II SA/Op 642/14
WyrokWSA w Opolu2015-03-05
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów o zawiadomieniu stron o przeprowadzeniu dowodu ze świadków, w tym brak możliwości czynnego udziału w przesłuchaniu, stanowi istotne naruszenie postępowania administracyjnego, które skutkuje koniecznością uchylenia decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w przesłuchaniu świadków, wynikające z naruszenia art. 79 § 1 i § 2 K.p.a., stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Uchybienie to uniemożliwia uznanie dowodu za udowodniony i dyskwalifikuje czynność procesową jako dowód w sprawie, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania J. P., P. P., M. P. i E. P. z pobytu stałego. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek G. P., który twierdził, że osoby te zajmują poddasze jego nieruchomości bez zgody, mimo zamieszkiwania w sąsiednim budynku. Organ I instancji orzekł o wymeldowaniu, uznając, że mimo wybudowania własnego domu, poddasze nadal stanowi centrum życiowe wymeldowanych. Wojewoda Opolski utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że centrum życiowe przeniosło się do nowego domu. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów, brak analizy stanu faktycznego i trwałe opuszczenie miejsca zameldowania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Tarnów Opolski, a także orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. P., J. P., M. P., P. P. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 14 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Tarnów Opolski z dnia 18 września 2014 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 14 listopada 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.), oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Tarnów Opolski z dnia 18 września 2014 r. w przedmiocie wymeldowania J. P., P. P., M. P. i E. P. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...] nr [...].
Zaskarżoną decyzję podjęto na podstawie następującego stanu faktycznego:
Postępowanie o wymeldowanie J. P., P. P., M. P. i E. P. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...] nr [...], zostało wszczęte na wniosek G. P. zawarty w piśmie z dnia 6 marca 2014 r., w który wnioskodawca poinformował organ, że ww. osoby bez zgody właściciela nieruchomości zajmują całe poddasze o powierzchni ok. 60 m2, pomimo że zamieszkują w sąsiednim budynku pod numerem [...].
Pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r. Wójt Gminy Tarnów Opolski zawiadomił J. P., P. P., M. P. i E. P. o wszczęciu na wniosek G. P. postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego w [...] przy ul. [...] nr [...].
Decyzją z dnia 18 września 2014 r., nr [...], Wójt Gminy Tarnów Opolski działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. nr 139, poz. 993, ze zm.) orzekł o wymeldowaniu E. P., M. P., J. P. i P. P. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...] nr [...]
W uzasadnieniu decyzji wskazał na przeprowadzone w postępowaniu dowody, tj. przesłuchanie świadków, stron postępowania, oględziny budynku mieszkalnego i wskazując na powyższe uznał, że wymeldowane osoby zajmują jeden pokój na piętrze domu, którego właścicielem jest G. P. Organ I instancji podał także, iż E. P. wraz z rodziną zajmuje jeden pokój na poddaszu domu nr [...] przy ulicy [...]. Nowy dom wybudowany przez małżonków E. i M. P. ściśle przylega do domu wnioskodawcy i połączony jest z nim ścianą szczytową. E. P. wraz z żoną i córkami, pomimo przeprowadzenia się do własnego domu o nr [...] nadal zajmuje i korzystają z pokoju na poddaszu, gdyż to pomieszczenie zostało połączone z nowym budynkiem przejściem. Mając powyższe na uwadze organ, przytaczając przepis art. 10, art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 25 Kodeksu cywilnego uznał, że dom oznaczony nr [...] przy ulicy [...] w [...] stał się właściwym centrum życiowym dla całej rodziny. W ocenie organu, tam wymeldowani koncentrują swoje życie, stale realizują swoje funkcje życiowe, a poddasze zajmują jako dodatkowe pomieszczenie. Argumentował nadto organ, że zameldowanie na pobyt czasowy w budynku przy ulicy [...] (w trakcie toczącego się postępowania) potwierdza, że E. P. wraz z rodziną realizuje tam swoje centrum życiowe i zamieszkuje w lokalu z zamiarem stałego pobytu, nie dokonując czynności meldunkowych.
Z treścią powyższej decyzji nie zgodzili się E. P., M. P., J. P. i P. P. We wniesionym odwołaniu domagali się uchylenia decyzji o ich wymeldowaniu. Zaskarżonej decyzji zarzucili rażące naruszenie i obrazę przepisów o ewidencji ludności. Podkreślali, że organ rozpatrywał sprawę przez okres 5 miesięcy, pomimo, że winna być załatwiona bez zbędnej zwłoki. Zdaniem odwołujących, organ I instancji powinien umorzyć postępowanie w sprawie, gdyż jest ono bezprzedmiotowe. Podnosili, że nigdy nie opuścili pomieszczeń w budynku z którego zostali wymeldowani i stąd też nie można mówić o trwałym opuszczeniu miejsca dotychczasowego zameldowania. Podkreślali, że pomieszczenie na poddaszu jest stale przez nich użytkowane i stanowi jeden z elementów ich centrum życiowego. W sprawie pozostaje także bez znaczenia, że nie stanowi ono ich własności. Dodali, że nie zamierzają wyprowadzić się z tego pomieszczenia, gdyż ponieśli ogromne koszty związane z jego remontem, a nadto liczą, że w przyszłości jedna z córek zamieszka z nimi.
Wojewoda Opolski zaskarżoną decyzją z dnia 14 listopada 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytaczając poczynione przez organ I instancji ustalenia stanu faktycznego stwierdził, że materialnoprawną podstawę do wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego decyzją administracyjną (w sytuacji, gdy osoba sama nie wypełniła obowiązku meldunkowego) określa przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest od dokładnego ustalenia stanu faktycznego, tj. czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu przez osobę. Przesłankami wymeldowania są trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego i nie wynikają one bezpośrednio z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż ustawodawca nie zdefiniował sformułowania opuszczenia miejsca pobytu stałego. Stąd też należy je każdorazowo definiować odnosząc do indywidualnej sytuacji strony. Uzasadniał dalej, że po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego, zgromadzonego przez organ I instancji zasadnym jest przyjęcie, że mieszkanie w [...] przy ul. [...] nie jest miejscem pobytu stałego M. i E. P. oraz J. P. i P. P. w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Za przyjęciem tego przemawia treść
protokołu z oględzin z dnia 5 maja 2014 r. w lokalu w [...] przy ul. [...], zeznania stron oraz świadków I. B., R. P.. R. P. Argumentował organ, że miejsce pobytu stałego to miejsce, w którym osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Natomiast odwołujący się w chwili obecnej nie mieszkają w miejscu stałego zameldowania, lecz w nowo wybudowanym budynku przy ul. [...]. Z tego budynku mają co prawda dostęp do pomieszczeń poddasza budynku nr [...], lecz korzystają tam jedynie z dwóch pokoi, podczas gdy w nowym domu skupiona jest cała infrastruktura potrzebna do codziennego funkcjonowania, tj. kuchnia, łazienka salon oraz pokoje córek. Wskazał również, że podczas budowy nowego budynku rodzina E. P., mieszkając na poddaszu domu nr [...], korzystała z kuchni i łazienki znajdującej się na parterze tego budynku. Zdaniem organu odwoławczego, dalsze utrzymywanie zameldowania M. i E. P. oraz J. P. i P. P. w [...] przy ul. [...] byłoby zatem niezgodne ze stanem faktycznym ponieważ zamieszkują oni pod numerem [...]. Wojewoda Opolski stwierdził również, iż nie kwestionuje wkładu rodziny E. P. w remont poddasza domu należącego do G. P. jednakże przepisy ustawy wskazują na typowo rejestracyjny charakter ewidencji ludności. Zameldowanie lub wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną polegającą na rejestracji stanu faktycznego. Ewidencja ludności gromadzi dane o miejscu faktycznego zamieszkiwania i pobytu osób, a nie rozstrzyga spraw życiowych, bytowych i majątkowych i dlatego nie są one przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Ewentualne spory majątkowe pomiędzy stronami powinny zatem toczyć się przed sądem powszechnym.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu dotyczącego prowadzenia przez organ I instancji postępowania przez okres 5 miesięcy zauważył, że za zasadne uznane zostało zażalenie na przewlekłe prowadzenie tego postępowania. Nie zgodził się Wojewoda ze stanowiskiem odwołujących dotyczącym bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania i w związku z tym koniecznością jego umorzenia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wywiedli J. P., P. P., M. P. i E. P. W skardze podnosili, że organ I instancji nie przeprowadził dokładnej analizy stanu faktycznego. Podkreślali, że nigdy nie doszło do opuszczenia przez nich miejsca stałego zameldowania. Podali, że stale użytkują pomieszczenia w budynku oznaczonym numerem [...], które stanowią jeden z elementów ich centrum życiowego. Akcentowali, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być następstwem definitywnego, bezpowrotnego zerwania więzi z miejscem stałego zameldowania przez osoby w nim zameldowane. Skarżący prezentowali stanowisko, że skoro zameldowanie ma typowo rejestracyjny charakter to oni spełniają ten obowiązek i posiadają taki meldunek. Podali nadto, że są zameldowania tymczasowo pod numerem [...] przy ulicy [...] w [...].
Wojewoda Opolski w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania G. P. w piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2015 r. dowodził i podkreślał, że skarżący nie są właścicielami budynku przy ulicy [...], nie mają jego zgody na dalsze zajmowanie poddasza, zamieszkują pod numerem [...] i stąd też winni zostać wymeldowani.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 ww. ustawy).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność decyzji, aktów prawa miejscowego, aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 P.p.s.a) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Godzi się stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a przy orzekaniu nie uwzględnia zasad współżycia społecznego, ani też nie bierze pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej.
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 14 listopada 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Tarnów Opolski z dnia 18 września 2014 r. w przedmiocie wymeldowania J. P., P. P., M. P. i E. P. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...] nr [...].
Przeprowadzona w wyżej wskazany sposób kontrola legalności zaskarżonej
decyzji oraz wykazał, iż nie odpowiadają one kryterium legalności.
W tym miejscu koniecznym jest przypomnienie także, iż wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Stosownie do treści art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.), zwanej dalej K.p.a., rozstrzygnięcie merytoryczne organu odwoławczego może polegać na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub części i w tym zakresie wydaniu orzeczenia co do istoty sprawy bądź uchyleniu tej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji, bądź też umorzeniu postępowania odwoławczego. Powyższe oznacza, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek wszechstronnej i całościowej analizy oraz oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji, ustalenia czy w sprawie zastosowano prawidłową podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a także kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zatem organ odwoławczy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.) dokonuje oceny prawidłowości i kompletności zebranego w postępowaniu przed organem I instancji materiału dowodowego.
Zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zawarta w art. 6 K.p.a. zasada ogólna określana w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym jako zasada praworządności lub jako zasada legalności wymaga od organów administracji działania na podstawie prawa, które obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy.
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w ramach prowadzonego postępowania organ I instancji jako dowód dopuścił zeznania świadków I. B., R. P. i R. P. Świadek I. B. wezwana został przez organ I instancji do złożenia zeznań w charakterze świadka na dzień 23 lipca 2014 r. Świadek został przesłuchany przez organ I instancji w dniu 23 lipca 2014 r. (por. organu I instancji – bez numeracji stron). Identyczna sytuacja powtórzyła się przy wezwaniu i przesłuchaniu świadków R. P. oraz R. P. (wezwania na dzień 25 sierpnia 2014 r., przesłuchania w ww. dniu – por. akta administracyjne organu I instancji). O terminie przesłuchań ww. świadków nie zostały zawiadomione strony postępowania, których dotyczył wniosek o wymeldowanie, a wnioskodawca otrzymał jedynie pismo organu w tym zakresie do wiadomości. Co więcej w przesłuchaniu nie uczestniczyła żadna ze stron postępowania (por. akt organu I instancji). Ta czynność organu nie została ponowiona. Lektura akt administracyjnych wskazuje ponadto na to, że także o terminie przesłuchania każdej ze stron postępowania nie zostały zawiadomione i nie były przy tym przesłuchaniu obecne pozostałe strony postępowania. Zgodnie natomiast z przepisem art. 79 § 1 K.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Paragraf 2 tegoż artykuł stanowi zaś, że strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.
Zachowanie wymagań określonych w art. 79 i 81 K.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom w szczególności, jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy. W tym względzie stanowisko judykatury jest jednolite. Patrz m.in. wyrok NSA z 22 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 375/06 - LEX nr 321513; wyrok NSA z 13 lutego 1986 r, sygn. akt II SA 2015/85- ONSA z 1986r., nr 1, poz. 13; wyrok NSA z dnia 14 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Wr 664/95 - Lex nr 27053; wyrok WSA w Warszawie z 6 października 2006r., sygn. akt VII SA/Wa 1148/06 - LEX nr 282413.
Celem zawiadomienia, o którym mowa w art. 79 § 1 K.p.a., jest zapewnienie stronie możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu, a obowiązek zawiadomienia strony przynajmniej na siedem dni przed terminem przeprowadzenia dowodu ma umożliwić stronie przygotowanie się do tych czynności. Co więcej organ administracji publicznej powinien pouczyć stronę obecną przy przeprowadzeniu dowodu, że uczestnicząc w przeprowadzeniu dowodu może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Strona, która bierze udział w przeprowadzaniu dowodu, może także składać nowe wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń (Z. Janowicz, Komentarz do K.p.a., 1995, s. 207). W niniejszym postępowaniu skarżący zostali pozbawieni wskutek wadliwego działania organu takiej możliwości, co jednoznacznie wynika z lektury akt administracyjnych.
Regulacja zawarta w art. 79 K.p.a jest konsekwencją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, określonej w art. 10 § 1 K.p.a. i stąd też zachowanie wymogu art. 79 K.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej. Niedopełnienie tego obowiązku przez organ stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mające wpływ na wynik sprawy. Obowiązkowi zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadka, przynajmniej na siedem dni przed terminem nie czyni zadość możliwość zapoznania się przez skarżących z protokołem zeznań świadka. Z zasady, bowiem czynnego udziału strony w postępowaniu wynika możliwość bezpośredniego udziału w przeprowadzeniu takiego dowodu, a w szczególności możliwość zadawania pytań oraz składania wyjaśnień. Zapoznanie się przez strony z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w wyniku zawiadomienia dokonanego przez organ w trybie art. 10 § 1 K.p.a., nie prowadzi do konwalidowania wadliwości postępowania organu i naruszeniu przepisu art. 79 § 1 K.p.a., gdyż strona nadal pozbawiona jest możliwości zadawania świadkowi pytań oraz składania wyjaśnień. Uprawnienie strony w tym zakresie wynika jednoznacznie z przepisu zawartego w art. 79 § 2 K.p.a. NSA w wyroku z dnia 9 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 1252/97, LEX nr 37890, stwierdził wręcz, że możliwość zapoznania się przez skarżących z protokołem zeznań świadka nie czyni zadość zasadom czynnego bezpośredniego udziału w przeprowadzeniu takiego dowodu, w szczególności prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania świadkowi pytań. Zatem w sytuacji, gdy organ administracji, wbrew dyspozycji art. 79 § 1 K.p.a. nie zawiadamia strony o terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka i tym samym wadliwie realizuje obowiązek, o którym mowa w art. 79 § 1 K.p.a., narusza procedurę w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a okoliczność, której ma służyć taki dowód, nie może zostać uznana za udowodnioną. Okoliczność faktyczna może być, bowiem uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 K.p.a.). Zdaniem Sądu, niezapewnienie stronom przedmiotowego postępowania czynnego udziału w przesłuchaniu świadków nie tylko stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 10 K.p.a. oraz art. 79 § 2 K.p.a., ale także dyskwalifikuje tę czynność procesową jako dowód w sprawie.
Reasumując stwierdzić należy, że pozbawienie strony uprawnienia wynikającego z art. 79 K.p.a. w zakresie wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka narusza zasady postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. O wzięciu udziału bądź nie w przeprowadzeniu dowodu decydować może wyłącznie strona postępowania, a nie organ, przed którym toczy się postępowanie. Naruszenie, zatem przez organ tego obowiązku powoduje także w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a więc obrazę przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Tej wadliwości postępowania organu nie sanuje zapoznanie skarżącego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż organ II instancji nie dostrzegając wad postępowania przed organem I instancji sam dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym niemożliwym było uznanie, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadały kryterium legalności.
Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się do przeprowadzenia postępowania dowodowego przy umożliwieniu stronie czynnego udziału w podejmowanych czynnościach.
Wobec stwierdzonych uchybień dotyczących przeprowadzonego postępowania niemożliwym było odniesienie się do prawidłowości bądź nie zastosowania przepisu prawa materialnego, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.
Na marginesie zauważyć należy także, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993, ze zm., zwanej dalej ustawą) obowiązującej w dacie wydania zaskarżonych decyzji, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle powyższego przepisu, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba taka faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy i zgromadzeniu materiału dowodowego zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego organy procedujące w sprawie, stosownie do przepisu art. 69 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r. nr 217, poz. 1427, ze zm.) wezmą pod uwagę, ze postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 marca 2015 r.), w sprawach indywidualnych o zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie, udostępnienie danych ze zbioru PESEL i gminnych zbiorów meldunkowych - prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy; ustalą czy zachodzą ustawowe przesłanki do ich wymeldowania.
W ocenie Sądu stwierdzone uchybienia procesowe, które mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania, spowodowały konieczność uchylenia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 P.p.s.a. zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 wyroku oparto na dyspozycji art. 152 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło