II SA/Op 623/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 maja 2013 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. T. R. wystąpił w dniu 10 października 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 maja 2013 r., nr [...], którą zamierza zaskarżyć. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II SO/Op 13/17, ustanowiono dla skarżącego prawo pomocy w postaci adwokata, wyjaśniając jednocześnie skarżącemu, że jest już zwolniony od kosztów sądowych z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. W dniu 9 listopada 2017 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 30 października 2017 r. informujące, że na pełnomocnika z urzędu dla skarżącego został wyznaczony adwokat J. P. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik T. R. złożył w dniu 21 listopada 2017 r., za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, skargę na wyżej omówioną decyzję Kolegium z dnia 31 maja 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik skarżącego podał, że dokonując tych czynności zachował ustawowe terminy, dołączając pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 30 października 2017 r. Wyjaśnił, że o ustanowieniu go pełnomocnikiem w sprawie dowiedział się już po terminie do wniesienia skargi na decyzję dnia 31 maja 2013 r., która została doręczona skarżącemu w dniu 29 września 2017 r. We wniosku o przywrócenie terminu powołał szereg orzeczeń sądowych potwierdzających zasadność przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, ewentualnie - w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu zakreślonego w nim terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeśli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to - zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu - od tego momentu liczony jest bieg terminu do złożenia skargi, niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym. W przypadku uchybienia temu terminowi dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący wystąpił do tut. Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi niezwłocznie po otrzymaniu w dniu 29 września 2017 r. decyzji. Takie działanie skarżącego było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z punktu widzenia powołanych wyżej regulacji, należy uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć trzeba, że jakkolwiek ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, który przeważnie upływa bezskutecznie przed zakończeniem postępowania wpadkowego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to fakt ten może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem możliwości podjęcia natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. Takie stanowisko jest zbieżne z poglądem, wedle którego zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez adwokata czy radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia. Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. W konsekwencji, w orzecznictwie jednolicie uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 20 listopada 2014 r., akt I OZ 1034/14; z 11 lutego 2014 r., I OZ 70/14; z 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13; z 26 października 2009 r., I OZ 996/09; z 30 września 2009 r., II OZ 809/09; z 17 lipca 2008 r., II OZ 763/08, z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; podobne stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2009 r., III CZP 117/08, LEX nr 478083). Ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik, składając w dniu 21 listopada 2017 r. skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia wskazał, że powiadomienie o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji, powziął z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 30 października 2017 r. Biorąc pod uwagę, że pełnomocnik powziął wiedzę o wyznaczeniu jego osoby na pełnomocnika z urzędu z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 30 października 2017 r., doręczonego mu drogą pocztową, a zatem już po terminie do wniesienia skargi, określonym w art. 53 § 1 P.p.s.a., który z uwagi na udokumentowany fakt doręczenia zaskarżonej decyzji skarżącemu w dniu 29 września 2017 r., upłynął w dniu 30 października 2017 r. W tej kwestii przyjdzie zauważyć, że ostatni dzień terminu liczony kalendarzowo upływał w sobotę 28 października 2017 r., który - na podstawie art. 83 § 2 P.p.s.a. - jest następnym dniem po dniu lub dniach wolnych od pracy, tj. poniedziałek 30 października 2017 r. W kwestii wniesienia skargi i wniosku w dniu 21 listopada 2017 r., odnotować przyjdzie, że pełnomocnik wskazał, że dowiedział się o wyznaczeniu go do tej funkcji w dniu 30 października 2017 r., a zatem liczony od tego dnia termin 30 dni, upływał w dniu 29 listopada 2017 r. Stąd złożenie do organu wniosku wraz ze skargą w dniu 21 listopad 2017 r. nastąpiło z zachowaniem terminu do złożenia wniosku i dawało podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu, na podstawie okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja stanowi pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto w kwestii przywrócenia terminu ma też znaczenie zachowanie się samej strony, która prawie niezwłocznie, tj. 11 dni po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do Sądu o wyznaczenie jej profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Mając na uwadze powyższe konstatacje, Sąd uznał, że zarówno skarżący, jak i jego pełnomocnik, nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.