II SA/Op 656/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2011 r. sprawy ze skargi I. Z. na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów depozytu broni 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności 2) określa, że uchylona czynność nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu na rzecz I. Z. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 12 listopada 2009 r. Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu pismem, nr [...], poinformował I. Z., jako właścicielkę, iż od dnia 24 lutego 2000 r. w depozycie Wydziału znajdują się 3 szt. broni palnej myśliwskiej. Wezwał adresatkę pisma, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz. U. Nr 208, poz. 1537), do odbioru depozytu złożonej broni. Poza tym podał, że na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.), naliczył opłatę za przechowywanie broni w wysokości 18368,70 zł, na dzień 12 listopada 2009 r. Ponadto, powiadomił I. Z., iż w przypadku nieuregulowania należności za depozyt sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Omówione pismo zostało odebrane przez adresatkę w dniu 9 grudnia 2009 r. Pełnomocnik zobowiązanej, radca prawny M. B., pismem datowanym na dzień 14 grudnia 2009 r., doręczonym organowi w tym samym dniu, odpowiadając na powyższe żądanie zarzuciła, że obciążanie jej mocodawczyni kosztami depozytu broni jest bezpodstawne i wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy oraz anulowanie wezwania. Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu w dniu 6 stycznia 2010 r. ponownie podtrzymał swoje stanowisko, przedstawiając szeroką argumentację uzasadniającą podjęte czynności w ww. przedmiocie. W dniu 11 stycznia 2010 r. pełnomocnik skarżącej odebrał omówione pismo organu. Pismem procesowym z dnia 14 października 2010 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. Z. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu wraz ze skargą na skarżoną czynności organu. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Następnie w wyniku uchylenia tego rozstrzygnięcia w dniu 4 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 136/1, przez Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2011 r. Sąd przywrócił I. Z. termin do wniesienia skargi. W obszernej skardze na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu w przedmiocie ustalenia zobowiązania jej do pokrycia kosztów depozytu broni za okres od 20 marca 2001 r. do 14 grudnia 2009 r. znajdującej się w depozycie Policji w wysokości 18098,58 zł zmniejszonej upomnieniem do kwoty 15067,30 zł i zobowiązania do pokrycia należności skarżąca zarzuciła przede wszystkim, że organ naruszyły art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, poprzez uznanie jej za osobę zobowiązaną do pokrycia kosztów depozytu broni jako spadkobiercę deponującego broń do depozytu. W motywach uzasadnienia skarżąca wskazała, że z treści art. 23 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy w sposób jasny, wyraźny i jednoznaczny wynika, iż ustawodawca zawarł w nim dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, tj. posiadanie broni a następnie jej zdeponowanie. Tymczasem skarżąca nie spełniała obu tych przesłanek, a brak chociażby jednej z przesłanek uniemożliwia zastosowanie tego przepisu. Osobą deponującą broń był Z. Z., a jej posiadaczem Komenda Policji. Wobec tego wywiodła, że informacja udzielona przez Komendę w piśmie z dnia 6 stycznia 2010 r. wraz z nałożeniem na skarżącą jako spadkobiercę obowiązku ponoszenia kosztów depozytu broni i zobowiązaniem jej do ich uregulowania było bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, powołując się na orzecznictwo podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazujące na prawidłową wykładnię spornego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Z kolei, po myśli art. 146 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). W rozpoznawanej sprawie I. Z. zaskarżyła czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu polegającą na ustaleniu kosztów depozytu broni i zobowiązaniu skarżącej do ich opłacenia. W pierwszej kolejności należało zatem odnieść się do kwestii dopuszczalności niniejszej skargi i warunków formalnych umożliwiających jej wniesienie. W tym zakresie wskazać trzeba, że wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest dopuszczalne w sytuacji, gdy sprawa podlega kognicji tego sądu. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a., jak również art. 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. właściwość ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg z zakresu stosunków administracyjnoprawnych chyba, że ustawa szczególna przewiduje kontrolę sądów administracyjnych także w innych sprawach. Oznacza to, iż w braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne są uprawnione do orzekania w sprawach wynikających z administracyjny stosunków prawnych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, uznać należało, że wystosowanie do skarżącej wezwania do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie policyjnym spełniało warunek w postaci bycia "innym niż określone w pkt 1-3 aktem lub czynnością", o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż na podstawie tego przepisu, wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Przyjdzie dostrzec, że działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych w tym znaczeniu, że ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu administrowanego. Oznacza to, że musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Z tego też względu, przez "czynność" o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Za czynność taką uznać z kolei należy wezwanie do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie policyjnym. Należy zauważyć, że obowiązek uiszczenia opłaty za zdeponowanie broni wynika z treści art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) - zwanej ustawą, określającego podmioty na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Powstaje on w wyniku zdeponowaniem broni, w związku z brakiem pozwolenia na broń będącym aktem administracyjnym, stanowiącym formę reglamentacji dostępu do broni i faktycznego nią władania. Jego podstawę stanowi stosunek administracyjny, który charakteryzuje się tym, iż jedną z jego stron jest organ administracji publicznej, uprawniony na podstawie przepisów prawa do podjęcia aktu lub czynności dotyczących uprawnień i obowiązków regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego. W przypadku deponowania broni powstaje on w związku z brakiem pozwolenia na broń i wynikającą z tego konieczności złożenia jej do depozytu. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. Zaś w odniesieniu do osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2 ustawy, organ administracji na podstawie ust. 3 uprawniony jest do podjęcia działań, mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. O wyraźnej kompetencji organów w tym zakresie przesądza użycie w ust. 3 zwrotu "opłaty są pobierane". W konsekwencji przyjąć należy, że w przypadku obowiązku wynikającego z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy i zaistnienia okoliczności z art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy wystosowanie do podmiotu, na który mocą ustawy nałożony jest obowiązek, wezwania do uiszczenia kosztów depozytu, stanowi czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dalej, oceniając dopuszczalność wniesienia skargi w świetle art. 52 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi (tak, jak w rozpoznawanym przypadku), skargę na akty lub czynności można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca dochowała powyższego wymogu, bowiem pismo organu zawierające wezwanie do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie policyjnym otrzymała w dniu 9 grudnia 2009 r., natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczone zostało do organu w dniu 14 grudnia 2009 r. Skarga zaś wniesiona została w terminie wobec przywrócenia skarżącej terminu do jej złożenia przez Sąd postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2011 r. Przechodząc do oceny zasadności skarg skarżącej, dotyczącej niewłaściwej interpretacji art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, wskazać trzeba, że obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji wynika wprost z tej ustawy. Po myśli art. 23 ust. 1 ustawy koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi Policja lub Żandarmeria Wojskowa - w przypadku przejęcia jej do depozytu, w trybie określonym w art. 19 ust. 1 i 3 lub art. 36 ust. 2, oraz przekazania do depozytu przez znalazcę (pkt 1); osoba, która utraciła prawo do jej posiadania, deponująca ją w trybie określonym w art. 22 ust. 3 (pkt 2); osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej (pkt 3); osoba deponująca ją w trybie, o którym mowa w art. 41 ust. 2, art. 42 ust. 5, art. 43 ust. 4 i 7 oraz w art. 54 ustawy (pkt. 4). Z treści tego uregulowania wynika, że przepis ten precyzyjnie określa krąg podmiotów, które mogą być obciążone kosztami związanymi z deponowaniem broni i amunicji, zatem rola organu sprowadza się do ustalenia tych zobowiązanych podmiotów. Przyjdzie przypomnieć, że art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy nakłada obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji na osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Zgodzić się należy ze skarżącą, że z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc przede wszystkim faktycznie nią władała jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu, bowiem dopiero po przyjęciu broni do depozytu nawiązuje się stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym ją do depozytu. Tymczasem w kontrolowanej sprawie skarżąca, która na skutek dziedziczenia stała się właścicielem broni znajdującej się już w depozycie nigdy nie weszła w jej posiadanie, jak też nie zdeponowała jej we właściwym organie Policji. Trzeba jednocześnie odnotować, że nałożenie na wymienioną w tym przepisie osobę obowiązku poniesienia kosztów depozytu broni nastąpiło, o czym była mowa powyżej, w drodze czynności organu administracji konkretyzującej obowiązek wynikający z przepisów prawa. Przeto przesłanki podmiotowe nałożenia tego obowiązku powinny być interpretowane ściśle. Reasumując, w świetle art. 23 ust. 1 pkt 3 tylko osoby deponujące, czyli osoby które faktycznie złożyły broń i amunicję do depozytu ponoszą koszty depozytu. Należy również stwierdzić, że w świetle obowiązujących przepisów oraz wypracowanego orzecznictwa sądowego nie jest uprawniony pogląd organu, iż skarżąca - jako następca prawny – wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spadkobierców, w tym obowiązek poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie. Zgodnie z art. 922 § 1 K.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się, że spadek stanowi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego o charakterze cywilnoprawnym. Do spadku nie należą majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów prawa administracyjnego, prawa finansowego, także wówczas, gdy skutki prawne śmierci osoby fizycznej są oceniane stosownie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących spadkobranie, jak np: art. 98 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), na podstawie którego do odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe (por. J. Piątowski, H. Witczak, J. Kawałko (w:) System prawa prywatnego, t. 10, s. 51-55). Należy zauważyć, że przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu prawa administracyjnego, co jednak nie oznacza, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku. Tymczasem w ustawie o broni i amunicji brak jest przepisu szczególnego, który regulowałby następstwo prawne w zakresie obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie przez właściwy organ, zatem i z tego powodu organ bezpodstawnie zażądał od skarżącej zwrotu wskazanych opłat. Końcowo Sąd podaje, że wobec braku materialnoprawnych podstaw do obciążenia skarżącej opłatą za przechowywanie broni zbędne jest odnoszenie się do pozostałej argumentacji skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., a orzeczenie w przedmiocie niewykonania czynności, uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a. ----------------------- 4