II SA/Op 530/06
WyrokWSA w Opolu2006-12-14
Skład orzekający: Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny jest właściwy do merytorycznego rozstrzygania o jednorazowej wypłacie wyrównania zaniżonego świadczenia alimentacyjnego za okres poprzedzający okres objęty zaskarżoną decyzją, jeśli sprawa dotyczy przyznania zaliczki alimentacyjnej?Ratio decidendi
Sąd administracyjny, związany granicami sprawy, nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o żądaniach wykraczających poza zakres zaskarżonej decyzji, w tym o jednorazową wypłatę wyrównania zaniżonego świadczenia alimentacyjnego za okres poprzedzający okres objęty decyzją, gdyż stanowi to odrębną sprawę administracyjną. Kontrola sądowa dotyczy wyłącznie legalności działań organów w ramach sprawy, która była lub powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola przyznającą zaliczkę alimentacyjną. Skarżąca kwestionowała wysokość przyznanej zaliczki, domagając się jej wyrównania do kwoty zasądzonej wyrokiem sądu, a także domagała się jednorazowej wypłaty wyrównania zaniżonego świadczenia alimentacyjnego za okres poprzedzający okres objęty decyzją. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że żądanie jednorazowej wypłaty wyrównania nie mieści się w granicach sprawy o przyznanie zaliczki alimentacyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.
Decyzją z dnia 26 września 2005 r., nr [...], Prezydent Miasta Opola przyznał dla D. W., zaliczkę alimentacyjną w wysokości 113,93 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., określając jednocześnie, że zaliczka będzie wypłacana do 30 dnia miesiąca. Decyzja wydana została na skutek wniosku M. W. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ przyjął art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 2 pkt 1, art. 10 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732). W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawczyni spełniła określone w ustawie przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia.
W odwołaniu od decyzji M. W. wniosła o jej weryfikację. Odwołująca podniosła, iż kwota przyznanej zaliczki alimentacyjnej jest nieadekwatna do kwoty świadczenia alimentacyjnego przyznanego wyrokiem sądu oraz nie uwzględnia zasadniczych potrzeb egzystencjalnych i rozwojowych dziecka. Wyjaśniła, iż wyrokiem sądu na rzecz jej syna zasądzone zostało świadczenie alimentacyjne w wysokości 270 zł. Po rozwiązaniu Funduszu Alimentacyjnego otrzymywała jednak przez półtora roku z Urzędu Miasta Opola, Wydziału Świadczeń Socjalnych, "uszczuploną" kwotę w wysokości 170 zł miesięcznie. Kwestionując wysokość zarówno wypłacanej jej wcześniej kwoty 170 zł, jak i wysokość kwoty przyznanej zaskarżoną decyzją, odwołująca podniosła, iż przyznana kwota winna być uzupełniona do wysokości kwoty przyznanej wyrokiem sądu. Jednocześnie zaznaczyła, iż jest osobą bezrobotną.
Korzystając z uprawnienia samokontrolnego, wynikającego z art. 132 § 1 K.p.a., na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 2 pkt 1, art. 10 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732), Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przyznał dla D. W. zaliczkę alimentacyjną w wysokości 270 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. określając, iż zaliczka będzie wypłacana do 30 dnia miesiąca. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia. Wskazał, iż wyrokiem sądu z dnia [...] (sygn. akt [...]) na rzecz D. W. zasądzone zostały alimenty w wysokości 270 zł. Zgodnie zaś, z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż 300 zł – w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki.
Pismem z dnia 28 grudnia 2005 r., zatytułowanym "odwołanie" M. W. wniosła o "wyrównanie do stosownej kwoty świadczenia alimentacyjnego zgodnego z wyrokiem Sądu Rodzinnego – co do jej wysokości – za okres od maja 2004 r. do września 2005 r." Wskazała, iż chodzi o wyrównawczą i jednorazową kwotę w wysokości 1600 zł, stanowiącą dopłatę, wypłaconego świadczenia, "uszczuplonego" przez ostatnie 16 miesięcy o 100 zł miesięcznie. Zaznaczyła przy tym, iż od 2001 r. jest osobą bezrobotną i nigdy nie osiągnęła dochodu w wysokości 504 zł na osobę, a wskazana kwota ma być przeznaczona na zaległy czynsz socjalny.
W związku z pismem z dnia 28 grudnia 2005 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, wezwało M. W. o złożenie wyjaśnienia, czy pismo to stanowi odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia [...], czy też zgodnie z jego treścią, stanowi ono nowy wniosek o wyrównanie i jednorazową wypłatę "uszczuplonego" świadczenia za okres od maja 2004 r. do września 2005 r. oraz o wskazanie daty doręczenia decyzji, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Jednocześnie organ poinformował, iż w razie braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie, pismo z dnia 28 grudnia 2005 r., potraktowane zostanie jako wniosek o wypłatę wyrównania zaliczki alimentacyjnej w kwocie 1600 zł i przekazane właściwemu w sprawie organowi tj. Prezydentowi Miasta Opola. Wezwanie doręczone zostało M. W. w dniu 11 maja 2006 r.
W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia 18 maja 2006 r., M. W. wskazała, iż jej prośba dotyczy postępowania odwoławczego toczącego się od dnia 28 grudnia 2005 r. przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu. Jednocześnie przedstawiła zarzuty dotyczące podejmowania błędnych decyzji i wypłaty w okresie od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r. "uszczuplonego" o 100 zł miesięcznie, świadczenia alimentacyjnego oraz przewlekłości toczącego się postępowania. Wyjaśniła ponadto, iż nieświadomie wcześniej pobierała zaniżoną kwotę świadczenia, co wynikało z przekonania, iż po zlikwidowaniu wypłat alimentacyjnych z ZUS wszyscy otrzymują świadczenie w takiej samej kwocie.
Równocześnie z wezwaniem M. W. do złożenia wyjaśnień, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zwróciło się do Prezydenta Miasta Opola o przedłożenie dowodu doręczenia stronie decyzji z dnia [...], z uwagi na brak w tym zakresie informacji w materiale dowodowym. W odpowiedzi, organ I instancji poinformował, iż nie posiada dowodu potwierdzającego datę doręczenia stronie decyzji, jednakże z zapisu w dzienniku korespondencji wynika, iż decyzja wysłana została do strony w dniu 3 listopada. 2005 r. Jako dowód na potwierdzenie wskazanej informacji, załączona została kserokopia strony z dziennika korespondencyjnego Urzędu Miasta Opola.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, przedstawiając stan faktyczny zaistniały w sprawie, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z intencją M. W., wyrażoną w piśmie z dnia 18 maja 2006 r., jej pismo z dnia 28 grudnia 2005 r. uznane zostało za odwołanie od decyzji Prezydenta Opola z dnia [...]. Jednocześnie, z uwagi na brak dowodu doręczenia decyzji przyjęto, że odwołanie wniesione zostało w terminie. Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, iż dokonując w trybie art. 132 § 1 K.p.a. uchylenia decyzji własnej oraz przyznając D. W., na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., zaliczkę alimentacyjną w wysokości 270 zł, organ I instancji uwzględnił tym samym w całości żądanie odwołania. We wniesionym odwołaniu, strona kwestionowała bowiem wysokość przyznanej zaliczki alimentacyjnej, w wysokości 113, 93 zł i żądała przyznania jej, w wysokości zasądzonego świadczenia alimentacyjnego, w kwocie 270 zł. Kolegium wskazało ponadto, iż w odwołaniu M. W. nie podniosła żadnych merytorycznych argumentów przeciwko decyzji, a jedynie wniosła o wypłatę łącznej kwoty 1600 zł, stanowiącej jednorazowe wyrównanie kwoty świadczenia za okres od maja 2004 r. do września 2005 r. Podniosła tym samym kwestię, która nie była przedmiotem rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji. Z tego też względu w ocenie organu odwoławczego, słusznie organ I instancji uznał, że sformułowane w odwołaniu zarzuty dotyczyły jedynie wysokości zaliczki alimentacyjnej. W ocenie organu odwoławczego, sprawa jednorazowego zwrotu zaległego – zdaniem strony – świadczenia, za okres poprzedzający ten, który objęty został zaskarżona decyzją, może stanowić bowiem przedmiot odrębnego postępowania. W kwestii tej jednak, jak wskazał organ II instancji należy zwrócić się do właściwego organu tj. Prezydenta Miasta Opola, który wyda w tej sprawie stosowne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest tym bardziej uzasadnione, że ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, weszła w życie z dniem 1 września 2005 r. To zaś oznacza, że dopiero od tej daty organ mógł w ogóle orzekać o zaliczce alimentacyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, M. W. wniosła o utrzymanie w mocy sprawy o jednorazową wypłatę przez Urząd Miasta Opola, zaniżonego świadczenia alimentacyjnego za okres od maja 2004 r. do 30 sierpnia 2005 r., w kwocie 1600 zł wraz z naliczeniem od tej kwoty stosownych odsetek. Jednocześnie, powołując się na przepisy ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 192, poz. 1963) skarżąca wskazał, iż osoba otrzymująca do dnia 30 kwietnia 2004 r. alimenty z Funduszu Alimentacyjnego, może wnioskować o wyrównanie w wysokości 70 % przysługującego w kwietniu 2004 r. świadczenia, przy czym zgodnie z art. 70 a ust. 1 ustawy, dodatek ten nie może być niższy niż 170 zł na dziecko i nie wyższy niż 300 zł. Stwierdzając, iż przedstawione przez nią dokumenty stanowiły wystarczającą podstawę do naliczenia i wypłaty właściwie rozliczonej kwoty zaliczki alimentacyjnej, skarżąca zarzuciła organom administracji publicznej, zignorowanie wyroku sądu, przyczynienie się do wyrządzenia jej dziecku szkody materialnej oraz podejmowanie działań w celu nidopuszczenia do wypłaty świadczenia wyrównującego. Wskazując zaś, na okoliczności związane ze świadczeniami przyznawanymi na rzecz jej syna od czerwca 2004 r., zarzuciła organom administracji publicznej także naruszenie art. 35 i 36 K.p.a. (w zw. z art. 12 kpa) oraz art. 9 K.p.a. Oświadczyła ponadto, iż decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu odebrała dnia 4 lipca 2006 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, wskazując, iż nie znajduje podstaw do uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), wniosło o jej oddalenie. Ponadto, odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady szybkości postępowania organ wskazał, iż okres oczekiwania strony na rozpatrzenie odwołania wynikał z jednej strony, z dużej ilości spraw wpływających do Kolegium, z drugiej zaś spowodowany był koniecznością ustalenia ze stroną, czy wniesione przez nią pismo stanowi odwołanie, czy też nowy wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie odnotować należy, iż w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.
Z określonej w powołanym przepisie kontrolnej funkcji sądów administracyjnych oraz toczących się przed nimi postępowań wynika, iż sądy te, dokonując oceny działań organów administracji publicznej, nie stanowią kolejnej instancji w sprawach należących do właściwości tych organów i nie są uprawnione do podejmowania w nich merytorycznych rozstrzygnięć. Wniesienie do sądu administracyjnego skargi na akt wydany przez organ administracji publicznej, nie skutkuje tym samym przejęciem sprawy administracyjnej i wydaniem końcowego rozstrzygnięcia w sprawie, przez sąd. Funkcja tego sądu polega bowiem wyłącznie na kontroli wykonywania administracji publicznej przez powołane do tego organy. Jednocześnie zgodnie z art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sądowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem co oznacza, iż w postępowaniu sądowym, nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność poddanych sądowej kontroli aktów administracyjnych, czyli ich zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do ich wydania.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Brak konkretnego zarzutu w treści skargi, nie wyłącza zatem dokonania przez tut. sąd oceny legalności w tym zakresie. Jednocześnie jednak, związanie sądu granicami sprawy, w której skarga została wniesiona skutkuje tym, iż w zakresie oceny legalności sąd nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej, a której dotyczy zaskarżona decyzja.
Uwzględniając powyższe wskazać przyjdzie, iż w niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję wydaną w sprawie o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnego. Z uwagi na związanie sądu granicami sprawy, której dotyczy skarga, w niniejszym postępowaniu ocenie legalności podlegały zatem działania organów administracji publicznej dotyczące przyznania przedmiotowej zaliczki. Jednocześnie kontrola sądowa wykazała, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa materialnego i jednocześnie bez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, skutkującego jej uchyleniem.
Rozważania w zakresie dokonanej przez tut. Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji rozpocząć należy od wskazania, iż materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowiła ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) – zwana dalej ustawą, określająca zasady i przesłanki nabycia prawa do zaliczki alimentacyjnej.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej może nastąpić jedynie na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego. W niniejszej sprawie, wniosek taki (z dnia 26 lipca 2005 r.) złożony został przez M. W., będącą przedstawicielem ustawowym niepełnoletniego D. W. Ponieważ we wniosku tym, skarżąca zgłosiła żądanie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej przyjąć należało, iż właściwy w sprawie organ prawidłowo wszczął w tym zakresie postępowanie administracyjne. Jeżeli bowiem ustawodawca uzależnił postępowanie w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej od żądania uprawnionej osoby, zgłoszenie w niniejszej sprawie takiego żądania skutkowało powstaniem po stronie organu obowiązku wszczęcia i przeprowadzenia w tym zakresie postępowania administracyjnego. Dodatkowo dostrzec przyjdzie, iż w sprawie żądanie skarżącej zawarte we wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej uwzględnione zostało w całości.
Wobec zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym materiału dowodowego uznać jednocześnie należało, iż na mocy zaskarżonej decyzji prawidłowo przyznano dla D. W. zaliczkę alimentacyjną w kwocie 270 zł. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy wniosek o ustalenie prawa do zaliczki wniesiony został przez uprawnioną osobę, a decyzja przyznająca zaliczkę wydana została na podstawie dokumentów wskazanych w art. 10 ust. 5 ustawy. Ponadto na podstawie zgromadzonych dowodów ustalono, iż w stosunku do D. W. spełnione zostały ustawowe przesłanki do przyznania zaliczki. Zasadność przyznanej zaskarżoną decyzją kwoty wynika natomiast z wysokości zasądzonego wyrokiem sądu świadczenia alimentacyjnego oraz ustaleń dokonanych w zakresie dochodu rodziny. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki, a dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty określonej w art. 7 ust. 2 ustawy, zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie większej jednak niż 30 zł dla osoby uprawnionej. Stosownie zatem do okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie, skoro D. W. przysługiwało świadczenie alimentacyjne w kwocie 270 zł i jednocześnie dochód rodziny nie przekroczył kwoty określonej w art. 7 ust .2 ustawy, jako zgodne z przepisami prawa materialnego uznać należało przyznanie zaliczki w kwocie równej wysokości świadczenia alimentacyjnego.
Wobec z kolei powstałej w niniejszej sprawie kwestii spornej, dotyczącej zgłoszonego przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym przed organem II instancji żądania wypłaty jednorazowej, wyrównawczej kwoty dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, który to przyznany był skarżącej za okres poprzedzający okres objęty zaskarżoną decyzją, przyjąć należało, iż w niniejszej sprawie zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji, nie były uprawnione do rozstrzygania w przedmiocie zgłoszonego żądania.
Pozostawiając poza zakresem rozważań ocenę słuszności zgłoszonego przez skarżącą żądania, jako nie mieszczącą się w granicach sprawy o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, w tym miejscu odnotować przyjdzie, iż zaliczka ta jako stanowiąca kwotę wypłacaną przez właściwy organ na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, na zasadach określonych we wskazanej wcześniej ustawie, stanowi instytucję odrębna i niezależną od dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Sprawa o przyznanie zaliczki alimentacyjnej stanowi tym samym inną sprawę, niż sprawa o przyznanie wskazanego dodatku. Podstawę prawną przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, stanowi wszak ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. NR 139, poz. 992 ze zm.), która ustala zasady i tryb przyznania tego świadczenia. Z uwagi, na odmienną podstawę prawną przyznania zaliczki alimentacyjnej oraz świadczenia, którego dotyczyło żądania skarżącej przyjąć należało, iż żądanie to jako nie mieszczące się w granicach sprawy o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, nie mogło być przedmiotem rozpoznania w tym postępowaniu.
Dodatkowo zauważyć przyjdzie, iż funkcja postępowania odwoławczego sprowadza się do kontroli decyzji pierwszej instancji, poprzez ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy będącej przedmiotem wszczętego postępowania. Sprawa, w której rozstrzyga organ odwoławczy jest zatem tą samą, w której wydana została kontrolowana decyzja. Z uwagi na tożsamość sprawy rozpatrywanej zarówno w I jak i II instancji, nieuprawnione jest zatem na etapie postępowania odwoławczego zgłaszanie nowego żądania niezwiązanego z rozstrzyganą sprawą. Wynika to z tego, iż rozpatrzenie nowego żądania na etapie postępowania przed organem II instancji, naruszało by zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy mógł jedynie przekazać taki wniosek, jeżeli strona wyraziłaby taką wolę, organowi I instancji do rozpatrzenia.
Skoro zatem organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę nie jest związany granicami odwołania, a zgłoszone w niniejszej sprawie na etapie postępowania odwoławczego żądanie skarżącej dotyczyło sprawy nie będącej przedmiotem postępowania, jako prawidłowe uznać należy niepodjęcie w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia, w przedmiocie przyznania jednorazowej kwoty wyrównawczej, do wypłacanego wcześniej skarżącej w związku z samotnym wychowywaniem dziecka, świadczenia. Rozstrzygnięcie bowiem w decyzji odwoławczej, wydanej w trybie art. 138 § 1 K.p.a., o żądaniu które nie stanowiło przedmiotu postępowania i o którym nie rozstrzygnięto w decyzji I instancji, stanowiło by o rażącym naruszeniu prawa. Jako słuszne zatem uznać należy stanowisko organu odwoławczego, wyrażone w uzasadnieniu decyzji, iż sprawa zwrotu zaległego, w ocenie strony, świadczenia za okres poprzedzający okres objęty zaskarżoną decyzją, może być przedmiotem odrębnego postępowania.
W tym miejscu wskazać również trzeba, iż wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i słusznie uznał pismo skarżącej z dnia 28 grudnia 2005 r. za odwołanie od decyzji I instancji. Z uwagi na treść wniesionego pisma, w celu ustalenia rzeczywistej woli strony, wezwał bowiem M. W. do złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Z pisma stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu wynika natomiast, iż wolą skarżącej było wniesienie odwołania. Ponadto w ocenie Sądu na uwzględnienie zasługuje, przyjęcie w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy, iż odwołanie wniesione zostało w terminie.
Z uwagi zaś na podniesiony w skardze zarzut przewlekłości postępowania administracyjnego, wskazać przyjdzie, iż wprawdzie przedmiotowa sprawa nie została załatwiona w terminie wynikającym z art. 35 K.p.a., jednakże stosownie do art. 36 K.p.a., pismem z dnia 7 marca 2006 r., organ odwoławczy powiadomił stronę o zwłoce w załatwieniu sprawy. Jednocześnie zauważyć należy, iż na niezałatwienie sprawy w terminie skarżącej przysługiwał środek odwoławczy określony w art. 37 K.p.a.
Dodatkowo, w zakresie oceny działań podejmowanych przez organy w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, zaznaczyć można, iż zgodne z procedurą administracyjną było również działanie organu I instancji w zakresie uchylenia decyzji własnej o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej i wydanie w tym zakresie nowego rozstrzygnięcia, utrzymanego następnie w mocy zaskarżoną decyzją. Jeżeli bowiem organ uznał, iż wniesione od decyzji odwołanie w całości zasługuje na uwzględnienie, na mocy przepisu art. 132 § 1 K.p.a. uprawniony był do działań samokontrolnych. Skoro zaś w niniejszej sprawie skarżąca w odwołaniu wniosła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej w kwocie odpowiadającej wysokości przyznanego wyrokiem sądu świadczenia alimentacyjnego, przyznanie zaliczki w takiej właśnie wysokości uznać należało, za uwzględnienie w całości jej żądania wynikającego z odwołania.
Mając na uwadze powyższe rozważania uznać zatem należało, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa.
Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w skardze wniosku o utrzymanie w mocy sprawy o jednorazową wypłatę kwoty wyrównawczej, zaniżonego świadczenia za wcześniejszy okres, wraz z naliczeniem odsetek, w świetle wcześniejszych rozważań uznać należało go za bezzasadny. Jak wskazano na wstępie, sąd administracyjny związany jest granicami sprawy w której wniesiona została skarga, a oceniając legalność zaskarżonej decyzji nie jest uprawniony do merytorycznego załatwiania sprawy. W przedmiotowej sprawie uznać należało, iż żądanie wniesione przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego, a następnie powtórzone w skardze, nie mieści się w granicach niniejszej sprawy. Związane jest ono bowiem z postępowaniem w przedmiocie przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W zakresie sprawy o przyznanie zaliczki alimentacyjnej niedopuszczalne jest orzekanie o żądaniu które dotyczy świadczenia przyznawanego w granicach odrębnej sprawy administracyjnej. Powiedziane dotychczas wskazuje, że Sąd nie był uprawniony do badania zasadności zgłoszonego przez skarżącą żądania. Nadto, z uwagi na brak uprawnień do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć, nie był uprawniony do przyznania skarżącej jednorazowej kwoty wyrównawczej.
Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu (...), oddalić skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło