II SA/Op 62/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka-Sinicka po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 120/17 w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego postanawia 1) ustanowić skarżącemu radcę prawnego, 2) w pozostałym zakresie, odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę S. G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 120/17, w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał okoliczność, że skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku. Jak podkreślił Sąd, wprawdzie w wyznaczonym terminie skarżący dokonał przelewu kwoty 250 zł tytułem wpisu od skargi, dokonał jednak tej czynności na rachunek zupełnie inny niż podany w wezwaniu. Z powyższych względów, istniała podstawa do odrzucenia skargi, jako nieopłaconej, na zasadzie art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, S. G. złożył zażalenie na zapadłe orzeczenie z dnia 18 czerwca 2018 r., w którym zwrócił się także o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, stosownie do przepisu art. 252 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, przesłano skarżącemu przy piśmie z dnia 11 lipca 2018 r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wezwano do wypełnienia i odesłania formularza w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 lipca 2018 r., co wynika z adnotacji na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-41 akt sądowych). W dniu 23 lipca 2018 r. złożono w tut. Sądzie wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Oświadczył, że osoby pozostające w nim we wspólnym gospodarstwie domowym to [...] dzieci skarżącego oraz jego partnerka. Uzasadniając wniosek podał, że przyczyną jego złej kondycji finansowej jest utrata pracy, zawieszona działalność gospodarcza oraz narodziny [...] dziecka. Skarżący podniósł, że ma należności kredytowe na kwotę ok. 1,2 miliona złotych, posiada zobowiązania alimentacyjne w wysokości 2.500 zł miesięcznie, które są egzekwowane w drodze egzekucji komorniczej. Ponadto oświadczył, że nie posiada funduszy na spłatę kredytów, dlatego pomagają mu krewni i znajomi. Podniósł, że jego matka nie spłaca swojego kredytu oraz zobowiązań zusowskich i z tego powodu ma zajęte emerytury. Skarżący podał także, że otrzymał wezwania przesądowe dotyczące wypowiedzianych kredytów, toczy się wobec niego proces o nieuregulowanie zobowiązania wobec kontrahenta, a ponadto skarżący nie płaci terminowo składek ZUS i podatków. Oświadczył, że jego zobowiązania oraz koszty utrzymania rodziny ponosi partnerka skarżącego. Dodał, że otrzymuje świadczenie tzw. 500+ z opieki społecznej. Skarżący w formularzu wniosku nie wykazał żadnych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w jego posiadaniu i osób tworzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. Na skutek zarządzenia z dnia 8 sierpnia 2018 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez złożenie wyjaśnień i dokumentów, a to do jednoznacznego wskazania źródeł utrzymania członków gospodarstwa domowego skarżącego, wobec oświadczenia - w rubryce nr 10 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, o braku uzyskiwanego dochodu. Zobowiązano skarżącego do udokumentowania ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego mieszkania, a jeżeli w kosztach utrzymania partycypują osoby trzecie - do wskazania tych osób i wysokości ponoszonych przez nich wydatków. Zażądano przedłożenia specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania siebie i członków wspólnego gospodarstwa domowego, wyjaśnienia czy wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej, bądź wsparcia osób trzecich; przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy, przez wszystkich członków gospodarstwa domowego. W przypadku ciążących na skarżącym, bądź członkach jego rodziny zobowiązaniach – wezwano do ich udokumentowania, przez przedłożenie np. harmonogramów, kserokopii umów spłat kredytów, pożyczek, bądź wyciągów bankowych, wezwań komorniczych, itp. Zobowiązano ponadto skarżącego do udokumentowania przez przedłożenie stosownych zaświadczeń, podnoszonych okoliczności o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej, a także czy dzieci skarżącego uzyskują jakiekolwiek stypendia. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2018 r., referendarz sądowy na skutek wniosku skarżącego, przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o 14 dni licząc od dnia doręczenia pisma informującego o powyższym. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku, skarżący w pismach z dnia 17 sierpnia 2018 r. i 19 września 2018 r. oświadczył, że nie uzyskuje dochodu ponieważ wychowuje dwójkę dzięki, pozostaje na utrzymaniu partnerki, która od kilu miesięcy prowadzi działalność gospodarczą. Podał, że gospodarstwo domowe skarżącego i jego partnerki nie jego gospodarstwem domowym; nie wnosi opłat lokalowych, a inne bieżące wydatki ponosi jego partnerka. Wskazał, że koszt utrzymania wynosi ok. 700 zł miesięcznie, a koszty te ponosi partnerka. Z opieki społecznej skarżący otrzymuje 500 zł na dziecko. Skarżący podkreślił, że posiada ogromną liczbę zadłużeń (ponad milion złotych) w bankach, ZUS-ie, urzędzie skarbowym trwają procesy sądowe w tych sprawach, a także postępowania komornicze. Do akt sprawy dołączył odpisy orzeczeń sądowych, upomnień, tytułów wykonawczych, zaświadczeń o posiadanym zadłużeniu, wyciągów bankowych. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wobec tego zważyć należało, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, a zatem wnioskowanym przez skarżącego, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Sąd (referendarz sądowy) natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Z jednej strony uwzględnia więc wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Rozpoznając wniosek S. G. zwrócono uwagę, że skarżący w dniu 27 lutego 2018 r. uiścił wpis od skargi w wysokości 250 zł. Wprawdzie dokonał tego na niewłaściwy rachunek bankowy, co zostało szczegółowo przedstawione w postanowieniu tut. Sądu z dnia 18 czerwca 2018 r., jednakże nie zmienia to faktu, że skarżący dokonał przedmiotowej czynności, a zatem, że posiadał w świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. potencjał finansowy pozwalający uiścić mu żądaną opłatę. Ponadto należy wskazać, że na obecnym etapie postępowania sądowego skarżący nie jest zobowiązany do ponoszenia żadnych opłat, bowiem złożone przez niego zażalenie z dnia 2 lipca 2018 r. jest wolne od wpisu (por. zarządzenie z dnia 4 lipca 2018 r.: k-35 akt sądowych).Przedstawione okoliczności sprawy czynią zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, niezasadnym. Z podanych względów skarżącemu należało odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, co referendarz orzekł w punkcie drugim sentencji. Oceniając natomiast sytuację materialną skarżącego w kontekście pozostałego zakresu wniosku o przyznanie pomocy, tj. ustanowienia pełnomocnika z urzędu to w szczególności takie okoliczności, jak brak osiągania przez skarżącego dochodu, brak zgromadzonych oszczędności, wykazywane zadłużenie - świadczą, że zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie pomocy. Za poglądem tym przemawiają dokumenty przedstawione w toku postępowania wyjaśniającego, w tym upomnienia, wyciągi bankowe, wezwania o zapłatę, orzeczenia sądowe. Z podanych względów należało przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżący wykazał, że spełnia przywołane przesłanki warunkujące udzielenie wparcia ze środków finansowych Sądu. Wobec tego, referendarz działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.