II SA/Op 678/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. i A. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymiany gruntów postanawia: odrzucić skargę. B. i A. S. przesłali pocztą bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, przesyłką nadaną w dniu 12 sierpnia 2010 r., pismo opatrzone datą 11 sierpnia 2010 r., zatytułowane "wniosek o uchylenie decyzji wydanej przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w Opolu z dnia [...] 1982r., nr [...]". Skarżący domagali się uchylenia tej decyzji w części dotyczącej objęcia postępowaniem wymiany gruntów działki nr A położonej we wsi [...], gmina [...], należącej do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Do pisma dołączyli kserokopię wymienionej w nim decyzji, wydanej przez Dyrektora Wydziału Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w Opolu, działającego z upoważnienia Wojewody Opolskiego na podstawie art. 2 i art. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13) oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. Nr 17, poz. 94 ze zm.). W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 sierpnia 2010 r. i 20 września 2010 r., sygn. akt II Og 163/10, Wojewoda Opolski, w piśmie z dnia 15 września 2010 r. oświadczył, że brak jest umocowania prawnego do zajęcia w sprawie stanowiska, gdyż organami właściwymi w sprawie postępowań scaleniowych i wymiennych jest starosta oraz samorządowe kolegium odwoławcze, jako organ drugiej instancji. W załączeniu przesłał materiał dowodowy, pozyskany z powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę Strzeleckiego, dotyczący przebiegu postępowania scaleniowego obejmującego działkę nr A w miejscowości [...]. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, w piśmie z dnia 8 października 2010 r. wskazało, że nie prowadziło żadnego postępowania w sprawie A. i B. S., dotyczącego decyzji Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w Opolu z dnia [...] 1982 r. i z tego względu nie może przesłać akt administracyjnych. Skarżący, wezwani na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 października 2010 r. do oznaczania zaskarżonego organu, w piśmie z dnia 21 października 2010 r. wyjaśnili, że jest nim Starosta Strzelecki. Następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 października 2010 r., II Og 184/10, skarga A. i B. S. przesłana została do Starosty Strzeleckiego, celem nadania jej biegu na podstawie art. 54 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a. W dniu 2 grudnia 2010 r. Starosta Strzelecki został ponadto wezwany do przedłożenia odpowiedzi na skargę. W piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2010 r. skarżący, wnosząc o wnikliwe sprawdzenie dokumentów geodezyjnych dotyczących wymiany gruntów odnośnie działki nr A, ponownie sformułowali żądanie uchylenia decyzji z dnia [...] 1982 r. w części dotyczącej objęcia postępowaniem wymiany gruntów działki nr A. W odpowiedzi na skargę Starosta Strzelecki podniósł, że wniosek skarżących o uchylenie decyzji jest bezzasadny i szczegółowo opisał przebieg postępowania dotyczącego działki nr A, wskazując, że stanowiła ona własność H. M. i została wniesiona jako wkład gruntowy do RSP [...]. W wyniku wymiany w roku 1982 stała się własnością A. F. w zamian za działkę w J., natomiast H. M. w zamian za działkę nr A otrzymał działkę nr B w P., która została zalesiona przez skarżących, co stwierdzono w wyniku kontroli użytkowania gruntów przeprowadzonej w roku 2009. Wyjaśnił również, że skarżący w dniu 13 czerwca 1998 r. stali się właścicielami gospodarstwa rolnego w wyniku darowizny dokonanej na ich rzecz przez U. M., będącej żonę zmarłego H. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W myśl natomiast art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W świetle wskazanych uregulowań, termin do wniesienia skargi jest zachowany, gdy skarżący złoży skargę w siedzibie organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi lub prześle ją za pośrednictwem poczty na adres tego organu, zachowując zakreślony przez ustawodawcę termin wynoszący trzydzieści dni, liczony od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w razie wniesienia skargi bezpośrednio do sądu, jest ona odsyłana do organu w celu zachowania trybu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 54 § 1 P.p.s.a. W takim przypadku termin do wniesienia skargi zostanie zachowany jedynie wówczas, gdy sąd zdoła ją nadać na adres organu przed upływem tego terminu, przy czym wówczas za datę wniesienia skargi uznaje się datę wysłania jej bądź złożenia bezpośrednio we właściwym organie. Ewentualne ryzyko przekroczenia terminu procesowego oraz związane z nim skutki w postaci odrzucenia skargi, obciążają wnoszącego skargę. Na zasadzie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd bowiem odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od razu zauważyć przyjdzie, że zaskarżona decyzja wydana została w dniu [...] 1982 r., a zatem od daty jej wydania do dnia wniesienia skargi upłynął okres wynoszący niemal 29 lat. Jak wynika przy tym z treści zaskarżonej decyzji, podstawę prawną jej podjęcia stanowił przepis art. 2 i art. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13) oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U Nr 17, poz. 94 ze zm.), mocą którego do właściwości Wojewody przekazane zostały zadania i uprawnienia naczelników powiatów z zakresu ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. W aktualnym stanie prawnym, na gruncie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749), postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza starosta. Stosownie do art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, zaskarżonej decyzji, wydanej w przedmiocie podjęcia postępowania wymiennego, przysługiwał przymiot ostateczności. Natomiast na mocy obowiązującego w dacie jej wydania przepisu art. 196 § 2 pkt 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.), akt ten podlegał zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Przepis art. 199 § 1 K.p.a., podobnie jak obecnie obowiązujący przepis art. 53 § 1 P.p.s.a., przewidywał przy tym trzydziestodniowy termin wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję organu administracji państwowej, liczony od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. W sprawie wymiany gruntów, w której wydano zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, postępowanie administracyjne zakończone zostało wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt wymiany gruntów z dnia 30 grudnia 1982 r. Jak wynika z dokumentów przesłanych przez organ, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja zatwierdzająca wymianę gruntów, weszły do obrotu prawnego i wywołały skutek prawny. W szczególności konsekwencją tego było dokonanie wpisu w rejestrze gruntów. Ponadto, jak wynika z treści pism Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]", kierowanych do skarżących w roku 2007, a także wykazu oświadczeń uczestników wymiany gruntów sporządzonego w dniu 28 września 1982 r., strony będące adresatami zaskarżonej decyzji z dnia [...] 1982 r., tj. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w P. oraz J. i W. N., posiadały wiedzę o jej treści i nie kwestionowały skuteczności jej doręczenia, czy też ogłoszenia stosowanie do art. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Wobec wskazanych wyżej okoliczności uznać należało, że w niniejszej sprawie niewątpliwie upłynął już termin do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej, zatem skarga B. i A. S. wniesiona została znacznie po upływie terminu. W konsekwencji ziściły się przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi, wynikające z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tych warunkach brak jest podstaw do dokonania przez Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji. Ponadto, z uwagi na treść żądania skargi, które dotyczy uchylenia zaskarżonej decyzji, a także wskazanie przez skarżących jako organu właściwego w niniejszej sprawie Starosty Strzeleckiego, który obecnie jest organem właściwym do przeprowadzenia postępowania wymiennego, należy stwierdzić, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sądy administracyjne badają wyłącznie legalność aktu administracyjnego i nie zastępują organów administracji w merytorycznym rozpoznawaniu spraw należących do właściwości tych organów. Wszelkie zatem wnioski, w tym również dotyczące ewentualnego wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych i w konsekwencji wyeliminowania tych decyzji z porządku prawnego, winny być kierowane do organów właściwych do wdrożenia nadzwyczajnych trybów postępowania, takich jak wznowienie postępowania albo stwierdzenie nieważności decyzji. Dopiero zapadłe w takim trybie rozstrzygnięcie, po wyczerpaniu toku instancji, może stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że odnośnie zaskarżonej decyzji nie został wszczęty żaden z wymienionych trybów nadzwyczajnych, natomiast tego rodzaju postępowanie nie może zostać zainicjowane w drodze skargi do sądu administracyjnego. Wniesioną w takich warunkach skargę należy uznać za niedopuszczalną i stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. podlega ona odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.