II SA/Op 678/06

WyrokWSA w Opolu2007-01-18

Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego może zostać wydana bez szczegółowego wyliczenia tej kwoty i przedstawienia go w uzasadnieniu decyzji?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. W szczególności, organy nie zgromadziły kompletnego materiału dowodowego w zakresie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia, co skutkowało brakiem możliwości weryfikacji tej kwoty zarówno przez stronę, jak i przez sąd. Uzasadnienie decyzji nie zawierało precyzyjnego sposobu wyliczenia żądanej kwoty, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.
Stan faktyczny
Skarżąca B. G. kwestionowała decyzję Wojewody Opolskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Nyskiego nakazującą zwrot nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego w kwocie 9681,60 zł. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie zasad ogólnych K.p.a., w tym zasady prawdy obiektywnej, nierzetelność oraz brak należytego informowania o okolicznościach faktycznych. Organy administracji uznały świadczenie za nienależnie pobrane z uwagi na odmowę ZUS ustalenia wysokości emerytury, co uniemożliwiło przyznanie świadczenia przedemerytalnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Nyskiego. Określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz – spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Referent – stażysta Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Nyskiego z dnia [...], Nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Przedmiotem skargi, wniesionej przez B. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], wydana w oparciu o przepisy art. 76 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Nyskiego z dnia [...], nr [...], w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od 1 sierpnia 2004 r. do 30 listopada 2005 r. w wysokości 9681,60 zł. W uzasadnieniu zakażonej decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny, podając, że skarżąca w dniu 8 października 2003 r. dokonała rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Nysie i z dniem 9 października 2003 r. nabyła prawo do świadczenia przedemerytalnego w kwocie zaliczkowej, w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia 24 listopada 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił ustalenia stronie wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego z powodu nieudokumentowania 30-letniego okresu uprawniającego do emerytury. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z dnia [...] oddalił wniesione przez B. G. odwołanie od decyzji organu rentowego, natomiast Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia [...] oddalił wniesioną przez nią apelację. Po otrzymaniu powyższego wyroku Starosta Nyski wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego, a następnie decyzją z dnia 5 kwietnia 2006 r. uchylił decyzję własną z dnia 21 października 2003 r. w sprawie przyznania stronie świadczenia przedemerytalnego i orzekł o odmowie przyznania tego świadczenia z dniem 9 października 2003 r. Decyzją z [...], nr [...], orzekł natomiast do obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od 1 sierpnia 2004 r. do 30 listopada 2005 r. w wysokości 9681,60 zł. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przytoczył treść art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252), wskazujący na uprawnienie powiatowych urzędów pracy dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przedemerytalnych za okres przypadający przed dniem przejęcia przez ZUS przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych w trybie przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, podając, że pobranie nienależnego świadczenia nastąpiło po dniu przejęcia przyznawania i wypłaty tych świadczeń przez ZUS, co uzasadnia stosowanie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obowiązującej do 1 listopada 2005r., wskazanej jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji. Przytoczył ponadto treść art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 7 powyższej ustawy oraz art. 21 ustawy nowelizującej tę ustawę od dnia 1 listopada 2005 r. Odnosząc się do treści odwołania, w którym skarżąca zarzuciła, że Starosta Nyski powinien orzec o utracie przez nią prawa do świadczenia przedemerytalnego, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja ZUS stała się prawomocna z dniem oddalenia apelacji, a ponadto wyrok Sądu Apelacyjnego został dostarczony do Powiatowego Urzędu Pracy dopiero w dniu 16 marca 2006 r. Natomiast odnośnie zawartych w odwołaniu argumentów, że świadczenie przedemerytalne pobierane było w dobrej wierze i brak jest podstaw do ponoszenia skutków wadliwych zachowań organów administracji publicznej, organ odwoławczy podkreślił, iż otrzymując wyrok Sądu Okręgowego w Opolu oraz Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu strona była świadoma, iż nie posiada prawa do świadczenia przedemerytalnego. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż z tych względów uznał decyzję organu pierwszej instancji za uzasadnioną. W skardze na powyższą decyzję B. G. zarzuciła naruszenie zasad ogólnych K.p.a., w tym zasady prawdy obiektywnej, podnosząc, że organy nie przedsięwzięły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Poza tym zarzuciła organom uczestniczącym w postępowaniu nierzetelność, a nawet brak należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, wskazując, że powinny one czuwać, by strony uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z nieznajomości prawa. Stwierdziła, że nie jest proste dochodzenie przez stronę praw w konfrontacji z urzędem, a to ze względu na stopień świadomości prawnej stron, czego przykładem jest zaskarżona decyzja, której "normalny" obywatel nie jest w stanie zrozumieć i przedsięwziąć określone działania na gruncie prawa. Podkreśliła również, że powołanie się organów na orzeczenia Sądów nie oznacza, że ich obowiązki na gruncie prawa zostały zniesione, a nie może ponosić ujemnych skutków strona, która dochodzi swoich praw, zwłaszcza że działa w dobrej wierze przy jednoczesnym braku pełnej informacji tych organów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, przytaczając w całości treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji i dodatkowo podając, że z literalnego brzmienia przepisu art. 21 ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, iż ma on moc wsteczną, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę czas przeszły, a zatem dotyczy spraw zaistniałych przed dniem wejścia w życie noweli. Poza tym stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione, gdyż na podstawie wyroków sądowych organy wydały w sprawie stosowne decyzje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie, zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), podkreślić należy, iż sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane – stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem wynika obowiązek ustalenia czy podjęto ją w zgodzie z przepisami prawa materialnego i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Na zasadzie art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy. Badając, niezależnie od treści skargi - zgodnie z płynącym z powołanych przepisów obowiązkiem - materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, Sąd stwierdził, że wydane w przedmiotowej sprawie decyzje podjęto z naruszeniem prawa procesowego, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Punktem wyjścia rozważań w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność, że formalnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie merytoryczne organu odwoławczego pokrywało się zatem z rozstrzygnięciem organu pierwszoinstancyjnego, które w istocie obejmowało dwa aspekty: po pierwsze dotyczyło uznania pobranych świadczeń za nienależne, natomiast po wtóre – określenia ich kwoty. Podstawę materialną, proceduralną i kompetencyjną wydanych decyzji stanowiły natomiast przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), w którym to akcie prawnym ustawodawca zawarł zasady dotyczące zwrotu świadczeń pieniężnych wypłaconych nienależnie z Funduszu Pracy. Jedną z tych zasad jest ustanowiony w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c tej ustawy obowiązek wydawania przez organy samorządu powiatowego decyzji dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy. Od razu zauważyć trzeba, że świadczenia przedemerytalne, przyznawane i wypłacane do dnia 31 lipca 2004 r. przez powiatowe urzędy pracy na podstawie art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 ze zm.), należały również do takich świadczeń z mocy art. 57 ust. 1 pkt 6 powyższej ustawy. Począwszy od dnia 1 sierpnia 2004 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252), Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejął przyznawanie i wypłatę zasiłków przedemerytalnych, które z mocy art. 12 tej ustawy stały się świadczeniami finansowanymi z budżetu państwa. W przepisie art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1366), zwanej dalej ustawą zmieniającą, która weszła w życie od dnia 1 listopada 2005 r., ustawodawca dodatkowo sprecyzował, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uważa się świadczenia przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej przez powiatowe urzędy pracy, a za okres po dniu 31 lipca 2004 r. także przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego (ust. 1). Ponadto wskazał powiatowe urzędy pracy jako jednostki uprawnione do dochodzenia zwrotu tych świadczeń (ust. 2), zobowiązując do przekazywania kwot tych świadczeń za okres po dniu 31 lipca 2004 r. Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne (ust. 3). Jednocześnie, przepisem art. 1 pkt 44 lit. a tiret drugie ustawy zmieniającej, dodany został do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przepis art. 76 ust. 2 pkt 7, stanowiący, że świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu przepisów tej ustawy. Ostatnio wskazane przepisy, obowiązujące od 1 listopada 2005 r. statuują, w ocenie Sądu, obok określonych w art. 76 ust. 2 pkt 1-6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do jakich należą m.in. pouczenie o skutkach prawnych zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń (pkt 1), złożenie nieprawdziwych oświadczeń, przedłożenie sfałszowanych dokumentów lub inne świadome wprowadzenie w błąd organu (pkt 2), kolejną postać normatywną sformułowania "nienależnie pobranego świadczenia" i stanowią samodzielną podstawę prawną wydania decyzji dotyczących zwrotu świadczeń przedemerytalnych wypłaconych w kwocie zaliczkowej. W świetle powyższego, na gruncie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, podzielić należy ocenę organów administracyjnych, że kwoty pobrane przez skarżącą tytułem świadczenia przedemerytalnego wypłacanego w kwocie zaliczkowej są kwotami nienależnie pobranymi w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wystąpiła bowiem normatywna przesłanka, jaką była odmowa wydania przez organ rentowy decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. W tym miejscu należy jednak wskazać, że omówione wyżej uregulowania, dotyczące dochodzenia zwrotu wszystkich nienależnie pobranych świadczeń przedemerytalnych, wypłaconych zarówno przez urzędy pracy, jak i przez ZUS w kwocie zaliczkowej, skutkują poddanie postępowania w tym zakresie przepisom procedury administracyjnej. Oznacza to, że organy uprawnione do wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu tych świadczeń są zobligowane do uwzględniania wszystkich zasad rządzących postępowaniem administracyjnym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w świetle art. 10 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i przeciwdziałaniu bezrobociu decyzje w tym zakresie wydaje starosta, jako organ właściwy w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z ustawy, jeżeli nie stanowi ona inaczej, natomiast organem wyższego stopnia jest wojewoda. W tym zakresie podkreślenia wymaga fakt, że każda decyzja wydana przez organ administracji winna odpowiadać wymogom wynikającym z art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., tj. zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne, w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Przepis ten, korespondujący z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i art. 9 K.p.a., zobowiązuje organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej uprawnień i wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, jakimi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym jej obowiązkowy składnik i będącym wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego, popartego przytoczeniem konkretnych dowodów, który doprowadził do podjęcia przez organ określonego rozstrzygnięcia. Zgodnie ze słusznym poglądem wyrażonym w piśmiennictwie, strona ma prawo znać argumenty i przesłanki podejmowania decyzji, gdyż w przeciwnym wypadku nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (por. J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1997 r., sygn. akt V SA 1512/96, opubl. OSP 1998, z. 2, poz. 29). Z tych względów konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełniać szereg postulatów odnośnie treści i formy, przy czym podkreśla się konieczność wykazania na jakiej podstawie prawnej decyzja została podjęta, rolę edukacyjno–perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów orzekających, kształtowanie świadomości prawnej czy też rolę podstawy kontroli poprawności decyzji. Obowiązek uzasadniania decyzji wiąże się ponadto z zasadą przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Organy administracji publicznej winny zatem w sposób szczególnie wnikliwy i pełny przedstawić w uzasadnieniu decyzji ustalony przez siebie stan faktyczny, określić przesłanki zastosowania tej, a nie innej normy prawnej i ustalić jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają, którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. Powyższe uwagi dotyczą wszystkich decyzji wydawanych przez organy administracji, w tym również decyzji drugoinstancyjnych, które powinny przy tym zawierać nie tylko ustosunkowanie się do zarzutów strony ale w sposób szczegółowy i przekonujący wyjaśniać powody, dla których organ nie podzielił poglądów wynikających z odwołania. W ocenie Sądu, wymogi powyższe nie zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie, o czym świadczy zarówno treść odwołania, jak i treść skargi. Zauważyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do przedstawienia stanu faktycznego sprawy oraz przytoczenia in extenso przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bez odniesienia ich do stanu faktycznego sprawy. Nie zostały bowiem wskazane jakiekolwiek przesłanki zastosowania tej, a nie innej normy prawnej i nie wyjaśniono, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają poszczególnym normom prawnym mającym zastosowanej w sprawie, co stanowi naruszenie art. 8, 9, 11 i 107 § 3 K.p.a. Dopiero w odpowiedzi na skargę została przedstawiona argumentacja dotycząca możliwości stosowania przepisu art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (...), jednak odpowiedź na skargę, będąca jedynie pismem procesowym skierowanym do sądu, a nie aktem adresowanym do strony, należy już do postępowania sądowadministracyjnego a nie do postępowania administracyjnego. Z tego względu nie stanowi uzupełnienia zaskarżonej decyzji i nie może sanować jej braków. Pamiętając, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia – poza stwierdzeniem, iż świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i przeciwdziałaniu bezrobociu – dotyczyły także określenia wysokości tej kwoty, należy stwierdzić, iż wskazane dotychczas uchybienia natury procesowej nie stanowiły jedynej wadliwości rozstrzygnięcia poddanego kontroli sądowej i nie przesądziły o dokonanej przez Sąd ocenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Przesłanką tą był natomiast brak jakichkolwiek ustaleń w zakresie kwoty nienależnych świadczeń, określonej przez organy w wysokości 9681,60 zł. Z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej organy obu instancji uchybiły obowiązkowi zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w sprawie, co w konsekwencji spowodowało, że nie wyjaśniły w sposób dostateczny stanu faktycznego stanowiącego podstawę dla rozstrzygnięcia zawartego w wydanych przez siebie decyzjach, w części określającej wysokość żądanej do zwrotu kwoty. Stanowi to naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Z lektury akt wynika, iż pismem z dnia 12 maja 2006 r. Powiatowy Urząd Pracy w Nysie wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o podanie wysokości nienależnie wypłaconego świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi organ rentowy w piśmie z dnia 25 maja 2006 r. wskazał kwotę 9681,60 zł., wypłaconą w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 30 listopada 2005 r. Do pisma tego nie zostało dołączone jakiekolwiek zestawienie kwot wypłaconych za poszczególne miesiące wskazanego okresu. Należy zatem sądzić, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wydana została wyłącznie w oparciu o powyższe pismo. W decyzji tej przyjęto zarówno okres, jak i kwotę wskazaną przez organ rentowy, czyniąc to zupełnie bezkrytycznie i nie przeprowadzając w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Z przedłożonej dokumentacji nie wynika bowiem, by organy, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, podejmowały czynności zmierzające do wyjaśnienia sposobu ustalenia tej kwoty. W uzasadnieniach wydanych decyzji administracyjnych również pominięto rachunkowe przedstawienie jej wyliczenia. Z tych względów należało uznać, że kwestia prawidłowości ustalenia kwoty żądanej tytułem nienależnych świadczeń pozostała całkowicie poza sferą oceny organów orzekających w sprawie. Zważywszy na wskazywaną wyżej konsekwencję przeniesienia przez ustawodawcę właśnie na te organy kompetencji w zakresie żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przedemerytalnych wypłaconych w kwocie zaliczkowej, taka sytuacja jest niedopuszczalna. Rozstrzygając o zwrocie konkretnej kwoty, organy winny w uzasadnieniu wydanych decyzji przedstawić precyzyjne sposób jej wyliczenia. Z uwagi bowiem na fakt, że organ rentowy, który wypłacał świadczenie przedemerytalne w kwocie zaliczkowej po dniu 1 sierpnia 2004 r. nie jest uprawniony do wydawania decyzji w zakresie jego zwrotu, jeśli okazało się świadczeniem nienależnie pobranym, jest to jedyna droga umożliwiająca zapoznanie się z wyliczeniem należności i ewentualne kwestionowanie prawidłowości tego wyliczenia przez osoby zobowiązane do zwrotu. Braki w tym zakresie winny być przez organ orzekający z własnej inicjatywy uzupełnione, zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Bez takich ustaleń rozstrzygnięcia organów w części dotyczącej określenia kwoty, jaka z mocy wydanych decyzji jest żądana tytułem nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń, wymykają się weryfikacji zarówno przez osobę zobowiązaną do zwrotu, jak i przez Sąd w toku rozpoznawania skargi, i naruszają art. 80 K.p.a. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie w tym zakresie decyzji w sposób właściwy, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego wynikające z powołanych przepisów, w tym zasadę prawdy obiektywnej, jak również stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny decyzji dotkniętej takimi wadami, gdyż ujawnione naruszenia przepisów prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 tej ustawy uchylono decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań Sądu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło