II SA/Op 620/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim w przedmiocie zamknięcia drogi publicznej postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy, 2) odrzucić skargę. Pismem z dnia 2 grudnia 2008 r. M. G., wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim, domagając się zamknięcia drogi przebiegającej w pobliżu nieruchomości skarżącego, której funkcjonowanie powoduje zniszczenia jego domu. M. G. podniósł, że przedmiotowa droga przebiega w nieprawidłowej odległości od domu skarżącego (1,25 m), co powoduje pęknięcia budynku mieszkalnego. M. G. podał także, że zwracał się w tej sprawie do organów nadzoru budowlanego I i II instancji, ale te odpowiadały, że drogi tej "nie dotyczy przepis" i "nadzór budowlany może sobie z nią robić co chce". Wniósł ponadto o przyznanie mu prawa pomocy, przez ustanowienie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", zwrócił się do organu o udzielenie odpowiedzi na skargę oraz o nadesłanie akt administracyjnych. Na podstawie art. 252 § 2 P.p.s.a., stanowiącego, że wniosek o prawo pomocy obligatoryjnie składa się na urzędowym formularzu, tut. Sąd przesłał skarżącemu taki formularz w celu wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący w dniu 23 grudnia 2008 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), przesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że żąda przyznania mu prawa pomocy w całości, to jest zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazał, że obecnie nie ma żadnych dochodów, posiada majątek w postaci domu o wielkości 280 m 2, mieszkania o powierzchni 150 m 2, a także samochodu marki Polonez, który zakupił w styczniu 2008 r. za 500 zł. Skarżący podał także, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim, udzielił odpowiedzi na skargę pismem z dnia 14 stycznia 2009 r., w której wniósł o oddalenie skargi. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ po uprzednim opisaniu przebiegu sprawy podniósł, iż zarzut M. G. dotyczący niewydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim, nakazu odsunięcia drogi dojazdowej łączącej ulicę Z. z posesją nr 17 w P. od budynku M. G., był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym. Wynikiem tego postępowania była decyzja organu I instancji z dnia [...], umarzająca postępowanie w sprawie oceny legalności przedmiotowego odcinka, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...]. Wobec faktu, że na decyzję organu II instancji M. G. wniósł skargę do sądu administracyjnego, to zdaniem organu, dopiero stwierdzenie przez sąd jej nieważności mogłoby stanowić ewentualny impuls do zastosowania procedury z art. 160 K.p.a. Zarzuty skarżącego zawarte w skardze, do czasu rozpoznania sprawy przez sąd, sąd zatem bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., Sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania spraw, które nie zostały wymienione w cyt. przepisie. Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z treści skargi M. G., domaga się od Sądu podjęcia działań w celu zamknięcia drogi, której funkcjonowanie w nieprawidłowej odległości od budynku mieszkalnego skarżącego, powoduje w jego ocenie, niszczenie tego budynku. Zważyć jednakże należy, że powyższe żądanie nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, albowiem właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje rozpatrywania merytorycznego żądań związanych z załatwieniem określonej sprawy administracyjnej. Żądanie takie w myśl przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – zwanej w skrócie: "K.p.a." (Dz.U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.), wszczyna postępowanie administracyjne, które może zakończyć się, stosownie do art. 104 K.p.a., załatwieniem sprawy przez organ administracji publicznej, przez wydanie stosownej decyzji. Dopiero zatem wyczerpanie trybu administracyjnego przewidzianego w przepisach K.p.a. daje możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek odwoławczy, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 2 P.p.s.a. przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowią podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności daje natomiast stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego "każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji". Z powyższych względów stwierdzić należy, że rozpatrywanie sprawy przez Sąd na tym etapie, nie jest możliwe, albowiem skarżący nie wskazał w szczególności decyzji, czy też postanowienia lub innego aktu lub czynności, które organy administracji publicznej wydały lub dokonały, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Na marginesie już tylko wskazać można, że przed tut. Sądem toczy się postępowanie, wszczęte ze skargi M. G. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], Nr [...], która została wydana, zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim, w wyniku postępowania administracyjnego uwzględniającego :"stanowisko" M. G. W związku z powyższym skargę na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jako nie należącą do właściwości sądu administracyjnego, należało odrzucić. Odnośnie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należy zauważyć, iż wprawdzie stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, jednakże zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy bez potrzeby analizy stanu faktycznego i prawnego jest oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 320 i nast.). W świetle powyższego należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 P.p.s.a., a to z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych do rozpatrywania żądania skarżącego do wszczęcia postępowania w sprawie zamknięcia drogi. Z tego względu skargę, jako podlegającą odrzuceniu, należało uznać za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. również w zakresie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie jest zbieżne z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym przyjęto, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Będą to zatem tego rodzaju sytuacje, w których przepisy obowiązującego prawa niepodlegające różnej wykładni w sposób jasny i jednoznaczny wykluczają możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2004 r., sygn. OZ 377/04, internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stanowisko takie występuje także w literaturze przedmiotu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wyd. Zakamycze 2005, s. 596), gdzie podkreślono, iż potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (art. 58 § 1 P.p.s.a.). Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że oczywista niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego oznacza oczywistą bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., co z kolei powoduje, że skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy. Zauważyć również należy, że z uwagi na okoliczność, iż skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu, stosownie do art. 222 P.p.s.a., nie żądano od skarżącego uiszczenia stosownego wpisu sądowego. Tym samym nie powstał na obecnym etapie postępowania obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Sam zaś fakt odmowy przyznania stronie prawa pomocy nie stanowi przeszkody w złożeniu stosownego wniosku, w sytuacji gdyby wobec zamiaru skorzystania przez skarżącego z przysługujących mu środków zaskarżenia, zaistniała konieczność poniesienia przezeń ewentualnych wydatków, których nie byłby on w stanie ponieść samodzielnie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 247 P.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak sentencji.