II SA/Op 613/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2015 r. w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 7 listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. E. L., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata S. S., pismem z dnia 8 grudnia 2014 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, za pośrednictwem organu, skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 7 listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Skarżący po wezwaniu go przez Sąd do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, w dniu 29 grudnia 2014 r., poprosił o zwolnienie go z kosztów sądowych, w tym zakresie. Został mu w związku z tym przesłany, do rąk jego pełnomocnika, na podstawie art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., urzędowy formularz wniosku, do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie w dniu 20 stycznia 2015 r. (data stempla pocztowego), skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, żądając w nim częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek wskazał, że nie ma dostatecznych środków finansowych na jego uiszczenie. Ma dwoje niepełnoletnich dzieci. Jego żona prowadzi działalność gospodarczą, a w rubryce nr 10 dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, natomiast odnośnie osoby o imieniu i nazwisku M. L., nie wyjaśnił stopnia pokrewieństwa, czy jest to np. dorosły syn, wpisał jedynie sformułowanie "osobne gospodarstwo". Nie podał przy tym żadnych danych odnośnie dochodów tych osób, a co do ogólnych dochodów swojego gospodarstwa domowego, wpisał "brak precyzyjnych danych". Odnośnie swojego majątku podał, że ma dom o powierzchni 240 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 290 ha, samochód [...] oraz ciągnik rolniczy [...]. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w związku ze złożonym urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwał skarżącego, do rak jego pełnomocnika, pismem z dnia 27 stycznia 2014 r., w terminie 10 dni od dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez złożenie wyjaśnień i dokumentów: - jakiej wysokości są koszty utrzymania domu skarżącego poprzez nadesłanie rachunków lub oświadczenia o ich wysokości za energię elektryczną, wodę itp., - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i wszystkich członków jego gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, to jest grudzień 2014 r. i styczeń 2015 r. - wskazanie, czy dzieci skarżącego, córka A. i syn M., otrzymuje jakieś formy pomocy z instytucji, w których np. się uczą, poprzez przedłożenie zaświadczenia o ich otrzymywaniu lub ich braku, - wskazanie czy członkowie rodziny skarżącego korzystają z jakiś form pomocy społecznej, jeśli tak to jakich i jakiej wysokości, - wskazanie, czy skarżący lub członkowie jego gospodarstwa domowego, posiadają zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe itp.), podając ich wysokość nominalną, - wskazanie, czy skarżący lub członkowie gospodarstwa domowego posiadają przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000 euro, czyli 12000 zł, - wskazanie, czy w 2014 r. skarżący uzyskał, dopłaty unijne do gospodarstwa rolnego, jeśli tak to w jakiej kwocie, - wskazanie z jakiego rocznika jest samochód [...] i ciągnik rolniczy [..], poprzez nadesłanie kopii ich dowodów rejestracyjnych, - przesłanie zeznania podatkowego żony skarżącego W. L., za rok 2013 z potwierdzeniem, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym oraz za rok 2014., jeśli już zostało złożone, - przesłanie zaświadczenia z Urzędu Gminy, o dochodowości gospodarstwa rolnego skarżącego, które jak wskazał we wniosku ma 290 ha powierzchni, - wskazanie, czy M. L. prowadzi wspólne ze rodziną skarżącego, czy też odrębne gospodarstwo domowe, czy w jakiś sposób, pomimo np. prowadzenia odrębnego gospodarstwa, partycypuje w kosztach utrzymania domu i w jakim rozmiarze, a jeśli prowadzi wspólne gospodarstwo z rodziną skarżącego, to o przesłanie zaświadczenia o jego aktualnych zarobkach, oraz jego zeznania podatkowego za rok 2013 z potwierdzeniem, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym oraz za rok 2014., jeśli już zostało złożone. Jednocześnie wezwanie zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do niego może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Pełnomocnik skarżącego odebrał to wezwanie w dniu 3 lutego 2015 r. W dniu 3 lutego 2015 r. skarżący przysłał pismo z dnia 27 stycznia 2015 r., w którym oświadczył, że wycofuje on złożoną skargę. Skarżący do dnia dzisiejszego nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego, zwanego tez w dalszej części orzekającym, i nie przesłał jakichkolwiek z żądanych dokumentów lub wyjaśnień. W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 P.p.s.a. ). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie przesłał żadnych wymienionych przez referendarza dodatkowych dokumentów. Natomiast dane przedstawione przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były bardzo ogólnikowe, nie zawierały podania jakichkolwiek dochodów gospodarstwa domowego skarżącego. Natomiast już chociażby fakt posiadania przez skarżącego, dużego areału ziemi rolnej, o powierzchni 290 ha, wzbudza uzasadnione wątpliwości, co do deklarowanego przez niego braku środków finansowych na zapłatę wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Orzekający zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub chociaż częściowym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. ). Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy ( Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. E. L., pomimo wezwania w tym przedmiocie, nie złożył żadnych dokumentów odnośnie dochodów, swoich czy członków jego rodziny wspólnie z nim gospodarujących, w tym przede wszystkim małżonki. Brak jest zatem wystarczającego materiału pozwalającego na ocenę czy i w jakim zakresie ma on możliwości zapłaty kosztów postępowania. Referendarz sądowy ocenił, o czym powyżej, że wykazana we wniosku sytuacja materialna skarżącego nie kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Wynika to głównie z faktu wykazania przez skarżącego posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni 290 ha. Biorąc więc pod uwagę to co wskazał we wniosku skarżący, przy braku przesłania żądanych dokumentów, orzekający przyjął, że skarżący nie wykazał, aby był on osobą, której należy przyznać prawo pomocy. Z tych też względów, z uwagi na niewykazanie przez skarżącego, wszystkich danych niezbędnych do oceny jego sytuacji materialnej, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.