwie czego pozbawiony został przysługujących mu uprawnień kombatanckich. Fakt, że decyzją z dnia (...) został pozbawiony uprawnień kombatanckich nie pozbawia go możliwości ubiegania się o przyznanie tych uprawnień z tytułu udziału w strukturze podziemnego ruchu oporu i dlatego jego wniosek nie narusza art. 16 § 1 K.p.a. Wyjaśnił, iż nie kwestionuje decyzji z dnia (...), a żądanie przyznania uprawnień kombatanckich opiera na zupełnie innej podstawie faktycznej niż uprzednio przyznane i odebrane mu uprawnienia. Podał, iż twierdzenia zawarte we wniosku z dnia 5 marca 2007 r. należycie udokumentował, a kwestie wieku wyjaśnił w odwołaniu od decyzji z dnia (...). Wniosek ten stanowi samodzielną podstawę do wszczęcia zupełnie nowego postępowania. Zarzucił ponadto, iż organ nie wskazał podstawy prawnej, w oparciu o którą uchylił decyzję własną dnia (...) a następnie umorzył postępowanie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż podtrzymuje w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wydając kolejną decyzję na wniosek strony w postępowaniu zwyczajnym orzekłby po raz drugi, w tym samym trybie, w tej samej sprawie administracyjnej. W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2007 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) skarżący podniósł, iż w 1944 r. miał 16 lat i był zdolny do wyciągania ludzi z ognia oraz do tego, aby pełnić w nocy wartę ze starszymi kolegami. Zarzucił, że decyzja z dnia (...) jest dla niego nie do przyjęcia, albowiem powołano się w niej na jednostkę wojskową, w której nigdy nie służył - nr A. Wyjaśnił, że służył w wojsku w latach 1950-1953 w jednostce wojskowej nr B. Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i dodał, że z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynika, iż może złożyć wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z zupełnie innego tytułu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1). Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej, nie będąc przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że podjęto ją z naruszeniem prawa. Wyjaśnić jednak od razu należy, iż Sąd sprawuje kontrolę aktów organów administracji publicznej pod względem legalności, a zatem nie jest władny, o co wnosił w skardze A. K., do zmiany zaskarżonej decyzji i wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Rozważania w niniejszej sprawie - wobec rozbudowanego jej stanu faktycznego - należy rozpocząć od przypomnienia, że przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...), którą Kierownik tego Urzędu uchylił decyzję własną z dnia (...). i umorzył postępowanie prowadzone na podstawie wniosku A. K. z dnia 5 marca 2007 r. Uchylona decyzja zastała wydana na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) i dotyczyła odmowy przyznania A. K. uprawnień kombatanckich. Przypomnieć również należy, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraził pogląd, że skoro A. K. zostały przyznane w dniu (...) uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy państwowej, które następnie decyzją z dnia (...) odebrano mu w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), to niedopuszczalne jest prowadzenie nowego postępowania w przedmiocie uprawnień kombatanckich. W ocenie organu, kolejna decyzja podjęta w trybie zwyczajnym byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., polegającą na ponownym rozpoznaniu sprawy poprzednio już rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Odnosząc się do powyższego stanowiska należy stwierdzić, iż jest ono błędne i w żadnej mierze nie zasługuje na uwzględnienie. Jego konsekwencją, jak słusznie zarzucił w skardze A. K., jest naruszenie powoływanego przez organ przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., stanowiącego, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że dla ustalenia, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Musi więc wystąpić sytuacja, w której w obu sprawach występują te same podmioty (tożsamość w aspekcie podmiotowym) i sprawy te dotyczą jednocześnie tego samego przedmiotu, w tym samym stanie prawnym i w niezmienionym stanie faktycznym (tożsamość w aspekcie przedmiotowym). Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Innymi słowy, sprawa musi dotyczyć nie tylko tych samych podmiotów, ale również tego samego przedmiotu, tj. opierać się na tej samej podstawie prawnej, tej samej podstawie faktycznej i jednakowej treści żądania strony. Zauważyć jeszcze trzeba, że przy badaniu tożsamości sprawy należy wziąć pod uwagę stan faktyczny sprawy tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. BECK Warszawa 2004, s. 732 oraz wyroki NSA: z dnia 10 czerwca 1994 r., II SA 1192/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 83; z dnia 20 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 6434/97, LEX nr 37852 i z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 341/02, niepublikowany). Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, w okolicznościach kontrolowanego postępowania administracyjnego niewątpliwie występuje tożsamość podmiotowa pomiędzy niniejszą sprawą, prowadzoną w sprawie przyznania A. K. uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej, a sprawą zakończoną decyzją z dnia (...), którą Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję pozbawiającą A. K. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem z dnia (...) z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej. Oba postępowania dotyczą bowiem tej samej osoby. Nie można się jednak zgodzić ze stanowiskiem organu rozstrzygającego, iż w rozważanym przypadku zachodzi tożsamość przedmiotowa. Sąd zasygnalizował już wcześniej, iż stwierdzenie tożsamości przedmiotowej wymaga ustalenia, że dwa rozstrzygnięcia oparto na tej samej podstawie prawnej i faktycznej. Wbrew odmiennym twierdzeniom Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nie powinno ulegać wątpliwości, że w analizowanych, merytorycznych postępowaniach administracyjnych zdecydowanie różne są podstawy prawne oraz podstawy faktyczne. Zauważyć bowiem należy, że na mocy decyzji z dnia (...) A. K. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, służąc w KBW od czerwca 1950 r. do czerwca 1952 r. Zgodnie z art. 1 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122), który stanowił podstawę prawną przyznania w 1986 r. uprawnień kombatanckich A. K., uprawnienia te przysługiwały m.in. uczestnikom walk o utrwalenie władzy ludowej. Zresztą, właśnie z powodu przyznania uprawnień kombatanckich tylko z tytułu utrwalania władzy ludowej, uprawnienia te skarżący utracił, bowiem w dniu 1 stycznia 1991 r. weszła w życie cyt. wyżej ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w jej art. 25 ust. 2 pkt 2 - zarówno w brzmieniu na dzień 5 kwietnia 2000 r., jak i w brzmieniu obowiązującym obecnie - postanowiono, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 (brzmienie ostatnio wskazanych regulacji nie zostało zmienione od 31 lipca 1997 r.). W przepisie tym wskazano, że uprawnienia zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947r. Zgodnie z art. 1 ust. 1 omawianej ustawy, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 2 powołanego przepisu wymieniono enumeratywnie siedem rodzajów działalności w ramach formacji wojskowych, które zostały zaliczone do działalności kombatanckiej, a pośród nich - w pkt 3 - znalazło się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Na marginesie można także zauważyć, iż w komentowanej ustawie, w art. 2 - wymieniono enumeratywnie siedem dalszych rodzajów działalności lub zdarzeń, uznanych za równorzędny z działalnością kombatancką; w art. 3 - wskazano szczegółowo, które okresy przebywania w niewoli albo w określonych obozach, więzieniach i innych ustawowo wskazanych miejscach zalicza się do okresów działalności kombatanckiej lub uznaje za równorzędne z taką działalnością; zaś art. 4 przesądził, iż przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, wskazując przy tym szczegółowo, jakiego rodzaju sytuacje obejmuje tak rozumiane pojęcie represji. Przechodząc do dalszego etapu rozważań zauważyć należy, że postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich, które zakończyło się wydaniem przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji z dnia (...), było nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają wskazane przepisy art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. W postępowaniu tym organ orzekający nie jest uprawniony do kwestionowania zasadności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich, a jego uprawnienia w tym postępowaniu sprowadzają się do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich (por. wyrok NSA w Warszawie z 3 marca 1999 r., V SA 1772/98, ONSA 2000/1/33). W tym miejscu zaznaczyć należy, że jakkolwiek z procedury prawnej weryfikacji uprawnień kombatanckich - art. 25 ustawy o kombatantach (...) oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawiania i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745) - wyprowadzić można wniosek o tym, że organ dokonujący weryfikacji obowiązany jest do ustalenia, czy zachodzą przesłanki powodujące zachowanie posiadanych uprawnień także ze względu na uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie (por. wyroki NSA w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2001 r., V SA 3588/00, LEX nr 79610; z dnia 18 grudnia 2001 r., V SA 1477/01, LEX nr 121930 i z dnia 4 kwietnia 2000 r., wyrok NSA, V SA 2172/99, LEX nr 79622; wyrok SN 4 września 1996 r., III ARN 30/96, OSNP 1997/6/83), to jednak nie jest wykluczona sytuacja, gdy osoba poddana weryfikacji i pozbawiona uprawnień przyznanych z określonego tytułu wykaże w nowym postępowaniu, że spełnia warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej, wymienionej w art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. Procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza bowiem możliwości złożenia przez stronę odrębnego wniosku o przyznanie jej uprawnień kombatanckich na podstawie jednego z tytułów wskazanych w art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy o kombatantach (por. wyrok SN z 22 lutego 2001 r., III RN 77/00, OSNP 2001/15/475). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść trzeba, iż z akt sprawy w żadnej mierze nie wynika, aby A. K. w postępowaniu prowadzonym w celu pozbawienia go uprawnień kombatanckich zgłaszał, iż od 5 kwietnia 1944 r. do 10 czerwca 1944 r. służył w Armii Krajowej, walcząc z oddziałami UPA. Również z uzasadnień decyzji z dnia (...) i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia (...) nie można wyprowadzić wniosku, by organ badał możliwość przyznania A. K. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o kombatantach (...), który stanowi o pełnieniu służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach organizacji partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Z uzasadnień wskazanych decyzji wynika natomiast, iż organ rozważał jedynie spełnienie przesłanki z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o kombatantach (...), tj. uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, jednak stwierdził, iż skarżący nie udokumentował w sposób wystarczający twierdzeń w tym zakresie. Zauważyć także należy, że negatywne dla A. K. rozstrzygnięcie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2001 r. (sygn. akt II SA/Wr 1017/00), bo oddalające jego skargę na decyzję z dnia (...), nie stoi na przeszkodzie w ponownym orzekaniu w przedmiocie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Już wówczas Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że bez wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy pozostały twierdzenia skarżącego odnośnie jego walki z oddziałami UPA jeszcze przed powołaniem do zasadniczej służby wojskowej, gdyż okoliczności te zostały podniesione dopiero w skardze do Sądu. Wskazówką dla Kierownika Urzędu winno być, iż Sąd zasygnalizował także, że skarżący - pomimo pozbawienia go uprawnień kombatanckich - ma prawo, w oparciu o inną podstawę niż "utrwalanie władzy państwowej", ubiegać się o nie ponownie, tj. ma prawo złożyć wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, a wniosek ten spowoduje wszczęcie odrębnej sprawy administracyjnej. Podsumowując dotychczasowe wywody stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi tożsamość z innymi sprawami administracyjnymi, zarówno w odniesieniu do podstawy prawnej, jak i w odniesieniu do podstawy faktycznej. Jak Sąd wykazał powyżej, w każdym z badanych postępowań administracyjnych, w faktycznej podstawie rozstrzygnięcia powoływany był inny rodzaj działalności kwalifikujący do przyznania uprawnień kombatanckich. Powyższe wyklucza w takim razie tożsamość podstawy faktycznej kolejnych decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r., III SA 6434/97, LEX 37852). W tym stanie rzeczy, wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, nie można przyjąć, iż w rozpatrywanej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a Stwierdzone naruszenie prawa, polegające na błędnej wykładni przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co wyczerpuje hipotezę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt I wyroku. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnia treść art. 152 P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań Sądu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, w szczególności przedłożone przez skarżącego oświadczenia świadków S. D. i T. K., czemu - po myśli art. 107 § 3 K.p.a.- winien dać wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło