II SA/Op 64/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 29 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi E. B., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 29 listopada 2013 r., nr [...], zobowiązująca skarżącą do zapłaty kwoty 93.725,28 zł tytułem zwrotu równowartości bonifikaty po waloryzacji, udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W skardze E. B. zwróciła się o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego, referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, a wezwanie to zostało doręczone E. B. w dniu 3 marca 2014 r. Przesyłką pocztową nadaną w dniu 6 marca 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżąca odesłała wypełniony formularz wniosku, w którym zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie wskazała na złą sytuację finansową jej rodziny spowodowaną wysokimi kosztami utrzymania oraz niskimi dochodami członków jej gospodarstwa domowego. Oświadczyła, że gospodarstwo to tworzy z mężem oraz dwójką niepełnoletnich dzieci. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany z tytułu zatrudnienia małżonków, w łącznej wysokości ok. 7.500 zł brutto. Miesięczny koszt utrzymania rodziny to kwota łącznie 1.010 zł, na którą składa się: czynsz – 450 zł, opłata za energię – 120 zł, za gaz – 130 zł, wodę – 300 zł, opłata za abonament telewizyjny – 10 zł. Pozostałe wydatki to: koszty dojazdu dzieci do szkoły – 100 zł, składki na działalność komitetu rodzicielskiego, zorganizowane przez szkołę wycieczki (620 zł za dwójkę dzieci), podatek od nieruchomości – 240 zł rocznie, opłata za zajęcia syna w szkole muzycznej w wysokości 300 zł miesięcznie, wydatki z tytułu członkowstwa dzieci w [...] w wysokości po 15 zł miesięcznie. Ponadto małżonkowie ponoszą wydatki na zakup paliwa w celu dojazdu do miejsca zatrudnienia i zakup podręczników szkolnych dla dzieci, z tytułu zajęć dodatkowych dzieci, zakupu ubrań i wyżywienia. Skarżąca podniosła także, że w czerwcu 2013 r. przeszła ciężkie [...] i z tego powodu pozostaje pod stałą opieką lekarską. Zmuszona jest również do ponoszenia kosztów leczenia, na które składają się koszty wizyt lekarskich (300 zł za wizytę) oraz zakup lekarstw w wysokości 60 zł miesięcznie. Pismem z dnia 13 marca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez przedłożenie: kserokopii wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię i członków jej gospodarstwa domowego rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy; kserokopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię i jej męża w 2013 r.; dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód miesięczny przez wnioskodawczynię i jej męża; dokumentów potwierdzających ponoszone przez wnioskodawczynię i jej rodzinę wydatków na utrzymanie mieszkania; specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni. Zobowiązano także do udzielenia informacji na temat aktualnej wysokości udziałów, jakie wnioskodawczyni posiada w "A." Spółce z o.o. z siedzibą w [...] i wysokości dochodów uzyskiwanych z tego tytułu oraz stosowne udokumentowanie tych informacji. W odpowiedzi na wezwanie, E. B. nadesłała aktualne zaświadczenia o uzyskiwanych wynagrodzeniach przez małżonków. Wynika z nich, że mąż skarżącej jest zatrudniony na czas nieokreślony i uzyskuje miesięcznie dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 5.083 zł brutto miesięcznie, a skarżąca z tytułu umowy zlecenia uzyskała w okresie od 1 marca 2014 r. do dnia 31 marca 2014 r., wynagrodzenie w wysokości 1.690,50 zł brutto (netto: 1230,44 zł). Do akt sprawy skarżąca dołączyła ponadto zaświadczenie wydane przez Prezesa Zarządu "A." Spółki z o.o., że E. B. posiada 220 udziałów w ww. Spółce o łącznej wartości nominalnej 110.000 zł i z tytułu posiadanych udziałów, nie uzyskiwała dochodów. W aktach sprawy znajduje się zeznanie podatkowe małżonków za 2013 r. (PIT-37), z którego wynika, że skarżąca uzyskała w tym okresie dochód w wysokości 25.719,98 zł, a jej małżonek w wysokości 79.891,02 zł. W aktach znajduje się także wyciąg z rachunku bankowego [...] Banku, za okres od 10 grudnia 2013 r. do dnia 19 marca 2014 r. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie przywołane regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącej opierając się na jej oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że sam formularz wniosku uwzględnia swym zakresem – stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji skarżącej. Ponadto, w sprawie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w trybie art. 255 P.p.s.a, na skutek którego do akt sprawy dołączone zostały kopie dokumentów, potwierdzające niektóre okoliczności podnoszone w formularzu wniosku przez E. B.. Dotyczą one w szczególności wysokości uzyskiwanych dochodów i stanu majątkowego rodziny skarżącej. W ten sposób zebrany materiał dowodowy stał się podstawą oceny wniosku E. B., pod kątem spełniania przesłanek warunkujących udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem w zakresie przez nią wnioskowanym. W orzecznictwie sądowym utrwalony został pogląd, że zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy powinna być rozpatrywana zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1981 r., sygn. akt IV PZ 5/81, opubl. LEX nr 8305; T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska: "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. I, Warszawa 2004 r., str. 379). Sąd przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. W niniejszym przypadku istotne jest więc ustalenie wpierw kosztów sądowych ciążących na skarżącej, a następnie dokonanie oceny możliwości poniesienia tychże kosztów, w kontekście jej sytuacji materialnej. Uwzględniając powyższe uwagi zważono, że skarżąca na obecnym etapie postępowania jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi. Wpis ten, stosownie do art. 231 P.p.s.a jest wpisem stosunkowym, bowiem pobiera się go sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Skarżąca zakwestionowała zwrot naliczonej należności w wysokości 93.725,28 zł z tytułu równowartości bonifikaty po waloryzacji, udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zatem do określenia wysokości wpisu zastosowanie znajdują przepisy dotyczące wpisu stosunkowego, a według § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wpis stosunkowy oblicza się według procentowego wskaźnika i w niniejszej sprawie wynosi on 1.875 zł. Do rozważenia pozostała zatem kwestia, czy skarżąca jest w stanie taką opłatę sądową ponieść. Z przedstawionych zaświadczeń o wynagrodzeniu wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskują miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia w łącznej wysokości 6.773,50 zł brutto. Historia transakcji z rachunku bankowego małżonków za okres od dnia 10 grudnia 2013 r. do dnia 19 marca 2014 r. pokazuje, że mąż skarżącej za miesiąc styczeń 2014 r. uzyskał wyższy dochód z tytułu wynagrodzenia, niż ten podany w zaświadczeniu, a mianowicie w łącznej wysokości 6.531,96 zł netto (wpływ środków w dniach: 9 stycznia 2014 r. – 1.788,10 zł i 28 stycznia 2014 r. – 4.743,86 zł). Zeznania podatkowe PIT-37 za 2013 r. pokazują natomiast, że uzyskane przez małżonków środki finansowe, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz po odliczeniu należnego podatku, kształtowały się na poziomie 78.466,80 zł, a zatem średniomiesięcznie wyniosły 6.538,90 zł. Ponadto, analiza wyciągów bankowych wskazuje, że z rachunku małżonków przelewane były środki na inny rachunek bankowy niż ten, którego wyciągi przedłożono. Świadczą o tym dokonywane transakcje bankowe, jak np. ta z dnia 26 lutego 2014 r., w której nadawcą i odbiorcą jest mąż skarżącej, a w tytule mowa jest o: "przelewie na rachunki w innym banku". Z kolei w dniach: 3 lutego 2014 r. i 3 marca 2014 r., w ramach zlecenia stałego przelano kwoty po 600 zł określone jako: "oszczędności". Małżonkowie niejednokrotnie zasilali także rachunek wpłatami gotówkowymi, bądź przelewami własnymi, np.: w dniu 10 grudnia 2013 r. – wpłacono 12.000 zł, w dniu 20 grudnia 2013 r. – 3.000 zł, w dniu 12 marca 2014 r. – 3.100 zł. Na rachunek małżonków w dniach 3 lutego br. i 10 marca br. wpłynęło po 200 zł tytułem opłaty za wynajem mieszkania za miesiąc odpowiednio: luty i marzec 2014 r. Okoliczność ta sugeruje, że członkowie rodziny posiadają dodatkowy dochód miesięczny, a być może także majątek w postaci mieszkania, które wynajmują. Podkreślenia wymaga, że na wezwanie referendarza do przedłożenia wyciągów z wszystkich posiadanych przez członków gospodarstwa domowego - rachunków bankowych, skarżąca przedłożyła tylko analizowany wyciąg. Stąd referendarz przyjął, że jest on dokumentem rzetelnie odzwierciedlającym płynność finansową, która w badanym okresie była zachowana, bowiem saldo rachunku utrzymywało się na poziomie dodatnim. Jednocześnie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby rodzina skarżącej zalegała z bieżącymi płatnościami. Świadczy o tym nie wykazywanie tytułów egzekucyjnych, czy wezwań do zapłaty przez wierzycieli. Reasumując powyższe, z zebranego materiału dowodowego dotyczącego sytuacji materialnej skarżącej nie wynika, że wnioskodawczyni nie jest w stanie uiścić wymaganego w sprawie wpisu od skargi. Uzyskiwany przez członków rodziny skarżącej dochód pozwala na poniesienie wykazanych wydatków mieszkaniowych w wysokości 1.030 zł (opłaty za energię, gaz, wodę i podatek od nieruchomości), wydatków na utrzymanie członków rodziny w wysokości ok. 1.800 zł (dojazd dzieci do szkoły, opłata za szkołę muzyczną, członkowstwo w [...], zakup lekarstw i koszty wizyty lekarskiej), a także innych niezbędnych kosztów utrzymania, których wysokości nie wykazano, ale co do których przeciętnej wysokości referendarz posiada stosowną wiedzę (np. koszty wyżywienia, kupno środków czystości, ubrań). Dochód rodziny stwarza także możliwość wydatkowania na inne cele (w tym np. comiesięcznie kwotę 295 zł na rzecz [...]), bez zachwiania jej równowagi finansowej. Na konto bankowe skarżącej i jej męża dokonywano wpłat gotówkowych w wysokości po 12.000 zł, 3.000 zł, czy 1.200 zł, a także dwukrotnie przelano z niego oszczędności po 600 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek, wpływy na konto, inne niż wynagrodzenie małżonków, a także poczynienie oszczędności wskazują na potencjał finansowy rodziny, w tym na możliwość uiszczenia wpisu od skargi. Nie można także tracić z pola widzenia okoliczności, iż członkowie rodziny skarżącej posiadają majątek w postaci wykazywanego we wniosku mieszkania o powierzchni 62 m² i samochodu marki [...] w wersji kombi. Uzyskują dodatkowy dochód z tytułu najmu mieszkania, co może wskazywać, że posiadają także inną nieruchomość. Należy dodać, że posiadanie przez skarżącą 220 udziałów w Spółce "A." o łącznej wartości nominalnej 110.000 zł, której wysokość kapitału zakładowego wynosi 960.500 zł, także rzutuje na ocenę prawa do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie E. B. w skardze stwierdziła, że od momentu wniesienia przez nią nieruchomości do Spółki "A.", Spółka ta uzyskuje straty z prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże jednocześnie sama skarżąca stwierdziła, że Spółka dokonuje inwestycji związanych z prowadzoną działalnością. Nie bez znaczenia jest fakt, że Spółka zarejestrowana w 2007 r., nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Zauważyć ponadto należy, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., II GZ 489/13). Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do zwolnienia skarżącej od części kosztów sądowych, a w szczególności od wpisu od skargi. Działając zatem na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.