II SA/Op 540/14

WyrokWSA w Opolu2014-12-11

Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Ewa Janowska, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pozostającej w związku małżeńskim, która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i wymaga pomocy w codziennych czynnościach, przysługują usługi opiekuńcze z pomocy społecznej, mimo że jej małżonek zapewnia jej taką pomoc?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania usług opiekuńczych osobie pozostającej w związku małżeńskim, która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest uzasadniona, jeśli jej małżonek zapewnia jej pomoc w zakresie czynności, o które wnioskodawca się ubiegał. W takiej sytuacji nie jest spełniona przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, która wymaga, aby osoba była pozbawiona pomocy, a obowiązek opieki spoczywa również na małżonku, niezależnie od wspólnego zamieszkiwania.
Stan faktyczny
T. R., osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, złożył wniosek o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze co najmniej 92 godzin miesięcznie. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że wnioskodawca nie jest osobą samotną w rozumieniu ustawy, ponieważ pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona zapewnia mu pomoc w czynnościach objętych wnioskiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T. R., podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę. Wnioskiem z dnia 3 marca 2014 r. T. R. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze, co najmniej 92 godzin miesięcznie. We wniosku tym wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą i trwale niezdolną do pracy, i do samodzielniej egzystencji, nadto żyje w niedostatku i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Dodał, iż chciałaby uzyskać pomoc w "utrzymaniu czystości w mieszkaniu, w przygotowywaniu posiłków z uwzględnieniem diety, w zakupie artykułów żywnościowych i innych niezbędnych do życia, w higienie, w praniu bielizny osobistej i pościelowej, w zmianie pościeli, w załatwianiu spraw urzędowych, w dojściu do placówek służby zdrowia i innych, w pielęgnacji i przy ćwiczeniach rehabilitacyjnych zleconych przez lekarza, w podtrzymywaniu psychofizycznej kondycji, tj. m.in. w podtrzymywaniu indywidualnych zainteresowań, w organizowaniu i podtrzymywaniu kontaktów sąsiedzkich, każdego dnia o każdej porze, jeśli będzie tego wymagała sytuacja zdrowotna lub losowa". W następstwie powyższego wniosku, w dniu 13 marca 2014 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy i przesłuchał wnioskodawcę na okoliczność jego sytuacji materialnej i zakresu oczekiwanej pomocy. Następnie, decyzją z dnia 17 kwietnia 2014 r., nr [...], Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważniania Burmistrza Nysy, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z póź. zm.- zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 50 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.- zwanej dalej ustawą), odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ omówił przepisy ustawy o pomocy społecznej regulujące kwestię przyznania usług opiekuńczych, po czym odwołał się do wywiadu środowiskowego, zaświadczenia z ZUS z dnia 5 marca 2014 r., zaświadczenia komornika z dnia 7 marca 2014 r. oraz oświadczenia strony z dnia 13 marca 2014 r. Wskazał, że T.R. jest osobą niepełnosprawną, posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym i porusza się za pomocą kul łokciowych-rehabilitacyjnych, jest żonaty, ale prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy. Dodał także, że dochód strony w lutym 2014 r. wyniósł 685,23 zł. Akcentował również, iż z treści art. 50 ustawy wynika, że świadczenia w postaci usług opiekuńczych w pierwszej kolejności wykonywane są przez najbliższą rodzinę, tj. męża, żonę, dzieci, wnuki, rodziców, natomiast w przypadku osób zupełnie samotnych proponuje się umieszczenie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, bądź w domu pomocy społecznej. Wskazał ponadto, że opiekunki świadczące usługi opiekuńcze są pracownikami etatowymi i pomagają w najpilniejszych czynnościach, które są wykonywane u podopiecznych w określonych godzinach, a w wyjątkowych sytuacjach usługi opiekuńcze świadczone są w dni wolne od pracy. Przechodząc na grunt sprawy organ zauważył, że w oświadczeniu z dnia 13 marca 2014 r. T.R. podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ale po zmianie stanu cywilnego żona pomaga mu w tym samym zakresie, co przed zawarciem małżeństwa, tj. w sprzątaniu mieszkania, przygotowaniu posiłków, pomocy po atakach epilepsji, dotarciu do placówek służby zdrowia oraz organów państwowych, pomaga w wykonywaniu ćwiczeń, dokonuje zakupów, zmienia pościel, myje okna, pomaga przy noszeniu niezbędnych rzeczy do rehabilitacji, pomaga w wyuczonych ćwiczeniach w warunkach domowych wskazanych przez lekarza, organizuje spacery. Podkreślił również, że wnioskodawca nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikałoby, że wymaga przyznania usług opiekuńczych. Załączył natomiast zaświadczenie z 1 kwietnia 2014 r. chirurga ortopedy, z którego wynika, że wymaga pomocy w czynnościach dnia codziennego, nie stwierdzono jednak konieczności przyznania usług opiekuńczych świadczonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej. W ocenie organu, skoro żona T.R. wykonuje czynności, o których zaspokojenie w formie usług opiekuńczych zwrócił się wnioskodawca, to brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji T.R. wskazał na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowań oraz sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dodatkowo wnosił o nakazanie OPS Nysa i Gminie Nysa doręczenie jego kompletnej dokumentacji wraz z decyzjami, orzeczeniami i opiniami biegłych w zakresie jego stanu zdrowia, a także wszystkich zaświadczeń lekarskich oraz kompletnych sprawozdań do Urzędu Wojewódzkiego z rozliczanych środków pieniężnych na realizację usług opiekuńczych, a także o zmianę decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów odwoławczych. Wystąpił również o nakazanie organowi wypłacenia osobie mu pomagającej równowartości niewykonanego przez OPS Nysa świadczenia w górnej granicy odpłatni usługi opiekuńcze, ewentualnie o nakazanie organowi wypłacenia tych środków odwołującemu, celem osobistego opłacenia pomocy. W toku postępowania odwoławczego T.R. dołączył do akt sprawy zaświadczenie ZUS Oddział w Nysie z dnia 13 czerwca 2014 r. o wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy za czerwiec 2014 r. oraz z dnia 16 czerwca 2014 r. stwierdzające całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 sierpnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dodał również, że usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3 ustawy). Podkreślił także, że przypadek przyznania usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że usługi te muszą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia. Wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi są - z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości organów pomocy społecznej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie występują przesłanki do przyznania mu pomocy w formie usług opiekuńczych. W tym zakresie organ odwołał się do wywiadu środowiskowego z dnia 13 marca 2014 r., stwierdzając jednocześnie, że wnioskodawca jest wprawdzie osobą bierną zawodowo, niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje na epilepsję, ma problemy z poruszaniem się i korzysta z kul rehabilitacyjnych, jednakże pozostaje w związku małżeńskim. Pomimo zawarcia małżeństwa w dniu 2 sierpnia 2013 r., utrzymuje, że zamieszkuje samotnie i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ podkreślił, iż w świetle art. 6 pkt 9 ustawy, osobą samotną jest zarówno osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim, jak i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych. Odwołujący nie jest zatem osobą samotną w rozumieniu przepisów ustawy, albowiem wprawdzie, jak podaje, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, to jednak pozostaje w związku małżeńskim, jak również ma dzieci, na które płaci alimenty. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wywodził, że art. 50 ust. 2 ustawy stwarza organowi pomocy społecznej możliwość, a nie obowiązek przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Istota tej pomocy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej sprawie organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia tej pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w tym przepisie. Jednocześnie organ podkreślił, iż w oświadczeniu złożonym dnia 13 marca 2014 r. T.R. podał, że jego żona – J.M., pomaga mu w tym samym zakresie, co przed zawarciem małżeństwa, tj. w sprzątaniu mieszkania, przygotowaniu posiłków, pomocy po przebytych atakach epilepsji, pomaga w dotarciu do placówek służby zdrowia oraz organów państwowych, pomaga w wykonywaniu ćwiczeń, robi zakupy, zmienia pościel, myje okna, pomaga przy noszeniu niezbędnych rzeczy do rehabilitacji, pomaga w wyuczonych ćwiczeniach w warunkach domowych wskazanych przez lekarza, organizuje spacery. Zatem, skoro żona strony wykonuje czynności, o których zaspokojenie w formie usług opiekuńczych zwrócił się wnioskodawca, to nie została spełniona także przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy, mówiąca o przysługiwaniu pomocy w formie usług opiekuńczych osobie wymagającej wprawdzie pomocy innych osób, ale tylko takiej, która jest tej pomocy pozbawiona, a taka sytuacja nie ma miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o zasądzenie kosztów postępowania, organ wyjaśnił, iż sprawa o przyznanie ww. pomocy toczyła się na wniosek strony, zatem nie znajdują zastosowania w sprawie przepisy K.p.a. dotyczące kosztów postępowania. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem T.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze domagał się zmiany zaskarżonej decyzji, rozpoznania sprawy w trybie nadzwyczajnym oraz zobligowanie Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie do doręczenia kompletnych akt osobowych skarżącego zgodnie z art. 133 K.p.a., a także zasadzenia od organu I instancji kosztów postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu skargi podnosił, że organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Ponadto w podstawie prawnej, jak i w uzasadnieniu decyzji nie wskazał w oparciu, o jaki przepis wydał swoje rozstrzygnięcie, czym naruszył także art. 107 § 3 K.p.a. Wskazał, że z regulacji zawartej w ustawie o pomocy społecznej wynika, że przyznanie świadczenia w formie usług opiekuńczych ma charakter indywidualnej sprawy administracyjnej, załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Akcentował, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera upoważnienia dla OPS Nysa do szczegółowego uregulowania zasad przyznawania tej formy pomocy. OPS Nysa upoważniony został natomiast wyłącznie do ustalenia w drodze decyzji szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za realizację świadczenia, a SKO w Opolu do nadzoru nad prawidłowością wydanej decyzji. W ocenie skarżącego, organ w oparciu o regulacje ustawy o pomocy społecznej powinien był zatem ustalić, a następnie ocenić, czy skarżący nadal kwalifikuje się do uzyskania wnioskowanej pomocy, bądź też czy zaistniały podstawy odmowy jej przyznania ze względu na zmianę jego sytuacji zdrowotnej. Podkreślił także, iż zarówno ustawa jak i rozporządzenie w sprawie usług opiekuńczych określa, że decyzję o usługach opiekuńczych wydaje się osobom niepełnosprawnym z orzeczeniem wskazującym tą niepełnosprawność po dokonaniu uzgodnień pomiędzy pracownikiem socjalnym jednostki organizacyjnej pomocy społecznej prowadzącej realizację świadczenia a osobą ubiegającą się do korzystania ze wsparcia lub jej przedstawicielem ustawowym. Tak więc, kwestia odpłatności osoby korzystającej ze wsparcia oraz czasu na realizację świadczenia, regulowana przez Radę Gminy, ustalana jest nie w samej decyzji o przyznaniu świadczenia, ale w uzgodnieniach poprzedzających wydanie tej decyzji. Zatem powtórzenia i modyfikacje, jako wysoce dezinformujące, stanowią istotne naruszenie prawa. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Op 540/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu ustanowił skarżącemu adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zapadłych decyzji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają przepisom prawa. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasady przyznawania świadczenia stanowiącego przedmiot wydanej w sprawie decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.- zwanej nadal ustawą). Zgodnie z ogólną zasadą pomocy społecznej zawartą w art. 2 ww. ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei według art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Decyzje takie maja charakter uznaniowy. Wskazać również należy, iż kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a. W przedmiotowej sprawie T.R. wnioskiem z dnia 3 marca 2014 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o przyznanie usług opiekuńczych, na kolejne miesiące w wymiarze co najmniej 92 godzin w zakresie: utrzymania czystości w mieszkaniu, przygotowywania posiłków z uwzględnieniem diety, zakupu artykułów żywnościowych i innych niezbędnych do życia, higieny, prania bielizny osobistej i pościelowej, zmiany pościeli, załatwiania spraw urzędowych, dojścia do placówek służby zdrowia i innych, pielęgnacji i przy ćwiczeniach rehabilitacyjnych zleconych przez lekarza, podtrzymywania psychofizycznej kondycji, tj. m.in. w podtrzymywaniu indywidualnych zainteresowań, w organizowaniu i podtrzymywaniu kontaktów sąsiedzkich, każdego dnia o każdej porze, jeśli będzie tego wymagała sytuacja zdrowotna lub losowa. We wniosku tym wskazał, iż jest osobą niepełnosprawną długotrwale, przewlekle i ciężko chorą, a tym samym na trwale i całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji, jak również żyjącą w niedostatku i w ubóstwie oraz samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe. W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego organy administracyjne odmówiły przyznania T.R. świadczenia w postaci usług opiekuńczych, uznając, że nie spełnia przesłanek wynikających z art. 50 ust. 1 i ust. 2 ustawy, warunkujących przyznanie tego świadczenia. W związku z powyższym koniecznym jest odwołanie się do treści powyższych uregulowań prawnych. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Przy czym stosownie do treści art. 6 pkt 9 ww. ustawy za "osobę samotną" należy uznać "osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych". W myśl natomiast art. 50 ust. 2 ustawy usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie zamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Użyte w art. 50 ust. 2 ustawy sformułowanie "mogą być przyznane" oznacza, iż tego rodzaju świadczenie z pomocy społecznej jest świadczeniem uznaniowym (fakultatywnym). Ustawodawca odwołuje się bowiem w tym przepisie do zasady pomocniczości, zwracając uwagę na obowiązki opiekuńcze wynikające z więzów rodzinnych. Mówiąc w tym przepisie o rodzinie należy przez to rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z osobą wymagającą opieki (art. 6 pkt 14 ustawy). W tym znaczeniu rodzinę zwykle tworzą małżonek, rodzice, dzieci. Niemniej jednak obowiązki tych osób w zakresie opieki istnieją również wtedy, gdy nie mieszkają one wspólnie z osobą potrzebującą opieki, a tym samym, gdy nie tworzą one rodziny w rozumieniu art. 6 ust. 14, gdyż obowiązki te wynikają z prawa rodzinnego. Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że art. 50 ust. 2 ustawy stwarza organowi pomocy społecznej możliwość, a nie obowiązek przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Istota tej pomocy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej sprawie organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia tej pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w tym przepisie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1344/11 - dostępny na stronie internetowej CBOSA www.orzeczeniansa.gov.pl). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy zgodzić należało się z organami, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, odmowa przyznania skarżącemu świadczenia w formie usług opiekuńczych, była uzasadniona. Z analizy treści znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. wywiadu środowiskowego z dnia 13 marca 2014 r., oświadczenia skarżącego z dnia 13 marca 2014 r. (protokół przesłuchania), orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, oraz zaświadczeń lekarskich z dnia 19 lipca 2012 r., 18 lipca 2012 r., 1 kwietnia 2014 r., zaświadczenia komornika sądowego z dnia 7 marca 2014 r., zaświadczenia ZUS z 5 marca 2014 r., 16 czerwca 2014 r., 13 czerwca 2014 r., wynika niespornie, iż T.R. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje na epilepsję, ma problemy z poruszaniem się i korzysta z kul rehabilitacyjnych, oraz że od 2 sierpnia 2013 r. pozostaje w związku małżeńskim, i posiada dwoje dzieci, na które płaci alimenty. Konsekwencją powyższego było prawidłowe uznanie przez organy, że T.R. nie jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 ustawy. Wyjaśnić bowiem należy, iż określone w art. 6 pkt 9 ustawy pojęcie "osoby samotnej" należy odczytywać łącznie z pojęciem "osoby samotnie gospodarującej", wskazanym w pkt 10 art. 6 ustawy. "Osobą samotną" jest – osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych (pkt 9), przy czym "osobą samotnie gospodarującą" jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (pkt 10). Zatem osobą samotną jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych, ani zstępnych. Skoro, zatem skarżący pozostaje w związku małżeńskim i posiada dwoje dzieci, na które płaci alimenty, to w rozumieniu przepisów ustawy, nie może zostać uznany za osobę, której dotyczy regulacja zawarta w art. 50 ust. 1 ustawy. Z kolei w oświadczeniu z dnia 13 marca 2014 r. złożonym do protokołu przesłuchania T.R. wskazał, że jego żona – J.M., pomaga mu w sprzątaniu mieszkania, przygotowaniu posiłków, pomocy po przebytych atakach epilepsji, pomaga w dotarciu do placówek służby zdrowia oraz organów państwowych, pomaga w wykonywaniu ćwiczeń, robi zakupy, zmienia pościel, myje okna, pomaga przy noszeniu niezbędnych rzeczy do rehabilitacji, pomaga w wyuczonych ćwiczeniach w warunkach domowych wskazanych przez lekarza, organizuje spacery. Powyższa okoliczność, w ocenie Sądu, uzasadniała stanowisko organu, że skoro żona skarżącego wykonuje czynności, o których zaspokojenie w formie usług opiekuńczych zwrócił się on sam, to nie została spełniona również przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy, mówiąca o przysługiwaniu pomocy w formie usług opiekuńczych osobie wymagającej wprawdzie pomocy innych osób, ale tylko takiej, która jest tej pomocy pozbawiona. Wskazać bowiem należy, iż w rozumieniu przepisu art. 50 ust. 2 w związku z art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, możliwość zapewnienia pomocy osobie ubiegającej się o przyznanie usług opiekuńczych ma małżonek, niezależnie od tego czy zamieszkuje i gospodaruje wspólnie z wnioskodawcą, czy też prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Zauważyć trzeba także, iż przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. W myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.- zwanej dalej jako K.r.o.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. W świetle art. 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka fakt odrębnego zamieszkiwania małżonków. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż skoro T.R. ma zapewnioną opiekę ze strony współmałżonki, to uzasadniona była odmowa jej udzielenia przez organy administracyjne. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jak również decyzja organu pierwszoinstancyjnego nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekające w sprawie organy obu instancji przeprowadziły bowiem postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Materiał dowodowy został przez organy zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują w nim uzasadnienie. Nie budzi też wątpliwości Sądu dokonana przez organy ich interpretacja, a orzeczona odmowa przyznania T.R. usług opiekuńczych mieści się w granicach uznania administracyjnego. Podniesienia również wymaga, że jakkolwiek skarżący nie uzyskał w rozpoznawanej sprawie wnioskowanego świadczenia, to nie jest on pozbawiony wsparcia ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, bowiem od kilku lat objęty jest systematyczną pomocą tego Ośrodka i z pomocy tej korzysta. Z uwagi na powyższe, Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło