II SA/Op 647/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. D. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi C. D. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 25 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usytuowania wiaty postanawia: odmówić przywrócenia terminu. C. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 25 października 2016 r., nr [...]. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu wezwano skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi przez: - własnoręczne podpisanie skargi i jej odpisu lub nadesłanie egzemplarza skargi i jej odpisu własnoręcznie podpisanego, - nadesłanie dodatkowych dwóch odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Jednocześnie Sąd wezwał skarżącą do przedłożenia dowodu uiszczenia wpisu od skargi, który pomimo wskazania go jako załącznika skargi nie został do niej dołączony. Powyższe wezwanie zostało przesłane na adres podany na kopercie, tj. [...]-[...] [...], ul. [...], a po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniach: 10 stycznia 2017 r. i 26 stycznia 2017 r., zwrócono korespondencją sądową z adnotacją: "Zwrot, nie podjęto w terminie." W dniu 15 lutego 2017 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo skarżącej z dnia 10 lutego 2017 r., w którym poinformowała, że omyłkowo w skardze wskazała niepoprawny adres swojego zamieszkania, tj. błędny numer domu, w którym zamieszkuje (ul. [...], a powinno być ul. [...]). Wskazała, że jest to oczywista omyłka pisarska, która w konsekwencji uniemożliwiła jej odebranie korespondencji sądowej wzywającej do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca stwierdziła, że dopiero w dniu 8 lutego 2017 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu, dowiedziała się o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi i niezwłocznie, tj. w dniu 11 lutego 2017 r. wysłała do Sądu pismo wyjaśniające powstałą sytuację wraz z trzema odpisami podpisanej skargi. Na skutek zarządzenia z dnia 21 lutego 2017 r., wezwano skarżącą do wskazania przedmiotu pisma z dnia 10 lutego 2017 r. i celu, z jakim zwróciła się do Sądu. Pouczono jednocześnie, że ww. czynności należy dokonać w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W odpowiedzi na ostatnio opisane wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 6 marca 2017 r. nazwanym: "pismo wyjaśniające" zwróciła się o rozpatrzenie jej skargi wskazując, że wraz z mężem są w podeszłym wieku i nie prowadzili spraw w Sądzie, dlatego niniejszy proces jest dla nich trudną sprawą. Następnie kolejnym pismem z dnia 6 marca 2017 r., skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi. Ponownie wyjaśniła, że wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez doręczenie dwóch odpisów skargi i potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi, zostało przesłane na adres w [...], przy ul. [...] (gdzie zamieszkuje właściciel działki, na której znajduje się wiata będąca przedmiotem skargi), zamiast na adres: [...], pod którym zamieszkuje skarżąca. Dodała, że nieprawidłowy adres był wynikiem oczywistej omyłki. Stwierdziła także, że po rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem Sądu w dniu 9 lutego 2017 r. przesłała żądane odpisy skargi na adres Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, bowiem uznała, że organ ten prześle odpisy tak jak to miało ze skargą. Dopiero po otrzymaniu pisma z dnia 22 lutego 2017 r. zorientowała się natomiast, że żądane odpisy nie wpłynęły do Sądu. Dotyczy to również opłaty z tytułu wpisu od skargi, który uiszczony został na rzecz organu. W aktach sprawy znajduje się wyciąg bankowy potwierdzający uiszczenie przez skarżącą opłaty od skargi w wysokości 100 zł, w dniu 6 marca 2017 r. (k-29 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepisy P.p.s.a. stawiają określone wymogi formalne dla czynności procesowej, jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. stanowi, że strona powinna wystąpić z takim wnioskiem w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (por. art. 87 § 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości fakt, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie. Jak wynika z akt sprawy, odpis zarządzenia o wezwaniu skarżącej do własnoręcznego podpisania skargi oraz jej odpisu lub nadesłania egzemplarza skargi i jej odpisu własnoręcznie podpisanego, a także nadesłanie dodatkowych dwóch odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, został skutecznie doręczony w dniu 24 stycznia 2017 r., w trybie art. 73 P.p.s.a. Zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a, sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie zaś do art. 73 § 1 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73 P.p.s.a). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4 art. 73 P.p.s.a.). Ustawodawca wprowadził zatem tzw. fikcję doręczenia, polegającą na uznaniu, że pismo uważa się za doręczone po upływie czternastu dni od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, po uprzednim dokonaniu dwukrotnego zawiadomienia (pozostawienia tzw. awizo). Sąd ustalił, że w niniejszej sprawie doręczenia dokonano pod adres skarżącej (podany na kopercie, w której doręczono skargę do Sądu), z zachowaniem wymogów wynikających z przywołanego wyżej przepisu art. 73 P.p.s.a., w tym po dwukrotnym awizowaniu przesyłki (w dniach: 10 stycznia 2017 r. i 18 stycznia 2017 r.). Zwrot przesyłki nastąpił w dniu 26 stycznia 2017 r., po uprzednim jej złożeniu w placówce pocztowej na okres czternastu dni. Wobec powyższego Sąd przyjął, że przesyłka zawierająca wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi została skutecznie doręczona w dniu 24 stycznia 2017 r. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi rozpoczął zatem bieg w dniu 25 stycznia 2017 r. i upłynął z dniem 31 stycznia 2017 r. Natomiast skarżąca za pośrednictwem poczty w dniu w dniu 11 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego), złożyła żądane odpisy skargi, co nastąpiło z uchybieniem terminu. Zaznaczyć także należy, że rozpoznając wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu, Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany jest zbadać, czy przedmiotowy wniosek został złożony w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Początek terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. będzie przypadał na dzień następujący po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 83 § 1 P.p.s.a. i art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego). Wniosek o przywrócenie terminu jest zatem spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że termin siedmiu dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, natomiast stosownie do treści art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, został złożony w terminie. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że uchybienie terminu do dokonania opisanych czynności było następstwem "oczywistej omyłki" w podanym adresie skarżącej, co było główną przyczyną niedoręczenia jej przesyłki sądowej wzywającej do uzupełnienia braków skargi i w konsekwencji – brakiem wiedzy skarżącej o ciążącym na niej obowiązku. Przyczyna uchybienia ustała zatem w dniu 9 lutego 2017 r., kiedy to skarżąca z rozmowy telefonicznej z pracownikiem tut. Sądu zorientowała się o zaistniałym uchybieniu. Tym samym siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi rozpoczął bieg w dniu 10 lutego 2017 r. i upłynął z dniem 16 lutego 2017 r. (czwartek). Skarżąca nadała w placówce pocztowej w dniu 11 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego, k. 25 akt sądowych), pismo z dnia 8 lutego 2017 r. nazwane: "Pismo wyjaśniające", które w dalszym postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przez Sąd, zostało dookreślone przez skarżącą jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (pismo z dnia 6 marca 2017 r., k. 32 akt). Skarżąca równocześnie z wnioskiem dokonała uchybionej czynności, przesyłając podpisane odpisy skargi. Konieczne stało się zatem rozważenie, czy argumenty przedstawione we wniosku uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Przechodząc zatem do oceny wniosku pod względem spełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 86 § 1 P.p.s.a., tj. uchybienia terminowi bez jej winy wskazać należy, że zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Za brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko sytuację, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. W związku z tym stwierdzić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Dokonując oceny podniesionych we wniosku argumentów Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła w wystarczający sposób okoliczności wskazujących na brak winy. Wskazywana przez nią jako główna przyczyna uchybienia terminu, tj. oczywista omyłka w adresie, na który została doręczona korespondencja sądowa wzywająca do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie świadczy o braku winy skarżącej. Podkreślić przy tym należy, że oczywistej omyłki dopuściła się sama skarżąca, a nie Sąd. Skarżąca nie wskazała bowiem w skardze, pomimo takiego obowiązku wynikającego z art. 46 § 2 P.p.s.a., adresu swojego zamieszkania. Zgodnie z przywołanym przepisem, gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adres do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze - sygnaturę akt. Wobec tego uznać należy, że prawidłowo Sąd nadał korespondencję na adres widniejący na kopercie, w której przesłano skargę (k-5 akt), przyjmując, że intencją wnoszącej skargę było otrzymywanie korespondencji kierowanej przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym na adres wskazany w nagłówku koperty, gdyż nie wskazano innego adresu do doręczeń. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że przesyłka Sądu została błędnie skierowana, a co za tym idzie, że nie doręczono jej skutecznie. Nie ma zatem racji skarżąca, że błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę, a polegające na omyłkowym wpisaniu innego numeru domu, w którym mieszka skarżąca, stanowi samo w sobie uprawdopodobnienie braku jej winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu to niestaranne działanie skarżącej nie usprawiedliwia braku jej winy i nie może być też utożsamiane z przeszkodą, której skarżąca nie była w stanie usunąć przy zachowaniu największego w danych warunkach wysiłku. Pomyłka, nieuwaga czy zaniedbanie nie są okolicznościami wyjątkowymi, którym nie sposób zapobiec lub którym nie sposób przeciwdziałać, a tylko takie uzasadniają przywrócenie terminu. Zaprezentowanej oceny wniosku skarżącej nie zmienia także podnoszona przez nią okoliczność, że po powzięciu wiadomości o zaistniałym uchybieniu dokonała żądanych czynności, tj. przesłała odpisy skargi i uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł, ale na adres i na rzecz Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu. Podane okoliczności, które zresztą nie zostały przez skarżącą w żaden sposób wykazane, nie świadczą - wobec zaprezentowanych wywodów - o braku winy w uchybieniu terminu. Z powyższych względów, wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi należało rozpoznać odmownie, co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.