II SA/Op 65/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Starosty Prudnickiego na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 24 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia prawa trwałego zarządu postanawia 1) odrzucić sprzeciw, 2) zwrócić Staroście Prudnickiemu kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od sprzeciwu. Starosta Prudnicki, reprezentowany przez radcę prawnego A. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu sprzeciw na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 24 stycznia 2020 r., nr [...], uchylającą w całości decyzję Starosty Prudnickiego z dnia 23 października 2019 r., nr [...], i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzja Starosty Prudnickiego z dnia 23 października 2019 r. dotyczyła odmowy uchylenia prawa trwałego zarządu dla A w [...], w stosunku do gruntów położonych w [...] i stanowiących działki zabudowane: nr a i nr b o łącznej powierzchni 0,0236 ha, dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...]. Starosta Prudnicki uiścił w dniu 11 lutego 2020 r. wpis od sprzeciwu w wysokości 100 zł, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy wyciąg bankowy (k-13 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Sprzeciw należało odrzucić. Zgodnie z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - zwanej dalej "P.p.s.a.", do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 50 § 1 P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei w myśl art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1-5a. Niewątpliwie do wskazanych przesłanek niedopuszczalności zalicza się również brak legitymacji po stronie wnoszącego sprzeciw. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ - w ocenie Sądu - Starosta Prudnicki nie posiada interesu prawnego do wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego. Powierzenie organowi właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza bowiem możliwość dochodzenia przez ten organ jej interesu w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać należy, że kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny podlega działalność administracji publicznej. Charakter tej kontroli determinuje zatem strukturę postępowania administracyjnego, ukształtowaną jako spór prowadzony przed sądem przez podmiot żądający udzielenia ochrony prawnej (skarżącego) i organ administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną zgłoszenia żądania udzielenia ochrony prawnej. Postępowanie sądowoadministracyjne może być więc uruchomione ze skutkiem merytorycznego rozpoznania skargi tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli sądu administracyjnego. Istotę legitymacji wnoszącego sprzeciw od decyzji stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli aktów lub czynności organów administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Przepis art. 50 § 1 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. przyznaje uprawnienie do wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego następującym kategoriom podmiotów: 1) każdemu, kto ma w tym interes prawny, 2) w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób - prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organizacji społecznej, jeżeli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. Z powyższego wynika, że podmiot, o którym mowa w art. 50 § 1 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a., musi mieć w złożeniu sprzeciwu interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a kwestionowanym aktem lub czynnością. Sprzeciw może bowiem dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej", rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu podmiotowi. W związku z tym legitymacja podmiotu wnoszącego sprzeciw we własnym interesie prawnym powinna zawierać w sobie dwa elementy. Po pierwsze, autor sprzeciwu musi mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem aktu lub czynności, oparty na normach administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, kształtujących istotę sprawy administracyjnej, w której sprzeciw jest wnoszony, i które pozwolą Sądowi ocenić, czy sprzeciw został wniesiony we własnej sprawie. Po drugie, autor sprzeciwu musi mieć interes prawny w doprowadzeniu kwestionowanego aktu lub czynności do stanu zgodnego z prawem. Natomiast powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę, jak i przez jej organ - w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a." - orzekający w określonej sprawie, interesu prawnego tej jednostki w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 października 1990 r., SA/Wr 990/90; uchwała NSA z dnia 9 października 2000 r., OPK 14/00; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., OSK 1017/04; dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że na gruncie rozpoznawanej sprawy Starosta Prudnicki nie posiada legitymacji do wniesienia sprzeciwu od decyzji organu odwoławczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w jednej sprawie, a mianowicie strona wnosząca sprzeciw - Starosta Prudnicki, który wydał decyzję w pierwszej instancji, oraz Wojewoda Opolski - organ drugiej instancji, zaś spór między nimi sprowadzałby się do różnego stanowiska co do prawidłowości poszczególnych decyzji. Reasumując, podmiotem uprawnionym do złożenia sprzeciwu w żadnym wypadku nie jest organ orzekający w sprawie w pierwszej czy też drugiej instancji. Dopuszczenie możliwości złożenia sprzeciwu przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nadawałoby temu organowi dwojakie uprawnienia. Z jednej strony uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygnięcia, z drugiej uprawnienia strony, która poprzez złożenia sprzeciwu kwestionuje rozstrzygnięcie. Takiej konstrukcji prawnej nie przewidują jednak przepisy P.p.s.a. Z przedstawionych przyczyn sprzeciw wniesiony w niniejszej sprawie, jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 64b § 1 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia. Orzeczenie o zwrocie wpisu od sprzeciwu, zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia, uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.