II SA/Op 589/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki postanawia odrzucić skargę. 1 Pismem z dnia 16 sierpnia 2008 r. J. S. działając przez pełnomocnika, którym ustanowiła swoją matkę K. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji tego organu z dnia 29 maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, wyjaśniło, że J. S. nie wystąpiła do Kolegium po doręczeniu jej postanowienia tego organu z dnia [...], z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przepis art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. wymienia enumeratywnie przesłanki do odrzucenia skargi, do których należą: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Ta ostatnia przesłanka występuje m.in. w razie niewyczerpania środków zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek odwoławczy, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zauważyć należy, iż w doktrynie podkreśla się pierwszeństwo weryfikacji aktu na drodze administracyjnej przed weryfikacją w trybie postępowania sądowoadministracyjnego (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 428-429). Obowiązek wyczerpania przed wniesieniem skargi do sądu przysługujących środków zaskarżenia w toku instancji wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ustanowionej w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., z której wynika prawo strony do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administracyjne. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Realizacja omawianej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zapewniona została m.in. w art. 127 § 1 i 2, 3 K.p.a., statuujacym prawo strony do wniesienia od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołania tylko do jednej instancji, przy czym organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba, że ustawa przewiduje inny organ. Zgodnie z art. 127 § 3 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może się zwrócić do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Odczytując przywołany art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. w kontekście wspomnianych wyżej przepisów procedury administracyjnej należy stwierdzić, iż postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać skutecznie wszczęte, jeśli od decyzji organu pierwszej instancji nie zostało wniesione odwołanie, a od postanowienia zażalenie, czy jak w przypadku postanowienia o sprostowaniu decyzji wydanej przez samorządowe kolegium odwoławcze jako organ pierwszej instancji, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czyli jeśli nie został wyczerpany środek zaskarżenia przysługujący w zwykłym toku instancji, określony w art. 52 § 2 P.p.s.a. Odnotować w tym miejscu trzeba, że wyjątek w tym względzie stanowi uprawnienie prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich w sytuacji, gdy podmioty te nie brały udziału w postępowaniu, dla których ustawodawca przewidział sześciomiesięczny termin zaskarżenia od dnia doręczenia stronie decyzji administracyjnej (art. 53 § 3 P.p.s.a.), uniezależniając przy tym wniesienie skargi od wyczerpania środków zaskarżenia (art. 52 § 1 P.p.s.a. in fine). W orzecznictwie wskazuje się, że powodem wydłużenia w stosunku do tych podmiotów terminu wniesienia skargi, jak i wyłączenia spełnienia warunku dopuszczalności skargi do sądu w postaci wyczerpania środków zaskarżenia, była okoliczność, iż prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich z reguły nie biorą udziału w postępowaniu administracyjnym, a konieczne jest umożliwienie im zakwestionowania w interesie publicznym lub w imię ochrony praw obywatelskich takich działań organów administracji publicznej, które naruszają prawo (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 6/05, ONSAiWSA 2006r., nr 3, poz. 68). Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd zważył, iż wniesiona skarga dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu o sprostowaniu decyzji, a zatem postanowienia organu, który – stosownie do treści art. 113 K.p.a.– był w dacie wydania zaskarżonego postanowienia organem pierwszej instancji w sprawie sprostowania z urzędu swojej decyzji własnej. W myśl art. 144 K.p.a. w związku z art. 127 § 3 K.p.a., w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 K.p.a., zatytułowanym "Zażalenia", do zażaleń na postanowienia mają odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, a zatem od postanowienia wydanego w pierwszej instancji przez samorządowego kolegium odwoławczego nie będzie służyło odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skierowany do tego samego organu. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca, bez wyczerpania toku postępowania odwoławczego, przewidzianego w art. 127 § 3 K.p.a., zaskarżyła postanowienie organu podjęte w pierwszej instancji. Na takie postanowienie, jak już wyżej wskazano, nie służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż nie istnieje prawna możliwość skarżenia do sądu administracyjnego postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji bez wyczerpania służących stronie środków zaskarżenia. Tym samym nie został spełniony warunek formalny dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, wynikający z art. 52 § 1 P.p.s.a. Z przedstawionych wyżej względów skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu, stąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. ----------------------- 3