II SA/Op 616/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić K. K. radcę prawnego. Pismem procesowym z dnia 25 listopada 2017 r., K. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 września 2017 r., nr [...], dotyczącą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r., skarżąca oświadczyła, że zamierza skorzystać z prawa zwrócenia się o przyznanie prawa pomocy. W tym samym dniu złożyła następnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. Uzasadniając żądanie podała, że jest osobą niepełnosprawną, posiada orzeczenie z ZUS-u z dnia 23 czerwca 2015 r., uznające ją za osobę niezdolną do pracy powodu [...]. Podniosła, że jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, cały czas choruje, nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej i nie stać jej na wynajęcie pełnomocnika z wyboru. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku skarżąca podała, że tworzy samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni [...] m², jest współwłaścicielką samochodu osobowego [...] w 1/10 części, a także uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości 1.000 zł brutto. Dodała, że jej syn M. zamieszkuje z nią, lecz nie tworzy wspólnego gospodarstwa domowego (z akt administracyjnych sprawy wynika, że obecnie jest [...], por. zaskarżona decyzja, k-7/2 akt sądowych – przyp. referendarza). Określając zobowiązania i stałe wydatki skarżąca podała, że ponosi koszty z tytułu czynszu w wysokości: ok. 450 zł, z tytułu opłaty za energię elektryczną – 105 zł, za gaz – ok. 100 zł, z tytułu kupna leków i dojazdów do lekarzy – 400 zł, a komornik zajmuje jej ok. 100 zł. Na skutek postępowania wyjaśniającego, skarżąca przedłożyła dokumenty (w tym rachunki i faktury za opłaty lokalowe) i złożyła wyjaśnienia, na podstawie których dodatkowo ustalono, że skarżąca pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1.209,59 zł brutto (w tym dodatek pielęgnacyjny – 209,59 zł; netto – 813,59 zł), a ze świadczenia tego dokonywane są potrącenia z tytułu egzekucji administracyjnej Urzędu Skarbowego – 250 zł, a zaliczka na podatek i składka ubezpieczeniowa wynoszą łącznie – 146 zł. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że z uwagi na konieczność poniesienia kosztów wydruku wyciągu bankowego, który wynosi każdorazowo 5 zł, nie stać ją na przedłożenie żądanych przez referendarza wyciągów bankowych. Wymieniła także zażywane przez siebie leki i określiła wydatki z tego tytułu na kwotę ok. 300 – 400 zł. Do akt sprawy skarżąca złożyła także decyzję organu pomocy społecznej, z której wynika, że skarżącej przyznano od 1 grudnia 2017 r. do dnia 31 maja 2018 r. dodatek mieszkaniowy w wysokości 160,77 zł. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. h P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu, a także przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Skoro K. K., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako osoba skarżąca decyzję w zakresie dodatku mieszkaniowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć, co orzeczono w punkcie pierwszym sentencji. Podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., w myśl których, referendarz wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne. Wnioskodawczyni jak wyżej wykazano, została z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniona od kosztów sądowych, zatem jej wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stosownie więc do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Uwzględniając powyższe wywody referendarz zważył, że wysokość dochodu wnioskodawczyni kształtuje się na poziomie 813,59 zł, przy wykazywanych niezbędnych wydatkach miesięcznych wynoszących ok. 700 zł. Skarżąca uzyskuje także dodatek mieszkaniowy w wysokości 160,77 zł, a z jej rachunku potrącane są należności z tytułu egzekucji administracyjnej, w wysokości 250 zł. Informacje dotyczące sytuacji życiowej skarżącej zostały poparte stosowną dokumentacją przedłożoną do akt sprawy przez nią samą, jak również znajdującą się w aktach administracyjnych sprawy. W związku z tymi ustaleniami, mając na uwadze wysokość uzyskiwanego dochodu w stosunku wykazywanych wydatków, a także ogólną sytuację bytową skarżącej, w tym brak zgromadzonych oszczędności i składników majątkowych, a także zły stan zdrowia, referendarz ocenił, że może ona mieć trudności z wygospodarowaniem środków na opłacenie pełnomocnika z urzędu, bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania. Spełnia zatem przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Referendarz postanowił w związku z tym przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej radcę prawnego z urzędu, co orzekł jak w punkcie drugim sentencji, działając na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.