II SA/Op 530/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 10 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność burmistrza na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1) ustanowić H. K. radcę prawnego, 2) w pozostałym zakresie, nie wymienionym w punkcie 1, wniosek oddalić. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odrzucił skargę H. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 10 września 2013 r., [...] dotyczącą rozpatrzenia skargi na działalność burmistrza. Sąd uznał, iż skarga jest niedopuszczalna, albowiem przedmiot skargi nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Odpis zapadłego orzeczenia został doręczony osobiście skarżącej w dniu 3 marca 2014 r., co poświadcza adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W dniu 11 marca 2014 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, który w jej imieniu wniesie skargę kasacyjną od zapadłego w sprawie postanowienia. Uzasadniając żądanie podała, że sprawa wymaga dogłębnej znajomości prawa wobec tego, że doszło do naruszenia prawa materialnego i procedury, co mogło mieć wpływ na jej wynik. W oświadczeniu o stanie majątkowym podała, że jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 28 m², nie posiada przedmiotów wartościowych oraz zgromadzonych oszczędności, utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości 1.607,82 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innych składników majątkowych, bądź dodatkowych źródeł dochodu. Oświadczyła, że ponosi wydatki mieszkaniowe w wysokości łącznie: 359 zł, ponadto jest na diecie ubogo lipidowej oraz ponosi wydatki z tytułu usług opiekuńczych w wysokości 400 zł. Wobec wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy wezwał ją pismem z dnia 12 marca 2014 r. do uzupełnienia złożonego wniosku, przez: przedłożenie kserokopii wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy; udokumentowanie wykazanych we wniosku miesięcznych wydatków; przedłożenie specyfikacji ponoszonych miesięcznie kosztów utrzymania wnioskodawczyni; przedłożenie odpisu dokumentu potwierdzającego uzyskiwany comiesięcznie przez wnioskodawczynię dochód. Skarżąca w odpowiedzi na powyższe przedłożyła do akt sprawy: zaświadczenie lekarskie z dnia 20 marca 2014 r. o konieczności stałego przyjmowania leków; orzeczenie komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia z dnia 11 sierpnia 1994 r. o zaliczeniu skarżącej do pierwszej grupy inwalidzkiej; kserokopię rozliczenia podatkowego za 2006 r.; faktury VAT z tytułu kupna lekarstw w miesiącach od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. Wynika z nich, że w miesiącu grudniu 2013 r. skarżąca poniosła wydatki na leki w wysokości 222,71 zł, w styczniu 2014 r. – 48 zł, a w marcu – 432 zł. Średniomiesięczne wydatki za opłaty mieszkaniowe kształtują się natomiast następująco: energia – 34 zł, gaz – 26 zł, usługi telekomunikacyjne – 46,37 zł, czynsz za mieszkanie – 233 zł. Skarżąca oświadczyła ponadto, że ponosi wydatki na żywność od 600 do 700 zł miesięcznie. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie, ale w zakresie częściowym, a nie całkowitym, o co wnosiła. Ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie rozpoznającego wniosek skarżąca nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, czyli że spełnia przesłankę art. 246 pkt 1 P.p.s.a. Przyjmując takie stanowisko referendarz wziął pod uwagę okoliczność, że skarżąca uzyskuje stały, comiesięczny dochód z tytułu emerytury, czyli że ma zapewnione źródło gwarantujące jej zaspokojenie podstawowych potrzeb. Posiada spółdzielcze mieszkanie własnościowe, co z kolei zaspokaja jej potrzeby mieszkaniowe. Z materiału dowodowego przedłożonego w sprawie wynika, że skarżąca ponosi miesięcznie wydatki z tytułu opłat mieszkaniowych w wysokości ok. 340 zł, na leki – ok. 200 zł, na wyżywienie ok. 600-700 zł. Skarżąca podała także, że ponosi wydatki na usługi opiekuńcze, jednakże wysokości tych wydatków nie uprawdopodobniła. Porównując natomiast wysokość wykazanych wydatków (ok. 1.245 zł) w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu netto (1.671,38 zł), zauważyć można, iż skarżącej pozostaje jeszcze wolna kwota, która – w ocenie rozpoznającego wniosek, może być przeznaczona, przynajmniej w określonym zakresie, do pokrycia kosztów sądowych. Zauważyć bowiem trzeba, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, bowiem opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zatem prawo pomocy – sprowadzające się do przejęcia przez Państwo ciężaru poniesienia kosztów niezbędnych do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego – jest instytucją wyjątkową, mogącą mieć zastosowanie jedynie do osób, które z przyczyn obiektywnych znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej im poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – o co wniosła skarżąca - powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (por. komentarz Małgorzaty Niezgódki – Medek do art. 246 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umieszczony w programie komputerowym LEX, a także np. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2005 r., OZ 1213/04, niepubl.) Powyższe, czyni więc zwolnienie H. K. od kosztów sądowych, niemożliwym. Referendarz sądowy uznał, biorąc pod uwagę stan materialny, rodzinny i zdrowotny strony, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Rozpoznający wniosek, wydając rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa pomocy w takim zakresie, kierował się wysokościami stawek wynagrodzenia jakich żądają pełnomocnicy z wyboru, które to stawki częstokroć przewyższają wynagrodzenie pełnomocników ustanowionych z urzędu. Opłacenie zatem przez skarżącą profesjonalnego pełnomocnika, którego ustanowienia domaga się w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej, a którego udział wymagany jest z uwagi na tzw. przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1 P.p.s.a.), wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawczyni. Stanowi to natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., podstawę do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.