II SA/Op 6/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji uchylającej akt nadania na skutek wniosku skarżącej z dnia 15 stycznia 2008 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Przedmiotem skargi wniesionej przez K. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kolegium z dnia [...], [...] stwierdzającą, że decyzja Powiatowej Komisji Ziemskiej w G. z dnia [...], Nr [...], uchylająca akt nadania nr a z dnia 10 lipca 1954 r. w części dotyczącej nadania działki siedliskowej J. R. oraz akt nadania nr b z dnia 10 lipca 1954 r. w części dotyczącej nadania działki siedliskowej i działki nr A J. R., została wydana z naruszeniem prawa. Wobec prośby zawartej w skardze o zwolnienie K. K. od kosztów sądowych, referendarz sądowy pismem z dnia 10 stycznia 2008 r. wezwał skarżącą do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na stosownym, urzędowym formularzu, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W terminie zakreślonym przez referendarza, skarżąca zastosowała się do wezwania i nadesłała wypełniony formularz wniosku. Uzasadniając swoje żądanie skarżąca wskazała na ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, które ograniczane są dodatkowo przez wysokie koszty leczenia (w tym dojazdy na kontrole lekarskie) oraz wydatki związane z kupnem leków. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach K. K. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem, posiada nieruchomości w postaci domu wybudowanego w 1926 r. oraz 0,70 ha nieruchomości rolnej. Jedynymi dochodami miesięcznymi małżonków są ich emerytury o łącznej wysokości: 1.784 zł brutto. Wobec wątpliwości co do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy wezwał K. K. pismem z dnia 21 stycznia 2008 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i przedłożenie dokumentów, tj. przedłożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące; przedłożenie specyfikacji kosztów ponoszonych na utrzymanie mieszkania; podanie wielkości (w m²) posiadanego przez skarżącą domu; wskazanie kosztów ponoszonych z tytułu leczenia. Odpowiadając na wezwanie referendarza, skarżąca w piśmie z dnia 30 stycznia 2008 r. podała, że ponosi następujące wydatki miesięczne związane z utrzymaniem mieszkania: opłata za gaz – 46 zł; za wodę – 47 zł na kwartał; za energie elektryczną – 139,34 zł, za telefon – ok. 70 zł. Podała także, że rokrocznie ponosi koszty zakupu węgla w ilości od 8 – 10 ton. Skarżąca oświadczyła również, że jest osobą schorowaną, zmuszoną do kupna lekarstw na kwotę ok. 70 zł miesięcznie, a także do wizyt kontrolnych u lekarzy, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami na przejazdy autobusowe w wysokości ok. 60 zł. miesięcznie. Do akt sprawy K. K. dołączyła rachunki oraz wyciąg z konta bankowego z dnia 15 stycznia 2008 r. Odnosząc się do kwestii wielkości posiadanego domu oświadczyła ponadto, że jest to dom piętrowy o długości 9 m i szerokości 6 metrów. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części w skrócie: "P.p.s.a.", zważono co następuje: Wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 ustawy obejmują opłaty sądowe (jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który należy podzielić, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Natomiast pewnego rodzaju kryterium dochodowym dla oceny tych warunków socjalnych, warunkującym przyznanie prawa pomocy, jest minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepublikowane). Przechodząc do oceny sytuacji bytowej skarżącej pod kątem wyżej wskazanych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, referendarz sądowy wziął pod uwagę, iż średni dochód miesięczny na jednego członka rodziny skarżącej kształtuje się na poziomie 892 zł, a zatem jest niższy od aktualnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, które na rok 2008 ustalono na poziomie 1.126 zł brutto (podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. – Dz. U. Nr 171, poz. 1209). W ocenie referendarza sądowego, która to ocena została oparta na wskazanych we wniosku i piśmie skarżącej z dnia 30 stycznia 2008 r. okolicznościach sprawy, przy uwzględnieniu doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, uzyskiwany dochód oraz stan majątku rodziny skarżącej jest niewystarczający do pokrycia kosztów sądowych wymaganych w niniejszym postępowaniu. Członkowie rodziny skarżącej muszą bowiem z wyżej wskazanego dochodu pokryć koszty utrzymania mieszkania w wysokości ok. 302 zł miesięcznie oraz koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia, lekarstw (ok. 70 zł miesięcznie), a także dojazdu do placówek służby zdrowia. Wysokość wydatków na bieżące utrzymanie w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu, a także przedstawiony stan majątku skarżącej i jej oświadczenie o braku zgromadzonych oszczędności, przemawiają za poglądem, iż skarżącej należy przyznać prawo pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. W tych okolicznościach sprawy referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.