II SA/Op 565/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku stałego postanawia: 1) ustanowić dla K. K. adwokata, 2) umorzyć postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 września 2015 r., nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku stałego. K. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jest ciężko chora, cierpi z powodu [...],[...], ma problemy z poruszaniem się, utrzymuje się z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 487 zł. Mieszka w mieszkaniu spółdzielczym, na swoje utrzymanie wydaje miesięcznie kwoty: na żywność 150 zł do 250 zł, czynsz 300 zł, ale ma dopłaty 150 zł, na lekarstwa od 150 zł do 200 zł, za prąd płaci około 70 zł, za telewizję ok. 15 zł, za dojazdy do lekarza ok. 50 zł miesięcznie, a za gaz płaci, co drugi miesiąc ok.80 zł Do wniosku dołączyła orzeczenie o swojej niepełnosprawności z dnia 21 maja 2015 r., wydane do dnia 31 maja 2018 r., potwierdzające, że jest ona niepełnosprawna w stopniu znacznym i niezdolna do pracy. Wskazała też, że jest zainteresowana ustanowieniem pełnomocnika w osobie adwokata R. G. z Kancelarii Adwokackiej w [...]. Przychodzi w tym miejscu wyjaśnić, że co do prośby o przyznanie pełnomocnika w osobie adwokata wskazanego z imienia i nazwiska, Sąd nie ma uprawnień do takiego działania. Z treści art. 253 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wynika, że kompetencja sądu ogranicza się jedynie, oprócz samego przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, do zwrócenia się do właściwej rady adwokackiej Następnie to organ samorządu korporacyjnego wyznacza, w zgodzie z właściwymi dla niego regułami, określoną osobę do reprezentowania strony skarżącej. Żaden przepis P.p.s.a., nie uprawnia sądu administracyjnego do ingerowania w powyższe czynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I OZ 662/11, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 898917). Natomiast nowela z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw pozostaje przy tradycyjnym schemacie, według, którego o ustanowieniu adwokata lub radcy prawnego rozstrzyga sąd, a osobę konkretnego adwokata lub radcy prawnego wskazuje właściwy organ samorządu adwokackiego lub radcowskiego. W art. 117 z indeksem górnym 3 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, ustawodawca określił, że jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę. Przepis ten ma jednak jedynie charakter postulatywny (patrz. Tomasz Demendecki, Komentarz zaktualizowany do art. 117 z indeksem górnym 3 Kodeksu postępowania cywilnego, stan prawny na 20 listopada 2012 r., dostępny System Informacji Prawnej Lex). Nie wkracza on zatem w sferę samorządności zawodowej adwokatów, czy radców prawnych, zagwarantowaną im, jako przedstawicielom zawodów zaufania publicznego, w art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wskazanie zatem pełnomocnika z imienia i nazwiska następuje na podstawie odrębnych i niezależnych od Sądu decyzji samorządu zawodowego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 155/12, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl). Należy też wyjaśnić, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie bowiem z art. 239 P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Sytuacja taka zachodzi w sprawie, przedmiotem postępowania jest decyzja dotycząca zasiłku stałego. Wobec tego postępowanie z wniosku skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jako bezprzedmiotowe na zasadzie art. 249 a P.p.s.a., zgodnie, z którym jeżeli rozpoznanie wniosku stało się bezprzedmiotowe, umarza się. Wobec tego należało rozpatrzyć jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według natomiast art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca ma obecnie jedynie dochód z zasiłku stałego i pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 487 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni jest osobą poważnie chorującą, w znacznym stopniu niepełnosprawną, niezdolną do pracy i utrzymującą się jedynie ze środków z opieki społecznej. W ocenie referendarza sądowego, należy stwierdzić, bez głębszej analizy wydatków wnioskodawczyni, że sam fakt kształtowania się jej dochodów na poziomie około 487 zł z tytułu zasiłków, pozwala na uznanie, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swojego utrzymania koniecznego. Sytuacja materialna wnioskodawczyni uprawnia ją zatem do przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią żądanym, czyli w istocie w częściowym, poprzez ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Przemawia za tym dodatkowo uprawdopodobniony zły stan jej zdrowia i znaczna niepełnoprawność, powodująca jej niezdolność do podjęcia pracy. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji, a na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a w związku z art. 249 a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji.