II SA/Op 630/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych i odmowy przyznania świadczeń rodzinnych na skutek wniosku skarżącej z dnia 12 listopada 2008 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. ustanowić skarżącej adwokata 2. umorzyć postępowanie z wniosku skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 10 listopada 2008 r. A. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...], Nr [...] i odmowie przyznania świadczeń rodzinnych wnioskowanych na córkę skarżącej – W. S., w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Wraz ze skargą, A. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie skarżąca wskazała na złą sytuację finansową, uniemożliwiającą jej pokrycie kosztów sądowych. Podała także, że stan jej wiedzy uniemożliwia jej samodzielne reprezentowanie swoich interesów w procesie sądowym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z niepełnoletnią córką; jedynymi źródłami dochodu uzyskiwanymi przez członków jej rodziny są alimenty na córkę w kwocie 350 zł oraz stypendium w kwocie 250 zł. W dalszej części wniosku A. W. podała, że jest osobą poszukującą pracy, studentką Uniwersytetu Wrocławskiego, a ponadto podnosi swoje kwalifikacje uczęszczając na kursy organizowane ze środków UE. Skarżąca nie wskazała żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w jej, bądź jej dziecka posiadaniu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro zatem A. W., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą świadczenia rodzinnego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 258 § 3 P.p.s.a., postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Wniosek A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu, należało natomiast uwzględnić. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżąca, jak wyżej wykazano, została z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniona od kosztów sądowych, zatem jej wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zważyć przeto należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Zważyć także należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącej opierając się na jej oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku. Referendarz uznał złożone przez A. W. oświadczenie o sytuacji materialnej za wiarygodne, kierując się przede wszystkim faktem, iż skarżąca została pouczona o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, w myśl art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Referendarz przyjął zatem, że uzyskiwany przez rodzinę A. W. miesięczny dochód w kwocie 700 zł oraz wykazana sytuacja majątkowa, nie daje podstaw do zapewnienia skarżącej wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Rodzina skarżącej musi bowiem z wyżej wskazanego dochodu pokryć koszty utrzymania mieszkania oraz koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia, czy lekarstw. Wydatki na bieżące utrzymanie, co do przeciętnej wysokości których referendarz posiada wiedzę, w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu i wobec oświadczenia skarżącej o braku zgromadzonych oszczędności, przemawiają za poglądem, iż A. W. nie jest w stanie wygospodarować środków na wynajęcie fachowego pełnomocnika z wyboru. Tym samym, należy przyznać jej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie i ustanowić adwokata z urzędu. W tych okolicznościach sprawy referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.