II SA/Op 578/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. i M. S. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], Nr [...], znak sprawy: [...] w przedmiocie wykonania określonych robót na skutek wniosku skarżącego M. S. z dnia 1 grudnia 2008 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącego od uiszczenia kosztów sądowych 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Przedmiotem skargi D. S. i M. S., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], Nr [...], znak sprawy: [...], utrzymująca w mocy rozstrzygniecie organu I instancji o nakazaniu A. F. zamurowania lub wypełnienia luksferami czterech otworów okiennych, samowolnie przebudowanego budynku gospodarczego oraz części stodoły na budynek chlewni, w N. nr [...]. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 18 listopada 2008 r., wezwano skarżących do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, a to w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści spowoduje odrzucenie skargi. W terminie zakreślonym przez Sąd do dokonania żądanej czynności, skarżący M. S. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa żądając zwolnienia od kosztów sądowych, częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia radcy prawnego, bądź adwokata. Uzasadniając złożony wniosek skarżący podał, że skarga wniesiona w niniejszej postępowaniu jest kolejną skargą, jaką wniósł do sądu administracyjnego i jest niejako kontynuacją spornej sprawy, nadal niezałatwionej przez organy administracji. Poprzednia skarga, złożona w sprawie o sygn. akt II SA/Op 214/08 została przez skarżącego opłacona, obecnie jednak skarżący wraz z żoną, nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z kolejnym postępowaniem sądowym, albowiem mają na utrzymaniu trójkę dzieci, które są w wieku szkolnym. Z tej racji małżonkowie zmuszeni byli ponieść koszty związane z rozpoczęciem roku szkolnego, a obecnie pojawiły się już nowe wydatki związane z opieką i profilaktyką dzieci. Ponadto, obecny czas jest okresem przedświątecznym, co także wpływa na dodatkowe wydatki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach M. S. podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i trojgiem niepełnoletnich dzieci. Rodzina skarżącego posiada dom o powierzchni 120 m², a źródłami jej dochodu jest wynagrodzenie małżonków w łącznej wysokości 6.364,17 zł brutto miesięcznie. Skarżący nie wykazał innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych należących do niego lub członków jego rodziny. We wniosku M. S. szczegółowo przedstawił specyfikację ponoszonych przez jego rodzinę miesięcznych wydatków wskazując, że ponosi je z tytułu: utrzymania mieszkania - w wysokości 513,51 zł; dojazdu do pracy - 459,00 zł; wizyt u lekarzy – 160,00 zł; zakupu środków czystości i higieny – 330 zł; zakupu odzieży – 350 zł; zakupu żywności – 2.700, 00 zł. Ponadto skarżący wskazał na dodatkowe wydatki, jakie wystąpiły w jego rodzinie, a mianowicie: zakup okularów korekcyjnych dla syna – 245,00 zł; wycieczka klasowa syna – 255,00 zł; ubezpieczenie domu – 379,00 zł; spłata pożyczki z PKZP – 445,00 zł; założenie stałego aparatu ortodontycznego dla córki – 1.400,00 zł. Do akt sprawy M. S. dołączył zaświadczenia potwierdzające wysokość uzyskiwanego dochodu, rachunki potwierdzające ponoszone wydatki mieszkaniowe, a także zaświadczenia lekarskie i fakturę za okulary. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części w skrócie: "P.p.s.a.", zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane: - w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.), obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym (art. 245 § 2 P.p.s.a.), obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy prawnego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Rozpoznając wniosek M. S. zważyć należy, iż zwrócił się on o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata, bądź radcy prawnego. W ocenie referendarza sądowego żądania M. S. nie wykluczają się wzajemnie, lecz przedstawiają alternatywne opcje udzielenia prawa pomocy, o które ubiega się skarżący. Uwzględniając zatem okoliczność, że żądania skarżącego obejmują swym zakresem zarówno zwolnienie od całości kosztów sądowych, jak również ustanowienie zawodowego pełnomocnika z urzędu (adwokata, bądź radcy prawnego), przyjąć należało w myśl wyżej przywołanego art. 245 § 2 P.p.s.a., że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazać więc dalej należy, że ustawodawca określił w art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślić należy w tym miejscu, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą – do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki – i w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zważono, że zarówno skarżący, jak i jego małżonka pracują zawodowo i są zatrudnieni, co wynika z przedłożonego zaświadczenia od pracodawcy, na czas nieokreślony. Z tytułu wykonywanej pracy uzyskują wynagrodzenie w łącznej kwocie 4.530,39 zł netto, które jest stałym comiesięcznym źródłem dochodu rodziny M. S. Uzyskiwany dochód wystarczająco pokrywa szczegółowo wymienione przez skarżącego wydatki członków jego rodziny, uwzględniające obok kosztów wyżywienia, ubioru, czy kosztów utrzymania mieszkania, także wydatki związane z dojazdem do miejsca pracy zawodowej oraz wizytami u lekarzy. Członkowie rodziny M. S. posiadają ponadto majątek w postaci domu o powierzchni 120 m² oraz użytki rolne o powierzchni 0,2664 ha (co wynika z nadesłanej do akt sprawy decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 r.). Powyższe okoliczności nie dają zatem podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a jedynie do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie referendarza sądowego, M. S. wykazał bowiem, że w myśl przywołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznający wniosek uwzględnił w szczególności, iż skarżący wraz z żoną mają na utrzymaniu trójkę dzieci, będących w wieku szkolnym, które to dzieci niewątpliwie wymagają dodatkowych nakładów finansowych, ze względu na konieczność ponoszenia obciążeń związanych z nauczaniem. Jedno z dzieci skarżącego jest ponadto osobą wymagającą opieki specjalisty ortodonty, co też niewątpliwie wpływa na powiększenie wydatków, związanych chociażby z kosztami założenia stałego aparatu. W ocenie referendarza sądowego, te dodatkowe konieczne wydatki narażają rodzinę skarżącego na wzmożone planowanie i ograniczanie kosztów utrzymania. Uznał on zatem, że całość okoliczności sprawy, w kontekście oświadczenia skarżącego o braku zgromadzonych oszczędności, wskazują, iż uiszczenie należnego wpisu od skargi i pozostałych kosztów, wpłynie na pogorszenie sytuacji bytowej rodziny skarżącego. Z kolei nie opłacenie skargi przez M. S. skutkowałoby jej odrzuceniem, co stanowiłoby dla skarżącego ograniczenie prawa do dochodzenia swoich interesów przed sądem. W tym stanie sprawy uznano o konieczności zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Orzekając w sprawie zważono także, iż niniejsze postanowienie nie pozbawia skarżącego możliwości zwrócenia się w dalszej części postępowania sądowego, z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, gdy zmieni się jego sytuacja. Skarżący może bowiem zwrócić się ponownie do Sądu o przyznanie prawa pomocy, w związku ze zmianą okoliczności sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.