II SA/Op 545/16
PostanowienieWSA w Opolu2017-03-17
Skład orzekający: Ewa Janowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która spłaca kredyt zaciągnięty na zakup samochodu i ponosi inne wydatki, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w całości i ustanowiony jej pełnomocnik z urzędu?Ratio decidendi
Osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w całości musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Spłata kredytu zaciągniętego na zakup samochodu, nawet jeśli był on niezbędny do transportu, nie jest traktowana jako wydatek koniecznego utrzymania, a świadczy o zdolności płatniczej. Wydatki związane ze ślubem i weselem również nie są uznawane za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. W związku z tym, jeśli strona posiada stałe źródło dochodu i majątek, nie można jej uznać za osobę ubogą kwalifikującą się do całkowitego zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.Stan faktyczny
Skarżący M. T. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotyczącą kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu, opiewającą na kwotę 51.811 zł. Po odrzuceniu skargi z powodu braków formalnych, skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W trakcie postępowania skarżący przedstawiał różne dokumenty dotyczące swoich dochodów, wydatków, zobowiązań kredytowych oraz sprzedaży samochodu. Starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w całości, ale oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego, uznając, że skarżący nie wykazał braku możliwości partycypowania w kosztach.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. T. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Op 545/16 o zwolnieniu M T. od kosztów sądowych w całości oraz oddaleniu wniosku o ustanowienie radcy prawnego ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
M. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i oszacowaniem pojazdu, z decyzji tej wynika dla skarżącego obowiązek zapłaty z tytułu tych kosztów, kwoty 51.811 zł.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi. Postanowienie to zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 22 grudnia 2016 r., a w dniu 27 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego) M. T. złożył za pośrednictwem poczty, wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
W formularzu wniosku wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe sam, osiąga dochód miesięczny z wynagrodzenia w kwocie 2.100 zł, ponosi stałe miesięczne wydatki i zobowiązania w następujących kwotach: 800 zł czynsz, 400 zł prąd, woda, śmieci, 300-400 zł potrącenia komornika, 40-50 zł telefon.
Na skutek zarządzenia referendarza do uzupełnienia wniosku przez złożenie wyjaśnień i stosownych dokumentów, skarżący odpowiedział pismem z dnia 13 stycznia 2017 r. Wyjaśnił w nim, że kwota 1.250 zł wydatków na mieszkanie jest uśredniona, zależna od zużycia prądu, wody, gazu, a opłaty wahają się do 640 zł (okres urlopu) do 1.500 zł miesięcznie. Ponadto stwierdził, że ponosi koszty spłaty karty kredytowej od 120 zł do 160 zł miesięcznie oraz spłaca ratę kredytu w wysokości 836, 34 zł miesięcznie. Do kosztów jego miesięcznego utrzymania wchodzi także koszt paliwa około 200 zł, a także ubezpieczenia pojazdu 184, 66 zł, oraz coroczne badania techniczne, ich to koszt 100 zł. Jego wydatki znacząco przekraczają połowę jego wynagrodzenia, które w roku kalendarzowym 2016 wahało się od 1.355, 66 zł do 4.238, 13 zł, powoduje to w niektórych miesiącach konieczność posiłkowania się kartą kredytową, na zakup żywności, środków higieny i czystości. Skarżący wyjaśnił, że wskazany rachunek bankowy nie jest jego jedynym, ale jedynym, na który wpływa jego wynagrodzenie za pracę. Nie posiada kont i lokat dewizowych, a zajęcie komornicze jest nieaktualne, postępowanie egzekucyjne umorzono wobec zaspokojenia wierzytelności. Skarżący przesłał także w załączeniu historię rachunku bankowego za miesiące: październik i listopad 2016 r. oraz szczegółowe wyciągi uzyskanych w 2016 r. dochodów, a także wyciągi spłaty kredytu w kwocie 836, 34 zł miesięcznie. Przesłał ponadto zaświadczenie z dnia 12 stycznia 2017 r. o zatrudnieniu i dochodach, z którego wynika, że jest zatrudniony od dnia 1 sierpnia 2014 r. do dnia 31 października 2018 r. na czas określony w Spółce z o. o. A, a jego średnie wynagrodzenie z okresu ostatnich trzech miesięcy wynosi 3.503 zł netto. Doręczył także potwierdzenie z dnia 31 maja 2016 r. o zawarciu umowy ubezpieczenia samochodu marki BMW [...].
Pismem z dnia 24 stycznia 2017 r., skarżący został ponownie wezwany do uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie wyjaśnień i dokumentów. Zobowiązano zatem skarżącego do przesłania wyciągów z posiadanych przez niego pozostałych rachunków bankowych, za okres ostatnich dwóch miesięcy; wskazania marki i rocznika posiadanego na własność samochodu; wyjaśnienia, z jakiego tytułu skarżący spłaca kredyt, ze wskazaniem aktualnego stanu kredytu pozostałego do spłaty. Zażądano od skarżącego także wyjaśnienia, jaki posiada tytuł prawny do mieszkania we [...] (ul. [...]), w szczególności przez wyjaśnienie czy stanowi to mieszkanie jego własność, a jeżeli tak - to czy je wynajmuje i uzyskuje z tego tytułu dochód i w jakiej wysokości.
Skarżący w piśmie z dnia 1 lutego 2017 r. wyjaśnił, że kredyt gotówkowy został zaciągnięty na zakup samochodu marki BMW serii [...], rocznik 2001 r., sprowadzonego z zagranicy. Samochód ten obecnie nie jest już jego własnością, ponieważ nie przeszedł pozytywnie badań technicznych, co zmusiło go do jego sprzedaży. Na potwierdzenie tego, skarżący przesłał kopię umowy sprzedaży samochodu z dnia 15 stycznia 2017 r. za kwotę 7.000 zł. Skarżący wyjaśnił także, że lokal we [...] wynajmuje wraz z innymi osobami, a w załączeniu przesłał umowę najmu z dnia 1 stycznia 2017 r. Przesłał także wyciągi z pozostałych rachunków bankowych za okres od października do listopada 2016 r. Skarżący wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą od dnia 21 września 2015 r., a w dniu 26 września 2016 r. zawiesił ją w związku z brakiem zleceń. W dniu 2 stycznia 2017 r. podjął jednakże działalność, licząc na większe możliwości zleceń. Obecnie jednak zleceń nie przybywa, a koszty miesięczne związane z prowadzeniem działalności są stałe, co zmusza go do wyrejestrowania działalności w miesiącu lutym. Skarżący nadesłał także kopię wypisu z rejestru CEIDG odnośnie prowadzonej działalności gospodarczej.
Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w całości oraz oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz podał, że skarżący osiąga obecnie miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę w Spółce z o.o. A, który za ostatni kwartał 2016 r. wyniósł 3.503 zł netto, a z tej kwoty około 1.250 zł miesięcznie płaci z tytułu wynajmu mieszkania. Do dyspozycji pozostaje mu zatem na utrzymanie kwota 2.250 zł. Referendarz podniósł, że skarżący spłaca kredyt gotówkowy w kwocie 25.000 zł na zakup auta, a całkowita kwota kredytu do spłaty wynosiła 40.155, 36 zł, aktualnie skarżący ma do spłaty 28 rat po 836, 34 zł, a zatem kwotę 23.417, 52 zł. Ponadto, zdaniem referendarza skoro skarżący w dniu 15 stycznia 2017 r. sprzedał samochód za kwotę 7.000 zł, to mógłby przeznaczyć większą ilość gotówki na zmniejszenie kwoty kredytu lub też o ile umowa nie przewidywałaby takiej możliwości miałby środki na prowadzenie postępowania sądowego. Poza tym referendarz zauważył, że obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu skarżącego i jego rodziny. W ocenie referendarza, spłata kredytu zasadniczo nie może być zaliczana do kosztów utrzymania koniecznego skarżącego, ale należy przy tym wskazać, że nawet, gdyby odjąć kwotę kredytu od kwoty 2.250 zł, pozostałej skarżącemu po odjęciu kosztów mieszkania, będzie miał on do dyspozycji kwotę około 1.413 zł. Referendarz stwierdził, że: "kwota pozostająca do dyspozycji skarżącego już po odjęciu kwoty służącej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, a kwota spłacanego kredytu może aktualnie ulec zmniejszeniu lub też skarżący może mieć do dyspozycji choćby cześć kwoty ze sprzedaży auta, a oprócz dochodów z pracy osiąga też dodatkowe dochody z działalności gospodarczej, należy ocenić, że jego sytuacja materialna nie kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym całkowitym zakresie". Zdaniem referendarza środki finansowe, jakimi dysponuje skarżący, przy wysokości wykazanych przez niego stałych wydatków, do których dodać należy koszty ubrania, czy środków czystości, wskazują, że jest on osobą, której przysługuje prawo pomocy, ale w zakresie mniejszym niż ten, o jaki wnosi. Orzekający ocenił, że skarżący nie wykazał, że przysługuje mu przyznanie prawa pomocy w całości, czyli, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena sytuacji materialnej skarżącego prowadzi zdaniem referendarza do wniosku, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący posiada bowiem stałe źródło utrzymania, a wysokość jego średniego dochodu jest wystarczająca na wygospodarowanie wolnych środków na pokrycie części kosztów postępowania sądowego.
Nie godząc się z zapadłym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł sprzeciw w części odnoszącej się do oddalenia wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, wnosząc o jego uchylenie oraz zmianę przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając żądanie wskazał na brak konsekwencji referendarza w ocenie możliwości poniesienia kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z wyboru, wskazując na różnice w wynagrodzeniu jakie otrzymują pełnomocnicy z wyboru i z urzędu. Wskazał ponadto, że z jednej strony sąd zwalnia stronę z kosztów sądowych oscylujących w granicach od 1.200-1.500 zł, a jednocześnie oddala wniosek o zastępstwo, w sytuacji gdy dla strony wynajęcie pełnomocnika z wyboru będzie wydatkiem rzędu 2.500 – 3.000 zł. Skarżący podkreślił, że profesjonalny pełnomocnik w sprawie jest niezbędny z uwagi na specyfikę sprawy. Zarzucił referendarzowi wybiórczą i nieżyciową ocenę możliwości finansowych skarżącego, który to referendarz uznał, że rata kredytu nie jest niezbędnym wydatkiem, ale w ocenie skarżącego – jest istotnym obciążeniem, które zostało zaciągnięte przed wszczęciem postępowania sądowego. Ponadto, w ocenie skarżącego zaciągnięte zobowiązanie zostało przeznaczone na niezbędny wydatek jakim jest samochód, który nie jest przejawem luksusu, lecz w takim mieście jak [...] jest koniecznym środkiem transportu. Zwrócił też uwagę, że wpływy na rachunek, jakie wskazywał referendarz nie są wynagrodzeniem, lecz zaliczką na materiały budowlane, a prace remontowe w zastępstwie skarżącego (pracującego zawodowo we [...]) z uwagi na brak czasu, wykonywał jego ojciec. Skarżący wskazał także na nową okoliczność, jaką jest planowany w [...] ślub skarżącego i fakt oczekiwanego dziecka, które to wydarzenia związane są z poniesieniem dodatkowych wydatków, na poparcie czego przedłożył do akt sprawy stosowne odpisy dokumentów (np. umowa wynajęcia sali).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Odpis postanowienia referendarza z dnia 8 lutego 2017 r. został doręczony skarżącemu w dniu 13 lutego 2017 r., a sprzeciw został nadany przesyłką pocztową w dniu 20 lutego 2017 r. (data stempla), a zatem sprzeciw został wniesiony w terminie.
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (por. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie.
Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie treści oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego stwierdzić należy, że nie wykazał on w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżącego nie można bowiem uznać za osobę ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować – przynajmniej w określonym zakresie - w kosztach postępowania sądowego, w tym opłacić czynności pełnomocnika polegających na sporządzeniu skargi kasacyjnej. Ocena stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej skarżącego, dokonana przez referendarza w oparciu o treść złożonych dokumentów, pozwala bowiem na ustalenie, że wbrew stanowisku skarżącego jest on w stanie ponieść wskazane wyżej koszty.
Skarżący osiąga aktualnie średni stały dochód z umowy o pracę w kwocie 3.500 zł, z tej kwoty około 1.250 zł miesięcznie płaci z tytułu wynajmu mieszkania, pozostaje mu zatem na utrzymanie kwota 2.250 zł. Spłaca także kredyt gotówkowy w kwocie 25.000 zł na zakup auta, a całkowita kwota kredytu do spłaty wynosiła 40.155, 36 zł, aktualnie skarżący ma do spłaty 28 rat po 836, 34 zł, a zatem kwotę 23.417, 52 zł. Wyjaśnienia wymaga, że przy ocenie sytuacji materialnej osoby wnioskującej o wsparcie ze strony sądu, są brane pod uwagę przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., warunkujące przyznanie tej pomocy. W rozumieniu tego przepisu prawa, kosztami "koniecznego utrzymania" są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, czyli koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 127/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tego rodzaju wydatki, wskazane przez skarżącego wynoszą po uśrednieniu w skali miesiąca ok. 1.450 zł (opłaty mieszkaniowe i za paliwo).
Odnośnie wykazanych pozostałych kosztów miesięcznych w zakresie spłaty kredytów i pożyczek (od 120 zł do 160 zł miesięcznie oraz spłaca ratę kredytu w wysokości 836, 34 zł miesięcznie), podzielić należy stanowisko przyjęte przez referendarza, że takie wydatki konsumpcyjne nie mogą być traktowane jako niezbędne, służące do zagwarantowania podstawowych potrzeb członków rodziny skarżącego. Nie budzi wątpliwości, że powstały one na skutek zaciągniętych zobowiązań finansowych, a te były wynikiem świadomych planów i przedsięwzięć inwestycyjnych rodziny skarżącego. Ponadto, jak słusznie podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, co do zasady sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, czy ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, nieopubl.). Zadłużenie kredytowe, musiało się przecież wiązać ze wcześniejszą oceną przez bank tzw. zdolności kredytowej wskazującej, czy skarżący będzie w stanie spłacać kredyt. Zdaniem Sądu, również ocena swoich możliwości finansowych dokonana przez skarżącego przy zaciąganiu zobowiązań finansowych, oparta na przezorności i zapobiegliwości, powinna uwzględniać ryzyko ponoszenia wszelkich związanych z tymi zobowiązaniami konsekwencji. Wobec tego, obciążenie finansowe w postaci spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek jest indywidualną sprawą skarżącego i fakt ten nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. Na odmienną ocenę wniosku nie może też wpłynąć argument wskazujący na wydatki związane ze ślubem i weselem skarżącego. Zauważyć bowiem trzeba, że tego typu wydatki trudno uznać za wydatki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, a tylko takie mają pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. Wydatki te mają charakter wydatków przyszłych, a ocenie podlega aktualna sytuacja finansowa skarżącego. Ponadto, skarżący nie wskazał także ani ich łącznej wysokości, ani też tego, czy już je pokrył w całości bądź w części i z jakich środków. Przedstawione przez niego umowy o przedpłatę z tytułu wynajęcia sali, czy realizacji reportażu filmowego wskazują jedynie na wydatki w wysokości 560 zł. Skarżący powinien natomiast partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje stałym miesięcznym dochodem i posiada znaczny majątek w postaci ruchomości i nieruchomości (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14, LEX nr 1507574), a tak jest w przypadku skarżącego.
Odnosząc się do sytuacji procesowej skarżącego, wymagającej pomocy profesjonalnego pełnomocnika, co skarżący podniósł we wniosku, to w pierwszej kolejności wskazać należy na art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i wyrażonej tam zasady "prawa do sądu". Zgodnie z tym przepisem, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Jak jednakże konsekwentnie w swoim orzecznictwie podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny, prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu stronom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności. NSA wskazuje przy tym, że prawo dostępu do sądu nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z wymienionymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały (tak w: postanowieniu NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. postanowienia NSA z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 559/07, z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 243/09, z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 801/09 i inne oraz powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P.,C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481).
Z powyższych względów, ustawodawca określając w przywołanym na wstępie art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy, wskazał na materialno-finansową sytuację strony, przyjmując jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy - kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II GZ 434/11 oraz z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. CBOiS).
Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności odnoszących się do sytuacji materialnej skarżącego, posiada on potencjał i dostateczne środki finansowe na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru, a jego płynność finansowa nie jest zagrożona roszczeniami wierzycieli (w sprawie nie podniesiono kwestii np. zajęć komorniczych, postępowań egzekucyjnych). Wniosek taki wyciągnięto po szczegółowej analizie przedstawionych w sprawie dokumentów i złożonych oświadczeń, przy porównaniu wysokości uzyskiwanego dochodu (uwzględniającymi także możliwości zarobkowe jej członków) z ponoszonymi comiesięcznie niezbędnymi wydatkami skarżącego. Wynika z nich brak przesłanek do przyznania skarżącemu pomocy w żądanym.
W związku z powyższym należało uznać, że wobec faktu niewykazania przez skarżącego, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Wobec tego, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło