II SA/Op 556/08
WyrokWSA w Opolu2009-05-07
Skład orzekający: Ewa Janowska, Teresa Cisyk, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości, która nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością inwestycyjną, ale znajduje się w jej sąsiedztwie, posiadają przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, zwłaszcza gdy inwestycja może potencjalnie wpływać na środowisko?Ratio decidendi
Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, w tym w postępowaniu wznowieniowym, przysługuje podmiotowi, którego interes prawny lub obowiązek dotyczy postępowanie. W przypadku inwestycji budowlanych, status strony mogą posiadać właściciele nieruchomości sąsiadujących, których interes prawny może zostać naruszony. Jednakże, jeśli nieruchomość skarżących nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością inwestycyjną, a odległość i istniejące obiekty kubaturowe między nimi wskazują na brak bezpośredniego wpływu inwestycji na sferę sąsiedzką, a ocena oddziaływania na środowisko nie wykazała negatywnego wpływu wykraczającego poza teren inwestycji, to skarżący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi H. i T. K. na decyzję Wojewody Opolskiego odmawiającą uchylenia decyzji Starosty Kluczborskiego w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania kompleksu hal magazynowych na hale produkcyjne. Skarżący domagali się uchylenia pierwotnej decyzji z 2000 r., twierdząc, że są stroną postępowania ze względu na potencjalny negatywny wpływ inwestycji na środowisko i ich prawo własności. Organy administracji wielokrotnie odmawiały przyznania skarżącym statusu strony, argumentując, że ich nieruchomość nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji i nie jest bezpośrednio dotknięta jej oddziaływaniem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi H. K. i T. K. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego oddala skargę.
Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Kluczborskiego z dnia [...], którą odmówiono uchylenia decyzji Starosty Kluczborskiego z dnia 21 czerwca 2000r. w sprawie zmiany sposobu użytkowania kompleksu hal magazynowych na hale produkcyjne w K. przy ulicy [...] na działkach oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków nr A, B, C.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 21 czerwca 2000r., Nr [...], Starosta Kluczborski udzielił pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania kompleksu hal magazynowych na hale produkcyjne w K. przy ulicy [...] na działkach oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków nr A, B, C wnioskodawcy - Przedsiębiorstwu [...] B. i D. G. s.c.
W dniu 2 września 2002r. do Starostwa Powiatowego w Kluczborku wpłynął wniosek H. i T. K. m.in. o wznowienie postępowania w/w decyzji z 21 czerwca 2000r.
Decyzją z dnia [...] Starosta Kluczborski odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], która utrzymywała w mocy w/w decyzję Starosty została wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 1 lutego 2005r., sygn. akt II SA 455/03, uchylona. Uchyleniu uległa także decyzją Starosty Kluczborskiego z dnia [...]. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd stwierdził, iż weryfikowane w postępowaniu sądowym decyzje oparte zostały o przepis art. 149 § 3 K.p.a. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, a także gdy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. lub art. 145 a § 2 K.p.a. Argumentował nadto Sąd, iż decyzja podejmowana w trybie art. 149 § 3 K.p.a. nie może rozstrzygać o zasadności zgłoszonej podstawy prawnej wznowienia, którą jest twierdzenie wnioskujących, iż jest stroną postępowania, a mimo to nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Zbadanie zasadności tego twierdzenia może nastąpić tylko w postępowaniu po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Uchylając zaskarżone decyzje Sąd nakazał przeprowadzenie postępowania z zachowaniem procedury określonej przepisem art. 149 § 1 K.p.a., a następnie przewidzianej w art. 151 lub w art. 105 § 1 K.p.a.
Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, decyzją z dnia 2 grudnia 2005r. Starosta Kluczborski stwierdził, iż decyzja z dnia 21 czerwca 2000r. wydana została z naruszeniem prawa. Wojewoda Opolski, decyzją z dnia 8 marca 2006r., uchylił tą decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta Kluczborki, decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji starosty Kluczborskiego z dnia 21 czerwca 2000r.. decyzją z dnia [...] Wojewoda Opolski utrzymał w mocy w/w/ decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 3 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Op 417/07 uchylił obie wyżej wymienione decyzje. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, iż rację ma organ odwoławczy, że na gruncie przepisów Prawo budowlane, krąg stron postępowania zdeterminowany został wynikającym z art. 5 ust. 2 tej ustawy obowiązkiem ochrony osób trzecich oraz art. 28 K.p.a., w stanie obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Zatem za strony postępowania w procesie budowlanym należy uznać właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, na której realizowana jest inwestycja, których interes prawny może zostać naruszony. Przymiot strony postępowania należy, więc przyznać w wypadku, gdy budowany obiekt lub budowa wkracza w sferę sąsiedzką. Nadto Sąd stwierdził, iż wydana decyzja skierowana została do skarżących, M. i J. M. oraz M. R. Za stronę postępowania organ I instancji uznał także B. G., zaś organ II w miejsce zmarłego D. i B. G. uznał J. G. oraz S. B. Wskazując na powyższe Sąd nakazał uzupełnienie materiału dowodowego o umowy spółki cywilnej oraz ustalenie kręgu stron postępowania oraz zapewnienie im czynnego udziału w postępowaniu.
Decyzją z dnia [...],Nr [...], Starosta Kluczborski, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Starosty Kluczborskiego z dnia 21.06.2000r., Nr [...], w sprawie zmiany sposobu użytkowania kompleksu hal magazynowych na hale produkcyjne w K. przy ulicy [...], działka o nr ewid. A, B, C k.m.[...].
W uzasadnieniu organ podniósł, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono jednoznacznie, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż właściciele działki o nr ewid. D są stroną postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia B. i D. G. na zmianę sposobu użytkowania kompleksu hal magazynowych na hale produkcyjne. Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko organ przedstawił przebieg postępowania administracyjnego oraz omówił zebrane w sprawie dowody, a także przedstawił zalecenia wynikające z wyroków WSA. Realizując powyższe zalecenia organ dokonał ustalenia kręgu osób, którym przysługuje przymiot stron postępowania i ustalił, iż w związku ze zgonem właścicieli spółki cywilnej, którzy wystąpili z wnioskiem o wydanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu stronami na obecnym etapie postępowania są w tym zakresie J. G., R. G. oraz A. K.-G. W dalszej części uzasadnienia organ dokonał analizy projektu budowlanego, informacji zawierającej dane o przedsięwzięciu i stwierdził, że inwestycja nie jest zaliczana do przedsięwzięć mogących pogorszyć stan środowiska, dla których sporządzenie oceny oddziaływania na środowisko jest wymagane. Z powyższego wywiódł organ, że tym samym nie będzie ona powodowała pogorszenia warunków użytkowych na terenach sąsiednich i tym samym nie spowoduje ograniczenia w zagospodarowaniu tych terenów. Brak jest, zatem podstaw do stwierdzenia, że właściciele działki nr D są stroną postępowania. Dodatkowo organ stwierdził, iż rozważył nadto kwestię wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a., ale wobec brzmienia art. 39 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994r. uznał, iż taka przesłanka nie wystąpiła w sprawie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik T. i H. K. Domagał się w nim uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uchylenia decyzji Starosty Kluczborskiego z dnia 21 czerwca 200r., która objęta była postępowaniem wznowieniowym i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Zapadłej decyzji zarzucił działanie wbrew wyrokom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w których wskazano, że H i T. K., jako właściciele sąsiedniej nieruchomości są stroną postępowania, a także działanie na szkodę skarżących. Nadto domagał się wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec wskazanego z nazwiska i imienia pracownika Starostwa Powiatowego w K. Uzasadniając swoje stanowisko dowodził, że zgodnie z orzecznictwem NSA kontrola decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym z istoty swej powinna odbywać się w stanie faktycznym i prawnym, jaki miał miejsce w dacie wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym i stąd też w przedmiotowej sprawie decydujące znaczenie mają przepisy ochrony środowiska. Inwestycja polegająca na zmianie sposobu użytkowania kompleksu hal magazynowych na hale produkcyjne, w których ma być prowadzona działalność produkcyjna polegająca na produkcji folii PCV poprzez przetwarzanie odpadów kabli PCV została rozporządzeniem MOŚZNiL z dnia 14 lipca 1998r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji (Dz.U. Nr 93, poz 589 ze zm.) zaliczona została do inwestycji mogących znacząco pogorszyć stan środowiska, co skutkuje ustawowym wymogiem przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Zauważył przy tym, iż w aktach sprawy znajduje się raport oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko, co potwierdza zdaniem skarżących, iż zachodziła konieczność przeprowadzenia takiego postępowania. Skarżący zarzucili nadto, iż ocena taka została dokonana po wydaniu decyzji zezwalającej na zmianę sposobu użytkowania. Dodatkowo zarzucili, że raport jest dokumentem opracowanym nierzetelnie, a także iż w dacie wydania pierwotnej decyzji tj. w 2000r. obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego stanowił, że na spornym terenie możliwa jest wyłącznie zabudowa mieszkaniowa, a zatem postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania kompleksu hal magazynowych poprzedzone winno być postępowaniem w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Wojewoda Opolski zaskarżoną decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2006r., Nr 170, poz 1217 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Kluczborskiego z dnia [...].
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania administracyjnego, powołał się na zapadły w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 grudnia 2007r. i zawarte w nim zalecenia, a także dokonał wykładni przepisu art. 28 K.p.a. i art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania i stwierdził, że za strony postępowania należy uważać właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością na której jest realizowana inwestycja, których interes prawny może zostać naruszony z uwagi na wskazane w przepisie uciążliwości inwestycji. Wskazując na powyższe oraz przeprowadzoną analizę dokumentów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą przez Przedsiębiorstwo [...], założone przez B. i D. G., obecnie funkcjonujące pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] "[...]" – J., R. i A. G. spółka cywilna, organ stwierdził, iż zasadnie Starosta Kluczborski uznał, że skarżący nie posiadają przymiotu strony. Uzasadniał Wojewoda, iż z opisu technologicznego oraz informacji zawierających dane o przedsięwzięciu wynika, że stanowi ono typową linię technologiczną do przerobu odpadów – izolacji kabli elektrycznych na folię izolacyjną. Linia technologiczna jest w pełni zautomatyzowana i stąd też emisja zanieczyszczeń gazowych czy też pyłowych do środowiska jest zminimalizowana. Projektowana inwestycja zawierała nadto szereg rozwiązań dodatkowo chroniących środowisko w zakresie gospodarki odpadami, emisji hałasu, odprowadzania ścieków produkcyjnych i sanitarnych, przetwarzania surowca. Powyższe prowadzi do wniosku, iż nie można uznać, że przedmiotowa inwestycja wpłynęła na obowiązki lub prawa właścicieli nieruchomości o nr ewid. D. Podkreślił nadto organ, iż pomiędzy działką inwestora, a skarżących znajduje się inna nieruchomość gruntowa zabudowana obiektami kubaturowymi, która oznaczona jest w operacie ewidencji gruntów i budynków numerem E oraz, że działka skarżących znajduje się w odległości 75,5 m od hali objętej omawianym pozwoleniem. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśniał podstawy ustalenia kręgu stron postępowania dotyczące w szczególności następstwa prawnego po zmarłych D. i B. G. Wojewoda ustosunkował się także do żądań i pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu i stwierdził w tym zakresie, że nie jest organem właściwym do przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec pracownika Starostwa Powiatowego w K., jak i podjęcia decyzji o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej od rozpoznawania niniejszej sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu działający imieniem skarżących pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając im naruszenie przepisów oraz zasad postępowania, a to art. 7 i art. 77 K.p.a. Pełnomocnik skarżących wskazywał, iż przedmiotowa sprawa toczy się od 2002r. i pomimo trzech wyroków sądów administracyjnych, w których przyznano skarżącym status strony postępowania organy po raz kolejny uznały, że skarżący nie są stroną postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania kompleksu hal magazynowych na przemysłowe. Zapadłe decyzje naruszają prawo własności skarżących zagwarantowane w Konstytucji RP oraz ograniczają im prawo dochodzenia obrony swoich praw w postępowaniu przed organami. Zauważał także pełnomocnik, iż nieruchomość skarżących wprawdzie nie leży w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu - hal jednakże znajduje się w granicach ujemnego oddziaływania. Zdaniem skarżących produkcja z odpadów może negatywnie oddziaływać na zdrowie skarżących oraz ograniczać ich prawo własności. Nadto decyzja nie rozstrzyga merytorycznie sprawy, a mianowicie nie ustala stanu prawnego obowiązującego w dacie podejmowania decyzji Starosty Kluczborskiego z 2000r.
Wojewoda Opolski, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, dodając, że skarżący w piśmie inicjującym postępowanie wznowieniowe żądali także wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Starosty Kluczborskiego z dnia 21 czerwca 2000r., które to postępowanie zakończone zostało
ostateczną decyzją, którą odmówiono stwierdzenia nieważności w/w decyzji z 2000r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym, jak i też materialno-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych.
Kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej musi przebiegać w określonej kolejności, bowiem stwierdzenie istnienia danego typu wad może eliminować potrzebę ustalania istnienia innych wad. W pierwszej kolejności powinna bowiem być przeprowadzana kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia istotnych wad powodujących jej nieważność (m.in. czy zachodzi rażące naruszenie prawa, czy strona ma przymiot strony).
Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, iż odpowiada ona prawu.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Kluczborskiego z dnia [...] odmawiającą, po wznowieniu postępowania, uchylenia decyzji ostatecznej Starosty Kluczborskiego z dnia 21 czerwca 2000r., Nr [...], w sprawie w sprawie zmiany sposobu użytkowania hal magazynowych na hale produkcyjne.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulują tryb postępowania związany ze wzruszeniem decyzji ostatecznych. W niniejszej sprawie skarżący żądali uchylenia w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego decyzji ostatecznej, jaką jest decyzja ostateczna Starosty Kluczborskiego z dnia 21 czerwca 2000r.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Powyższe oznacza, iż tylko i wyłącznie podmiot legitymujący się przymiotem strony uprawniony jest do wniesienia żądania wznowienia postępowania w sprawie.
Pojęcie strony postępowania administracyjnego zostało zdefiniowane w art. 28 K.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu przymiot strony przysługuje każdemu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że art. 28 K.p.a. ma również zastosowanie w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych. Dodatkowo wskazano, że stroną takiego postępowania jest nie tylko podmiot występujący jako strona w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym oraz skutki stwierdzenia nieważności (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 12.01.1994r. II SA 2164/92, oraz z 15.09.2000r.IV SA 2328/99 nie publ.). W orzecznictwie dominuje również pogląd, że podstawę interesu prawnego stanowi przepis prawa materialnego, przy czym szczególną cechą tego interesu jest bezpośredniość między sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny (tak m.in. wyrok NSA z 8.10.1987r. IV SA498/87, GAP 1988, Nr 16). Na gruncie wykładni przepisu art. 28 K.p.a. wskazuje się zatem, że stroną będzie osoba fizyczna lub prawna lub też jednostka organizacyjna, która na podstawie obowiązującego prawa może, czy też powinna uzyskać konkretne korzyści, albo może bądź powinna być obarczona powinnością konkretnego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem skonkretyzowanym w indywidualnej decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej. Interesowi prawnemu strony przeciwstawić należy interes faktyczny, który zachodzi w sytuacji, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże brak jest normy prawnej mającej stanowić podstawę skierowania żądania wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej ustalającej prawo lub obowiązek takiego podmiotu lub podjęcia przez ten organ określonej czynności.
O posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym postępowania związanego ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego nie decyduje treść przepisu szczególnego, jakim jest art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane ( j.t. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz.1118), lecz art. 5 ust. 2 tej ustawy dotyczący obowiązku ochrony interesu osób trzecich oraz art. 28 K.p.a., w stanie obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Na powyższe zwracał już uwagę Sąd orzekający uprzednio w niniejszej sprawie o sygn. akt II SA/Op 417/07. Stwierdził on w uzasadnieniu zapadłego w tej sprawie w dniu 3 grudnia 2007r. wyroku, iż krąg stron postępowania zdeterminowany został wynikającym z art. 5 ust. 2 tej ustawy obowiązkiem ochrony osób trzecich oraz art. 28 K.p.a., w stanie obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Zatem za strony postępowania w procesie budowlanym należy uznać właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, na której realizowana jest inwestycja, których interes prawny może zostać naruszony. Przymiot strony postępowania należy, więc przyznać podmiotowi każdorazowo w przypadku, gdy budowany obiekt lub budowa wkracza w sferę sąsiedzką.
W tym miejscu zauważyć należy, iż Sąd orzekający w niniejszej w sprawie, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia związany jest tym stanowiskiem Sądu. Oznacza to, iż oceną prawną wynikającą z uzasadnienia wyroku Sądu i dotyczącą wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą związany jest zarówno organ administracji orzekający w tej samej sprawie, jak też i Sąd. Związanie samego Sądu oznacza zaś to, że jest on zobowiązany do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez Sąd poglądowi prawnemu oraz do dokonania kontroli legalności działań organu administracyjnego, podjętych w następstwie realizacji wskazań sądu do dalszego postępowania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy administracji zastosowały się do zaleceń Sądu i uzupełniły postępowanie dowodowe o ustalenia związane ze stronami postępowania. W oparciu o zebrane dowody m.in. w postaci umów spółki cywilnej, założonej przez B. i D. G., a funkcjonującej w dacie składania wniosku o zmianę sposobu użytkowania hal magazynowych na produkcyjne pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] s.c., ustaliły organy, iż obecnie funkcjonuje ona pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] "[...]" – J., R. i A. G. spółka cywilna. Zgodnie także z wytycznymi Sądu organy zapewniły stronom możliwość wzięcia czynnego udziału w postępowaniu wznowieniowym.
W tym miejscu, w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu, jak i w skardze, odnotować należy, iż w treści żadnego z uzasadnień Sąd nie stwierdzono, iż skarżącym przysługuje przymiot strony postępowania w postępowaniu wznowieniowym w sprawie zamiany sposobu użytkowania hal magazynowych na produkcyjne. Ze sformułowania Sądu zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 grudnia 2007r., iż: "Rację ma organ odwoławczy, że na gruncie przepisów ustawy Prawo budowlane, krąg stron postępowania zdeterminowany został wynikającym z art. 5 ust. 2 tej ustawy obowiązkiem ochrony interesów osób trzecich oraz art. 28 K.p.a., w stanie obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie przez organ budowlany. W świetle tego przepisu, w brzmieniu mającym zastosowanie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzających, za strony postępowania w procesie budowlanym należy uważać właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, na której realizowana jest inwestycja, których interes prawny może zostać naruszony z uwagi na wskazane w tym przepisie uciążliwości inwestycji. W każdym, zatem przypadku, gdy budowany obiekt lub budowa wkracza w sferę sąsiedzką, chronioną tym przepisem, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego będzie przyznanie przymiotu postępowania właścicielowi nieruchomości sąsiedniej" nie sposób dojść do wniosku takiego jak skarżący. Rozważania Sądu w tym zakresie miały charakter ogólny i w żaden sposób nie stanowiły, iż skarżący posiadają przymiot strony w tym postępowaniu. Co więcej sformułowanie dotyczące nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której realizowana jest inwestycja, w tym konkretnym stanie faktycznym, nie przesądzało automatycznie o przyznaniu skarżącym statusu strony postępowania, gdyż nieruchomość skarżących nie graniczy bezpośrednio z nieruchomościami, które objęte były wnioskiem spółki o zmianę sposobu użytkowania. Tej okoliczności skarżący nie kwestionują, a wręcz ją przyznają. Przypomnieć należy także, za prawidłowymi ustaleniami poczynionymi przez organy, iż nieruchomość skarżących znajduje się w odległości 75,5m od hali objętej pozwoleniem na zmianę sposobu użytkowania, a pomiędzy działką inwestora (działka o nr ewid. A, B, C), a skarżących znajduje się inna nieruchomość gruntowa, zabudowana obiektami kubaturowymi, oznaczona w operacie ewidencji gruntów i budynków numerem E. Stwierdzeń dotyczących przyznania skarżącym statusu strony nie zawiera także uzasadnienie wyroku z dnia 1 lutego 2005r, gdyż kwestia ta nie stanowiła w ogóle przedmiotu rozważań Sądu.
Godzi się także zauważyć, iż dopuszczenie przez organ administracji publicznej danego podmiotu do udziału w postępowaniu nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Zatem sam fakt doręczenia określonemu podmiotowi odpisu decyzji, czy też postanowienia nie oznacza, iż dany podmiot legitymuje się interesem prawnym, a tym samym staje się stroną postępowania administracyjnego, która na podstawie obowiązującego prawa może, czy też powinna uzyskać konkretne korzyści, albo może bądź powinna być obarczona powinnością konkretnego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem skonkretyzowanym w indywidualnej decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej.
W związku z powyższym organy administracji zasadnie rozważały kwestię czy zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego (faktycznie tylko jednej hali magazynowej na produkcyjną) może mieć wpływ na środowisko, a tym samym wpływa na zasięg oddziaływania inwestycji w taki stopniu, że krąg podmiotów uprawnionych do działania w tej sprawie (pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu) może być ograniczony do najbliższego sąsiedztwa. Zasadnie, zatem organ I instancji w postępowaniu wznowieniowym zażądał od inwestora danych technicznych obiektu budowlanego charakteryzujących wpływ inwestycji na środowisko oraz zdrowie ludzi i obiekty sąsiednie oraz dokonał ich właściwej oceny. Z przedłożonych dokumentów wynika (oceny wpływu na stan środowiska zaprojektowanego zakładu produkcji folii PCV, projektu budowlanego, informacji zawierającej dane o przedsięwzięciu), iż produkcja zakładu nie będzie oddziaływać na stan otoczenia. W wyniku przeprowadzonych obliczeń nie stwierdzono przekroczenie obowiązujących norm czystości powietrza dla wszystkich analizowanych zanieczyszczeń, poziomu hałasu, zasięgu poziomu wibracji, który ograniczony jest tylko do terenu inwestycji. Zatem skoro obszar oddziaływania inwestycji ograniczony jest do terenów, na których zlokalizowana jest inwestycja brak było podstaw do przyjęcia, że właściciele innych działek, poza bezpośrednio sąsiadującymi, winny uzyskać status strony postępowania . W świetle tak ustalonego stanu faktycznego i braku dowodów odmiennych, które pozwalałyby organowi na przyjęcie, że zmiana sposobu użytkowania hal wpływa na środowisko w ten sposób, iż wykracza poza obszar inwestycji, zasadnie organy obu instancji uznały, że planowana inwestycja nie wpływa na prawa i obowiązki właścicieli działki skarżących, która nie sąsiaduje bezpośrednio z gruntami inwestorów, ani też nie ogranicza sposobu jej użytkowania, a skoro tak to niemożliwym jest przyznanie skarżącym przymiotu strony.
W związku z powyższym, skarga podlegała oddaleniu. Jak bowiem zostało wykazane wyżej, realizowana inwestycja nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu terenu, a tym samym brak jest bezpośredniego związku pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu, a normą prawnomaterialną, na której budowany jest przymiot strony.
Zaakcentować należy ponownie, iż o tym czy dana jednostka ma w danej konkretnej sprawie przymiot strony przesądza każdorazowo przepis prawa materialnego i od wykazania związku między chronionym prawnie interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależniona jest także legitymacja do złożenia skargi. Pojęcie interesu prawnego ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania przez organ decyzji administracyjnej ustalającej prawo lub obowiązek tego podmiotu lub możliwość podjęcia przez organ określonej czynności. Z tego względu przymiot strony nie służy osobie, która swój udział w postępowaniu administracyjnym opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia swego interesu faktycznego.
Wobec bezzasadności zarzutów skargi i nie stwierdzenia przez Sąd z urzędu, takich uchybień, które mogłyby skutkować konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji skargę należało oddalić.
Z tych wszystkich względów, na mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło