II SA/Op 584/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 21 października 2015 r. w przedmiocie odebrania broni oddala skargę. Przedmiot zaskarżenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu stanowi czynność materialno-techniczna Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 21 października 2015 r., przejęcia do czasowego depozytu Komendy Powiatowej Policji w Prudniku, posiadanych przez M. K., dwóch sztuk broni myśliwskiej palnej: sztucera [...] kal. [...] nr [...] [...] oraz sztucera [...] kal.[...] nr [...], amunicji do tego rodzaju broni oraz pozwolenia na broń, seria [...] wydane przez KWP [...]. Do dokonania powyższej czynności doszło w następującym stanie faktycznym sprawy. Funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w Prudniku w dniu 21 października 2015 r. dokonali zabezpieczenia prewencyjnego broni myśliwskiej, wykonując czynności zlecone przez Komendę Wojewódzką Policji w Opolu. Broń, amunicja oraz legitymacja - pozwolenie na broń - zostały faktycznie odebrane M. K., co zostało potwierdzone w dokumencie "pokwitowanie", zawierającym oświadczenie M. K., że w dniu 21 października 2015 r., o godz. 13.25, przekazał policjantom J. K. i G. P. wymienione jednostki broni i amunicji wraz z pozwoleniem na broń. Pismem z dnia 2 listopada 2015 r. M. K. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) o usunięcie naruszenia prawa poprzez zwrot broni myśliwskiej wraz z amunicją oraz pozwoleniem na broń. W uzasadnieniu ww. pisma M. K. podał, że 21 października 2015 r. przekazał policjantom Komendy Powiatowej w Prudniku broń palną myśliwską wraz z amunicją i pozwoleniem na broń (seria [...]). Zaznaczył, że został pouczony, że odebranie broni następuje na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i pozostaje w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...], pod sygn. akt [...]. Przytoczył treść przepisu art. 19 ust. 1a przywołanej ustawy, zgodnie z którym Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Wywodził że z podanego przepisu wynika, iż odebranie broni dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany (oskarżony) o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 przedmiotowej ustawy stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. W związku z tym, organ dokonując odebrania broni na podstawie przywołanego przepisu, powinien najpierw doręczyć akt wyjaśniający powody odebrania broni, wskazując, że zachodzi obawa, iż stanowi on zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podkreślił, że odebranie broni nastąpiło za pokwitowaniem, lecz bez uprzedniego doręczenia aktu wskazującego powody dokonania tej czynności, co spowodowało naruszenie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji. Opolski Wojewódzki Komendant Policji w Opolu, pismem z dnia 5 listopada 2015 r. (znak [...]), odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wskazał, że podstawą zastosowanego środka było uzyskanie informacji o przedstawieniu stronie zarzutu popełnienia przestępstwa o czyn z art. 299 § 1 Kodeksu karnego i inne, w postępowaniu przygotowawczym [...] [...], prowadzonym przez Centralne Biuro Śledcze w [...]. Organ przywołał treść przepisu art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji oraz podał, że w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy zostały wymienione negatywne przesłanki wydania pozwolenia na broń. Zgodnie z przywołanym przepisem pozwolenia na broń nie wydaje się między innymi osobom: stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo; – przeciwko życiu i zdrowiu, – przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo, gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Komendant Wojewódzki wywodził, że ustawodawca przez zastosowanie dwukropka poprzedzającego katalog czynów w nim wymienionych, spowodował, że katalog ten należy traktować jako egzemplifikację przedmiotowego zagrożenia. Z przepisu tego nie można wyprowadzać wniosku, że tylko skazanie prawomocnym wyrokiem uniemożliwia wydanie pozwolenia na broń, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym, okaże się, że wnioskodawca może stanowić zagrożenie dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego z innych przyczyn. Zatem, sam fakt nieskazania nie stanowi pozytywnej przesłanki wydania pozwolenia na broń. Argumentował organ, że przepisy te mają również zastosowanie w stosunku do osób już posiadających broń palną, na co dowodem jest umiejscowienie ich w cytowanym przepisie. Postawienie osoby posiadającej broń palną pod zarzutami popełnienia przestępstwa, daje podstawy do stwierdzenia, że posiadacz broni palnej może użyć jej niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Podkreślono, że prawo posiadania broni jest uprawnieniem wyjątkowym, a organ wydający takie pozwolenie nie może mieć żadnej wątpliwości co do tego, że broń nie zostanie użyta przez jej posiadacza wbrew obowiązującym zasadom i przepisom prawa. Dlatego też musi być brany pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także należy mieć na względzie interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dodano, że osoba posiadająca pozwolenie na broń powinna charakteryzować się nienaganną postawą, a więc organy Policji w każdym przypadku popełnienia przestępstwa umyślnego przez taką osobę powinny reagować wykorzystując ustawowe uprawnienia do prewencyjnego zabezpieczenia broni. Nadto zaznaczono, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12, stwierdził, że przepis art. 19 ust 1a ustawy o broni i amunicji jest zgodny z zasadą prawidłowej legislacji, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W kolejnym piśmie, z dnia 10 listopada 2015 r. - skierowanym do M. K., w odpowiedzi na ponowne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zabezpieczenia broni w trybie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, Opolski Wojewódzki Komendant Policji stwierdził, że podtrzymuje swoje stanowi wyrażone w piśmie z dnia 5 listopada 2015 r. Nie godząc się ze stanowiskiem Opolskiego Wojewódzkiego Komendanta Policji, M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na czynność materialno-techniczną z dnia 21 października 2015 r. - odebrania broni myśliwskiej wraz z amunicją oraz pozwoleniem na broń. Powołując się na art. 146 § 1 P.p.s.a. wniósł o stwierdzenie bezskuteczności dokonanej czynności a na podstawie art. 200 P.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił naruszenie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, bowiem nie istnieje uzasadniona obawa użycia broni w sposób sprzeczny z prawem oraz art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez brak podjęcia kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności ustalenia, czy samo wszczęcie postępowania karnego wobec skarżącego uzasadnia odebrane mu broni palnej. Podniósł, że linia orzecznicza sądów administracyjnych potwierdza tezę, że dokonując czynności materialno-technicznej wskazanej w art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, organ zobligowany jest dać wyraz swemu przekonaniu, iż w konkretnej sytuacji dopatruje się ze strony posiadacza broni, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z katalogu zawartego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy – obawy stanowienia przez niego zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, albo dla wolności i praw innych osób. Cytując fragment uzasadnienia wyroku WSA w Kaliszu (winno być Kielcach – dopisek Sądu) w sprawie o sygn. akt II SA/Ke, dowodził, że sposób regulacji art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji prowadzi do wniosku, że czynność materialno-techniczna odebrania broni, amunicji i dokumentów składa się z dwóch elementów: aktu poprzedzającego, w którym organ wyjaśnia powody, dla których dokonuje wskazanej czynności i samej czynności. Podkreślił, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, które zostało przedstawione w odpowiedzi na jego wezwania do usunięcia naruszenia prawa (pisma z dnia 2 i 5 listopada 2015 r.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Zaakcentował, że skarżący stoi pod zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej (art. 258 § 1 K.k.), prania brudnych pieniędzy (art. 299 § 1 K.k.), oszustwa (art. 286 § 1 K.k.) i przestępstwa skarbowego z art. 54 § 1 K.k.s., a zastosowane wobec skarżącego tzw. prewencyjne zabezpieczenie broni ma w pełni oparcie w normie określonej w art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji. Podkreślił organ, że w tej wyjątkowej procedurze nie przewidziano prowadzenia postępowania administracyjnego i reguł w nim określonych, do czego sprowadzają się zarzuty skargi. Nadto zwrócił uwagę, że w prawie administracyjnym istnieją decyzje ogłaszane ustnie, co właśnie zostało dokonane w sprawie. Dowodził, że organ Policji i jego przedstawiciele mający odpowiednie doświadczenie w zakresie ochrony bezpieczeństwa publicznego, uznali, że pozostawienie broni i amunicji osobie stojącej pod zarzutem ww. przestępstw niesie zagrożenie dla bezpieczeństwa powszechnego. Dodatkowo zaznaczył, że zabezpieczenie prewencyjne ma charakter okresowy, niezwłocznie po ustaniu przyczyn do jego zastosowania broń i amunicja zostaną zwrócone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako: P.p.s.a.), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, zgodnie z art. 146 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). W niniejszej sprawie skarga dotyczy czynności odebrania skarżącemu broni palnej myśliwskiej wraz z amunicją do tego rodzaju broni i dokumentem "pozwolenie na broń". Zgodnie z art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576 z późn. zm., dalej przywoływana jako ustawa o broni lub ustawa) Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie czynność polegająca na odebraniu broni w oparciu o art. 19 ust. 1a jest czynnością materialno-techniczną. Czynności materialno-techniczne mają wyraźną podstawę prawną, upoważnienie mające postać aktu normatywnego albo aktu administracyjnego. Obywatele muszą się im podporządkować, a prawnym obowiązkiem organów administracji jest współudział w tych czynnościach. W przeciwieństwie do aktów, czynności nie są (co do zasady) skierowane wprost na wywołanie skutków prawnych, lecz osiągnięcia jakiegoś stanu rzeczy. Na wstępie podnieść należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12, stwierdził, że art. 19 ust. 1a ustawy w zakresie, jakim wskazuje przesłanki umożliwiające dokonanie czynności materialno-technicznej odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, jest zgodny z zasadą prawidłowej legislacji, wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art.31 ust. 3 Konstytucji. Trybunał zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 20 ustawy o broni, cofnięcie pozwolenia na broń, dopuszczenie do posiadania broni oraz unieważnienie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ze względów faktycznych lub proceduralnych decyzja taka może zostać wydana z pewnym opóźnieniem. Jednak do czasu zakończenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni na podstawie art. 18 ustawy o broni, skazany za przestępstwo może faktycznie nadal posiadać broń i amunicję. Z tej racji ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie regulacji z art. 19 ust. 1a ustawy o broni, która pozwala na odebranie broni, amunicji oraz dokumentu pozwolenia na posiadanie broni, w sytuacji, gdy zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu. W przypadku oskarżonego o popełnienie przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni ustawodawca - w przeciwieństwie do skazanego - dozwala Policji na czynność materialno-techniczną odebrania broni, amunicji oraz dokumentu potwierdzającego legalność posiadania broni. Ustawodawca nie posłużył się w kwestionowanym przepisie ani zwrotem ocennym, ani klauzulą odsyłającą. Należy też zaznaczyć, że czynność materialno-techniczna odebrania broni nie jest równoznaczna - podobnie jak w przypadku art. 19 ust. 1 ustawy o broni - z cofnięciem pozwolenia na broń. Oskarżony prawomocnie uniewinniony ponownie może nabyć broń lub odzyskać broń odebraną mu na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o broni - broń oraz dokumenty, o których mowa w ust. 1 oraz 1a, niezwłocznie przekazuje się do depozytu właściwemu organowi Policji albo Żandarmerii Wojskowej. Podkreślenia wymaga, że polskie prawo - ani ustawa zasadnicza, ani ustawa o broni - nie gwarantuje prawa do posiadania broni. Zgodnie z art. 2 ustawy o broni: "poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione". Oznacza to, że w Polsce posiadanie broni jest reglamentowane i dopuszczalne jedynie pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek. Na mocy ustawy o broni ustawodawca zdecydował się ograniczyć możliwość wykonywania prawa własności broni. W przypadku legalnego posiadania broni można mówić o wykonywaniu prawa własności, jednak jest to ograniczone prawo wykonywania własności. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 ustawy o broni; "pozwolenie na broń wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej, w której określa się cel, w jakim zostało wydane oraz rodzaj i liczbę egzemplarzy broni". Jednocześnie art. 15 ust. 1 ustawy o broni wskazuje kategorie osób, którym nie wydaje się pozwolenia na broń, natomiast art. 17 ust. 1 ustawy stanowi, że właściwy organ Policji może odmówić wydania pozwolenia na broń osobie, która naruszyła: 1) warunki określone w pozwoleniu na broń, o których mowa w art. 10 ust. 7; 2) obowiązek rejestracji broni, o którym mowa w art. 13 ust. 1; 3) obowiązek zawiadomienia o utracie broni, o którym mowa w art. 25; 4) obowiązek zawiadomienia o zmianie miejsca stałego pobytu, o którym mowa w art. 26; 5) zasady przechowywania oraz ewidencjonowania broni i amunicji oraz ich noszenia, o których mowa w art. 32". Powyższa regulacja wskazuje, że właścicielem i posiadaczem broni można zostać po spełnieniu wielu warunków, a w przypadku pojawienia się nowych okoliczności zagrażających bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, pozwolenie na broń może zostać cofnięcie lub też broń może zostać tymczasowo odebrana (na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni). Przepis ten ma podobną funkcję do środków zapobiegawczych przewidzianych w kodeksie postępowania karnego. Przy czym, zauważyć warto, że ustawodawca przewiduje wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne, możliwość zastosowania środków przymusu niekiedy znacznie mocniej ingerujących w konstytucyjnie chronione prawa i wolności. Podkreślenia wymaga, że zabezpieczenie prewencyjne broni dotyczy wyłącznie osób mających ją legalnie. Zabezpieczenie prewencyjne nie jest uzależnione od dobrej woli posiadacza broni. W razie niepodporządkowania się wydanym na podstawie prawa poleceniom organów Policji lub jej funkcjonariuszy, policjanci mogą stosować środki przymusu bezpośredniego. Dodać przyjdzie, że pokwitowanie za odebraną broń może być sporządzone w dowolnej formie, winno jednak zawierać informację kto dokonał odebrania i jakiej broni. W przedmiotowym przypadku, po dokonanym prewencyjnym zabezpieczeniu broni, skarżącemu zostało wydane pokwitowanie zawierające ww. dane. Nadto należy zwrócić uwagę, że skarżący nie przeczy, iż został ustnie przez funkcjonariuszy Policji poinformowany o przyczynach odebrania broni, a to w związku z przedstawionym zarzutem popełnienia przestępstwa o czyn z art. 299 § 1 Kodeksu karnego. Dodatkowo Komendant Wojewódzki Policji w piśmie z dnia 5 listopada 2015 r. wyjaśnił, że przyczyną odebrania skarżącemu broni w trybie art. 19 ust. 1a ustawy, był fakt prowadzonego postępowania przygotowawczego ([...] [...] przez Centralne Biuro Śledcze w [...]. Sposób regulacji art. 19 ust. 1a ustawy o broni prowadzi do wniosku, że czynność materialno-techniczna odebrania broni osobie, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, składa się z dwóch elementów: aktu odebrania broni i wydania stosownego pokwitowania. Bezsprzecznie przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne stanowiące zagrożenie dla porządku publicznego, (vide: oświadczenie pełnomocnika skarżącego złożone na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r.). Przedstawiony został mu zarzut udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, oszustwa i przestępstwa skarbowego, broń została faktycznie odebrana za pokwitowaniem, którego jeden egzemplarz trafił do skarżącego. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, poza kompetencjami Sądu w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, pozostaje ocena winy skarżącego, jak i stopnia naruszenia przez niego przepisów Kodeksu karnego. W tym stanie rzeczy, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że organ uchybił wymogom art. 19 ust. 1a ustawy o broni. Jak wyżej powiedziano, przepisy materialne nie określają formy prawnej, w jakiej organ działający na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy powinien zająć stanowisko w powyższej kwestii. Przywołany przepis wymaga jedynie, żeby prewencyjne odebranie broni zostało dokonane za pokwitowaniem. Taki wymóg w niniejszej sprawie został zachowany, nadto organ w piśmie z 5 listopada 2015 r. odniósł się do merytorycznych przesłanek dopuszczalności jej dokonania. Z podniesionych wyżej względów, Sąd nie dopatrzył się przesłanek do zakwestionowania przedmiotowej czynności, podjętej stosownie do art. 19 ust. 1a ustawy, który to przepis umożliwia Policji działanie prewencyjne w postaci fizycznego odebrania broni i amunicji wobec osoby posiadającej pozwolenie na broń. Mając na uwadze powyższe, Sąd skargę jako bezzasadną, oddalił na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.