II SA/Op 661/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję Starosty Kluczborskiego z dnia [...], nr [...], którą skierowano J. K. na badania lekarskie celem stwierdzenia braku (lub istnienia) przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi w ramach kategorii A, B, T. Niniejsze rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prokurator Rejonowy w Kluczborku, pismem z dnia 22 kwietnia 2010 r., zwrócił się do Starosty Kluczborskiego o skierowanie skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia (lub braku) przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami oraz o wszczęcie postępowania administracyjnego, znajdującego oparcie w przepisach art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 ze zm.) oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). W uzasadnieniu wniosku Prokurator wskazał, że prowadził śledztwo przeciwko J. K. w sprawie o sygn. akt [...]. W toku postępowania przygotowawczego u J. K., który posiada uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii ABT nr [...], stwierdzono objawy procesu psychotycznego o obrazie schizofrenii paranoidalnej. Powyższa okoliczność została potwierdzona opinią sądowo-psychologiczną z dnia 26 lutego 2010 r., co nasuwało zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego i jego sprawności jako kierującego pojazdem i uzasadniało konieczność poddania go badaniom lekarski w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia [...] – po wszczęciu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie – Starosta skierował skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia (bądź nie) przeciwwskazań do kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się podnosząc, że już w 2006 r. był kierowany na badania lekarskie oraz "wniósł o wstrzymanie prawomocności decyzji". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wobec skarżącego ziścił się ustawowy obowiązek skierowania go na badania przewidziane w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wobec tego, zdaniem SKO, organ I instancji prawidłowo podjął decyzję o skierowaniu skarżącego na ww badania. Organ odwoławczy podniósł, że przedstawione przez prokuratora okoliczności oraz znajdująca się w aktach administracyjnych opinia sądowo-psychologiczna pozwalają na przyjęcie z dużą dozą prawdopodobieństwa, że choroba, na którą cierpi strona rodzi przeciwwskazania zdrowotne do dalszego udziału w ruchu drogowym, bowiem dyspozycja psychofizyczna kierowcy decyduje w istotnym stopniu o bezpieczeństwie ruchu drogowego. Kolegium przywołało treść opinii sądowo-psychologicznej oraz wnioski w niej zawarte, przesądzające o istnieniu u skarżącego choroby psychicznej pod postacią schizofrenii paranoidalnej z charakterystycznymi dla tego schorzenia objawami opisanymi w dokumentacji medycznej. Zwracając uwagę na stwierdzone przez biegłego takie objawy, jak: zaburzenia toku myślowego strony, zaburzenia postrzegania pod postacią omamów słuchowych, brak samokrytycyzmu oraz negatywne objawy osobowości, spowodowane wieloletnim procesem schizofrenicznym, organ II instancji uznał, że uzasadniają one przekonanie o konieczności ustalenia przez uprawnionego lekarza, czy choroba strony ma wpływ na bezpieczne uczestnictwo w ruchu drogowym. Jednocześnie SKO dodało, że nie miało wpływu na pozytywną ocenę decyzji pierwszoinstancyjnej, zbędne powołanie, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, obok art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, również pkt 5 tego przepisu, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten stanowiący, że badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega osoba, posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy – nie miał zastosowania w omawianej sprawie. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że brak było powodów do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej wyłącznie z powodu lakoniczności jej uzasadnienia, które zostało uzupełnione przez organ odwoławczy z dostatecznym zakresie. W skardze do Sądu na powyższą decyzję SKO, skarżący stwierdził, że w przeszłości, na okres jednego roku, utracił prawo jazdy i już uprzednio był kierowany na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kędzierzynie-Koźlu, na podstawie przepisów rozporządzenia przywołanego przez organy. Dodał, że "po zaistnieniu faktu utraty prawa jazdy nie zaistniał wypadek stanowiący zagrożenie dla osób drugich". Zarzucił, że skoro otrzymuje rentę w kwocie 485,39 zł, to nie stać go na jednorazowy wydatek kosztów badania w wysokości 300 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie ocenia działalność organu orzekającego. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.) decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 ustawy P.p.s.a.). Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Poczynione przez organ zarówno I, jak i II instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez te organy ocena materiału w świetle zastosowanych przepisów powołanej ustawy nie budzi zastrzeżeń. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. "Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. - dalej ustawa - Prawo o ruchu drogowym"). Przesłanki skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem określone zostały w art. 122 tej ustawy. Celem tego przepisu, jak podkreśla się w orzecznictwie (patrz wyrok NSA z 19 lutego 2008 r., I OSK 117/07 - niepublikowany) jest zagwarantowanie bezpieczeństwa w ruchu, przy równoczesnym zachowaniu praw podmiotowych osób, które na ewentualne badania są kierowane. W tym celu enumeratywnie wymieniono przypadki, gdy organ może skierować osobę na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jedną z takich przesłanek są w świetle art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Zgodnie z tym przepisem badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Powołana ustawa nie określa bliżej, o jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia chodzi ani też w żadnym zakresie bliżej ich nie definiuje. Natomiast wydane na podstawie art. 123 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) w § 2 ust. 5 stanowi, iż starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w jej stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Ocena, czy istnieją tego rodzaju zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, które uzasadniają skierowanie go na badania, należy zatem do uprawnionego organu, w tym przypadku do Starosty Kluczborskiego, który jest zarazem zobowiązany do podjęcia decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, jeżeli ta przesłanka materialno-prawna jest spełniona. Dokonując tej oceny organ musi mieć na uwadze, że informacja ma dotyczyć tych zastrzeżeń do stanu zdrowia kierującego pojazdem, które mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów i musi to być informacja wiarygodna. Przy badaniu przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy nie wystarczy ustalenie, że występują jakiekolwiek wątpliwości co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Warunkiem zezwalającym na zastosowanie trybu przewidzianego w § 2 ust. 5 rozporządzenia jest uzyskanie przez organ rzetelnych, zgodnych z prawdą informacji dotyczących stanu zdrowia osoby, która ma być poddana badaniu. Ustalone przez organ okoliczności sprawy muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym w takim charakterze (R. A. Stefański Prawo o ruchu drogowym, Komentarz, Warszawa 2005 str. 670). Wymaga to przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z regułami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności zgodnie z art. art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. Dopiero wówczas organ może ocenić, czy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego zachodzi podstawa do podjęcia decyzji. Podkreślić przy tym należy, iż podstawą do wydania decyzji jest już wiarygodna informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, nie jest natomiast wymagane ustalenie, iż w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy już bowiem, stosownie do powołanej ustawy i rozporządzenia, do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego (na które skarżący został skierowany) wydaje stosowne orzeczenie. W ocenie Sądu, słuszne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że zebrany w sprawie materiał dowodowy posiada przymiot wiarygodnej informacji, uzasadniającej przeprowadzenie u skarżącego badania na okoliczność istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W rozpoznawanej sprawie podstawę wszczęcia postępowania w sprawie skierowania J. K. na badanie lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy stanowiła informacja Prokuratora Rejonowego w Kluczborku przekazana wraz z opinią biegłego psychologa klinicznego – biegłego sądowego, z których wynikało, że u badanego stwierdzono objawy procesu psychotycznego o obrazie schizofrenii paranoidalnej. Taki stan zdrowia, jak opisany w opinii biegłego wskazywał z dużym prawdopodobieństwem na istnienie zastrzeżeń mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Informacja ta była niewątpliwie informacją wiarygodną, gdyż pochodziła od organu ochrony prawnej, jakim jest prokurator i uzyskana została w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego od specjalisty wpisanego na listę biegłych sądowych. W tym stanie rzeczy, zasadnie przyjęły organy obu instancji – z zachowaniem zasad swobodnej oceny, opartej na wystarczającym materiale dowodowym – że występowanie opisanych stanów chorobowych u skarżącego stanowi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia i może stanowić istotną przeszkodę w bezpiecznym uczestniczeniu przez niego w ruchu drogowym. Zdaniem Sądu, słusznie zdecydowano o potrzebie poddania skarżącego specjalistycznym badaniom, przeprowadzonym przez uprawnionego lekarza, w ramach których dojdzie do sprawdzenia jego zdolności do kierowania pojazdami. Stwierdzone bowiem u niego schorzenie, które ze względu na swój charakter przekłada się również na sposób jego zachowania, nasuwa istotne wątpliwości odnośnie gwarancji bezpiecznego poruszanie się pojazdami. Podkreślenia wymaga, iż to czy i w jakim stopniu stwierdzona u skarżącego osobowość paranoidalna może wpływać na jego zdolność kierowania pojazdami będzie dopiero przedmiotem badania przez lekarzy specjalistów. W tym miejscu należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że orzeczenie w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w żadnej mierze nie zastępuje opinii lekarskiej. Dopiero bowiem ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdzi, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania przez skarżącego pojazdami silnikowymi. Stąd, zadaniem organów nie było dokonanie oceny stanu zdrowia skarżącego w kontekście zachowania przez niego prawa jazdy, lecz przeprowadzenie analizy posiadanej informacji i udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy informacja ta budzi obiekcje co do jego stanu zdrowia i uzasadnia skierowanie na badania kontrolne. Z tak rozumianego obowiązki organy administracji publicznej się wywiązały. Nadto, co w ocenie Sądu, wymaga jeszcze raz podkreślenia, skarżący nie kwestionuje zasadności ww decyzji administracyjnych, przyznając wprost, że powinien zostać uznany z uwagi na stan zdrowia, za osobę całkowicie niezdolną do pracy, zaś kwestią problematyczną w niniejszej sprawie jest odpłatność badań, na które skarżący został skierowany zaskarżoną decyzją. Jednak taki zarzut nie mógł odnieść w sprawie skutku, ponieważ wykracza poza kompetencje organów i w ramach niniejszego postępowania nie mógł być rozpoznany. Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowego sprawie naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, czy procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy. Organy obu instancji, wobec powzięcia informacji o wątpliwościach co do stanu zdrowia skarżącego prawidłowo wszczęły postępowanie administracyjne i w oparciu o opinię biegłego psychologa, stanowiącą dowód w sprawie, skierowały skarżącego na ww badania. Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając fakt, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a orzekł jak w wyroku.