II SA/Op 539/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 8 października 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z rejestru mieszkańców postanawia odrzucić skargę. Skarżący Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 8 października 2015 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 27 sierpnia 2015 r., nr [...], o odmowie udostępnienia danych z rejestru mieszkańców. W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 8 grudnia 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł i do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem oraz do określenia naruszenia, zaskarżoną decyzją, prawa lub interesu prawnego. Powyżej opisane wezwania zawierały pouczenie, że niezastosowanie się do nich w terminie 7 dni od dnia otrzymania spowoduje odrzucenie skargi. Wezwania przesłano na adres skarżącego podany w skardze, tj. ul. [...],[...][...] i pod tym adresem zostały odebrane w dniu 14 grudnia 2015 r. przez J. G., będącego dorosłym domownikiem. Dokumentuje to zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sądowych sprawy (k. 12 akt sądowych). Odpowiadając na ww. wezwania, skarżący w piśmie złożonym do Sądu osobiście w dniu 21 grudnia 2015 r. poprosił o przyznanie adwokata z urzędu, który "uzasadni naruszenie przepisów" oraz domagał się zwolnienia z opłat sądowych. W związku z tym, stosownie do przepisu art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przesłał skarżącemu wymagany formularz. Jednocześnie wezwał go do odesłania wypełnionego formularza w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania w razie niezastosowania się do wezwania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 stycznia 2016 r., do rąk dorosłego domownika – J. G., co dokumentuje zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru (k. 17 akt sądowych). W wymaganym terminie Z. G. nie przesłał wniosku na urzędowym formularzu, wobec tego zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2016 r. pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzenie to skarżący odebrał osobiście w dniu 28 stycznia 2016 r., co dokumentuje zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru (k. 23 akt sądowych.). Od ww. zarządzenia Z. G. nie złożył sprzeciwu, a jedynie w dniu 1 lutego 2016 r. wniósł do Sądu pismo, w którym wyjaśnił, że pomylił się i nie wysłał w terminie formularza wniosku o prawo pomocy. W załączeniu przesłał wypełniony wniosek, przy czym nie podał, w jakim zakresie domaga się przyznania prawa pomocy. Wobec niewniesienia przez skarżącego sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 21 stycznia 2015 r., zarządzenie to uprawomocniło się w dniu 5 lutego 2016 r. Skarżący do dnia dzisiejszego nie uiścił wymaganego wpisu od skargi, nie przesłał także odpisu skargi, ani nie określił naruszenia zaskarżoną decyzją prawa lub interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Na wstępie odnotować trzeba, że w pierwszej kolejności Sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, jakie zostały wymienione enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (pkt 5a) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Odnośnie braków formalnych skargi wyjaśnić należy, że w myśl art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, o jakich mowa w art. 46 P.p.s.a., a ponadto zawierać m.in. określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego (pkt 3). Z kolei, w myśl art. 47 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. do skargi należy dołączyć jej odpisy dla doręczenia ich pozostałym stronom postępowania. Przepis art. 49 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, iż w przypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle tej regulacji, niezachowanie wymogów formalnych skargi skutkuje wezwaniem przez Sąd do uzupełnienia jej braków w wyznaczonym terminie, pod rygorem odrzucenia skargi. Podstawą odrzucenia skargi jest wówczas art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. określający, że sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie. W rozpoznawanej sprawie Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a także do uzupełnienia braku formalnego skargi przez wskazanie, na czym polega - jego zdaniem - naruszenie prawa lub interesu prawnego oraz do przesłania odpisu skargi. Odnośnie braku formalnego skargi polegającego na braku nadesłania odpisu skargi, powtórzyć przyjdzie, że do skargi należy dołączyć jej odpisy dla doręczenia ich pozostałym stronom postępowania. Potwierdza to uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 (dostępna na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdzono, że "Niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd." Podano już wcześniej, że zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom przez sąd. Wymóg dołączenia odpisów skargi i jej załączników realizuje zasadę oficjalności postępowania oraz zasadę prawa do sądu. Ponadto daje gwarancję czynnego udziału w postępowaniu uczestnikom postępowania poprzez możliwość poznania stanowiska strony przeciwnej. Tak więc sąd administracyjny ma obowiązek zapewnienia doręczenia organowi i uczestnikom postępowania odpisu skargi, odpisów dołączonych do niej dowodów, natomiast stronie skarżącej - odpowiedzi na skargę organu oraz ewentualnej odpowiedzi na skargę uczestników postępowania. Przy czym zauważyć należy, iż istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Bez względu na to, czy jest to fotokopia lub wydruk komputerowy, czy też osobno sporządzony dokument, zawsze niezbędne jest poświadczenie jego zgodności z oryginałem. Za takim poglądem przemawia treść art. 47 § 2 P.p.s.a., który wskazując przykładowe odpisy pisma (fotokopie i wydruki poczty elektronicznej) wymaga ich uwierzytelnienia. Jednocześnie podkreślić należy, że uwierzytelnić pismo może strona, która jest jego autorem lub jej przedstawiciel ustawowy albo pełnomocnik. Tym samym, Sąd nie posiada kompetencji do wykonywania uwierzytelnionych odpisów skargi. Brak odpisów pism uznaje się zarazem za brak formalny podlegający usunięciu (tak: B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 4 wydanie, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2011 r., s. 170). Obok wskazanych przesłanek dopuszczalności skargi, warunkiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi, jako pisma procesowego, jest również - stosownie do treści art. 230 P.p.s.a. - uiszczenie od niej wpisu. Zgodnie z tą regulacją, od pism wszczynających postępowanie, do jakich należy skarga, pobiera się wpis stały, który w myśl § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221 poz. 2193, z późn. zm.), wynosi w niniejszej sprawie 100 zł. Nieuiszczenie wpisu skutkuje wezwaniem przez Sąd do jego dokonania w wyznaczonym terminie, pod rygorem odrzucenia skargi, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., w myśl którego sąd odrzuca skargę, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. Wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zakreślające termin wraz ze wskazaniem skutków jego niedochowania, zostało przesłane na adres skarżącego podany w skardze i pod tym adresem doręczone mu w dniu 14 grudnia 2015 r., w trybie zastępczym wynikającym z art. 72 P.p.s.a., do rąk domownika – J. G. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, pismo sądowe można doręczyć dorosłemu domownikowi. Z tego względu, wyznaczony przez Sąd siedmiodniowy termin rozpoczął bieg w dniu 15 grudnia 2015 r. i upływał z końcem dnia 21 grudnia 2015 r. (poniedziałek). Skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, ani też nie uiścił wymaganego wpisu. Złożył natomiast w zakreślonym przez Sąd terminie pismo, domagając się zwolnienia z opłat sądowych i przyznania adwokata z urzędu. Wydane w tym zakresie zarządzenie referendarza sądowego z dnia 21 stycznia 2016 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania stało się prawomocne. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że Z. G. nie uzupełnił braków formalnych skargi, dlatego Sąd nie uznał za celowe ponowne wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Jak już bowiem wyjaśniono wcześniej, nieuzupełnienie braków formalnych skargi - a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie - stanowi samodzielną przesłankę do odrzucenia skargi. W tych okolicznościach żądanie opłacenia skargi jest zbędne, ponieważ nawet uiszczenie przez Z. G. stosownego wpisu nie doprowadziłoby do rozpoznania skargi, a wpis ten podlegałby zwrotowi (art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z tych przyczyn, wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi, złożona przez Z. G. skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a.