II SA/Op 54/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w sprawie ze skargi R. B., T. B., R. B., N. B., E. B., N. B., A. B. na zarządzenie pokontrolne Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 3 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska postanawia 1) wstrzymać wykonanie punktu 1 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, 2) odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w pozostałym zakresie. R. B., T. B., R. B., N. B., E. B., N. B., A. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na zarządzenie pokontrolne Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 3 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W skardze zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia, ponieważ zarządzanie zobowiązujące do zaprzestania prowadzenia działalności bez zintegrowanego pozwolenia - w sposób istotny narusza ich interes prawny - wyrażający się faktycznie koniecznością zamknięcia działalności ferm, stąd nie zgadzają się z takim orzeczeniem. Brak wstrzymania zarządzenia zmusiłby ich do sprzedaży posiadanych zwierząt, co łączyłoby się z dużą stratą, a nie są w stanie zdobyć pozwolenia zintegrowanego przed terminem wykonania zarządzenia z uwagi na niechętną fermie postawę lokalnej społeczności. Odpowiadając na skargę organ nie odniósł się do wniosku o wstrzymanie wykonania zarządzenia pokontrolnego. Wyjaśnił natomiast, że w wyniku stwierdzonych naruszeń - w zakresie nie posiadania przez kontrolowanych - wymaganego przepisami prawa pozwolenia zintegrowanego, Opolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał w dniu 11 grudnia 2018 r. decyzje znak [...] w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji do chowu trzody chlewnej powyżej [...] stanowisk dla świń o wadze powyżej 30 kg w miejscowości [...] [...], [...] z powodu braku pozwolenia zintegrowanego z dniem 3 marca 2019 r. Od decyzji tej skarżący wnieśli odwołanie do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska., zwanego dalej "GIOŚ" W związku z tym Sąd zwrócił się do GIOŚ z zapytaniem, czy odwołanie skarżących zostało już rozpoznane. W odpowiedzi z dnia 12 czerwca 2019 r. GIOŚ przesłał w załączeniu decyzję własną z dnia 5 czerwca 2019 r., nr [...] o uchyleniu decyzji z dnia 11 grudnia 2018 r. i umorzeniu w całości postępowania przed organem I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zasługuje na uwzględnienie odnośnie punktu 1 zarządzenia pokontrolnego, nakazującego zaprzestanie eksploatacji instalacji bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia zintegrowanego z terminem realizacji 3 marca 2019 r. Zaskarżone zarządzenie pokontrolne z dnia 3 grudnia 2018 r. zawiera oprócz wskazanego wyżej punktu 1, jeszcze dalszych 10 punktów. Nakładają one na skarżących następujące obowiązki, wymienione w kolejnych punktach od nr 2 do nr 11 a to : "2. Przedłożyć dokument potwierdzający kontrolę stanu technicznego instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska (zbiorniki na gnojowice, zbiornik na ścieki socjalne oraz osadniki kanalizacji deszczowej - odnosi się do R. i T. B. oraz R. B.), termin realizacji 3 marca 2019 r. 3. Uregulować stan formalnoprawny poprzez uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody ze studni zlokalizowanych na dz. nr a obręb [...], (odnosi się do R. B.), termin realizacji: niezwłocznie, 4. Nie odprowadzać ciekłych odchodów zwierzęcych do wód (odnosi się do R. B.), termin realizacji: na bieżąco. 5. Umocnić dno i skarpy rowu melioracyjnego [...] płytami betonowymi na odcinku 2 m powyżej 3 m poniżej istniejącego wylotu zgodnie z decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r. (odnosi się do R. i T. B. oraz R. B.), termin realizacji: niezwłocznie, 6. Nie wprowadzać do urządzeń wodnych innych ścieków niż te określone w decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r. (odnosi się do R. i T. B. oraz R. B.), termin realizacji: na bieżąco. 7. Utrzymywać w należytym stanie technicznym, systematycznie czyścić i konserwować urządzenia służące do podczyszczania i odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych w tym kanał deszczowy średnicy 300 mm, obowiązki te zostały określone w pkt II.4 decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r. (odnosi się do R. i T. B. oraz R. B.), termin realizacji: na bieżąco, 8. Dokonywać okresowych przeglądów całej sieci kanalizacji deszczowej na terenie fermy minimum raz na rok, obowiązek ten został określony w pkt II.5 decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r. (odnosi się do R. i T. B. oraz R. B.), termin realizacji: na bieżąco, 9. Prowadzić minimum 2 razy do roku przeglądy eksploatacyjne urządzeń oczyszczających ścieki opadowe i roztopowe, obowiązek ten został określony w pkt II.7 decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r. (odnosi się do R. i T. B. oraz R. B.), 10. Prowadzić aktualizowaną, co pół roku, ewidencję zawierającą informację o wielkości, rodzaju i sposobie zagospodarowania terenu, którego odprowadzane są ścieki opadowe i roztopowe, obowiązek ten został określony w pkt II.8 decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r. (odnosi się do R. i T. B. oraz R. B.), termin realizacji: na bieżąco, 11. Naliczyć należną opłatę za korzystanie ze środowiska za rok 2017 oraz lata poprzednie i wnieść ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego obowiązek ten został określony w decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r. (odnosi się do R. i T. B. oraz R. B.), termin realizacji: niezwłocznie". W zarządzeniu pokontrolnym wyznaczono termin przesłania pisemnej informacji w zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 31 grudnia 2018 r. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności będących jej przedmiotem. Natomiast stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma za cel tymczasowe ukształtowanie stosunków. W szczególności tymczasowa ochrona, mająca na celu zapobieżenie powstaniu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, następuje do czasu rozpoznania skargi przez sąd. Postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie przesądza ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, tj. nie odnosi się do kwestii legalności zaskarżonej decyzji, gdyż ma jedynie charakter wpadkowy, a jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a.) lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., polegające na możliwości wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie w wyniku uwzględnienia skargi dojdzie do jego wzruszenia. W rozpoznawanej sprawie problem sprowadza się do oceny, czy wykonanie obowiązków nałożonych kwestionowanym zarządzeniem pokontrolnym może narazić skarżących na znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, gdyby okazało się, że nie było podstaw do nałożenia takich obowiązków. Zdaniem Sądu, z uwagi na znaczne koszty likwidacji trzody chlewnej wykonanie punktu 1 zarządzenia pokontrolnego przed rozpoznaniem skargi łączy się z niebezpieczeństwem powstania po stronie skarżącej realnej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. W razie bezzasadności nakazu określonego w punkcie 1 zaskarżonego zarządzenia może powstać kwestia przywrócenia do stanu poprzedniego, co niewątpliwie będzie wiązało się z koniecznością poniesienia przez skarżących dużych nakładów finansowych. Faktem jest, że Sądowi nie jest obecnie znany stan pogłowia trzody chlewnej, ani etap jego hodowli, nie mniej - zwłaszcza po orzeczeniu GIOŚ - konieczne jest aktualnie wstrzymanie wykonania punktu 1 zarządzenia pokontrolnego. Jeśli w chlewni obecnie jest trzoda jest , to sprzedaż ( bez względu, czy na ubój, czy odsprzedaż innemu hodowcy w trakcie cyklu ) mogłoby narazić skarżących na znaczne szkody. Dlatego Sąd uwzględnił argumenty podniesione przez skarżących w pkt. 1 wniosku o wstrzymanie wykonania. Odnośnie pozostałych punktów zarządzenia pokontrolnego od punktu 2 do 11, skarżący w żaden sposób nie uzasadnili, w jaki sposób ich wykonanie mogłoby narazić ich na znaczna szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Nie wykazali jakichkolwiek przesłanek przemawiających za ich wstrzymaniem, a Sąd nie dostrzega ich też z urzędu. Tym bardziej, że wskazane punkty od 2 do 11 zarządzenia pokontrolnego po pierwsze dotyczą nakazów nałożonych w postępowaniu zakończonym inną decyzją a to Starosty [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r., która nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym. Zresztą ze skargi, jak i wniosku o wstrzymanie nie wynika dlaczego kwestionują nałożone w tej części zarządzenia obowiązki związanych z prawidłową, czyli nie przynoszącą ujemnych skutków dla środowiska gospodarką ściekami, odpadami poprodukcyjnymi z obiektu chlewni, a także utrzymywaniem w należytym stanie związanej z tym infrastruktury. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji, podkreślając raz jeszcze, że wstrzymanie wykonania decyzji nie przesądza automatycznie o zasadności skargi, która będzie dopiero przedmiotem rozpoznania przez Sąd na wyznaczonej w tym celu rozprawie.