II SA/Op 72/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 października 2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. M. K. wniósł pismem z dnia 11 stycznia 2012r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 października 2011r., nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie uchylenia decyzji w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy, stąd referendarz sądowy pismem z dnia 27 lutego 2012r. wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. W terminie wyznaczonym do dokonania żądanej czynności, skarżący nadesłał wypełniony formularz wniosku, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, bądź adwokata. Uzasadniając wniosek podał, że nie jest osobą majętną, a osiągane dochody nie pozwalają mu na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Wskazał, że zasięgnął opinii w kancelariach prawniczych odnośnie kosztów wynajęcia pełnomocnika i doszedł do przekonania, że koszty te przekraczają jego możliwości finansowe. Ponadto, sprawa jest bardzo skomplikowana, a skarżący nie posiada wykształcenia prawniczego (lecz zawodowe), stąd pomoc prawna jest konieczna. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, ojcem, siostrą i niepełnoletnim siostrzeńcem. Źródłem dochodów miesięcznych członków tego gospodarstwa jest: wynagrodzenie siostry w wysokości 2.200 zł, emerytury rodziców w wysokości 2.550 zł (łącznie) oraz dochód wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (zakład naprawy wag) w wysokości ok. 6.500 zł. Następnie, pismem z dnia 13 marca 2012r. referendarz wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku, przez nadesłanie określonych dokumentów źródłowych i złożenie stosownych wyjaśnień. M. K. odpowiedzi na powyższe wezwanie udzielił w piśmie z dnia 22 marca 2012r., dołączył także do akt sprawy kserokopie: wyciągu bankowego, decyzji w sprawie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej i podatku od nieruchomości, RMUA, listy płac, faktur i rachunków za media lokalowe, przelewów świadczeń ZUS. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, M. K. winien wykazać, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu tego prawa w zakresie wnioskowanym. Ustawodawca przesłanki te określił w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uzależniając przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sformułowaniu "wykazać" użytym w przywołanym przepisie prawa zawiera się obowiązek polegający na udowodnieniu, że strona jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To strona zatem ma przekonać rozpoznającego wniosek (sąd czy referendarza sądowego), że znajduje się w przedstawionej przez nią sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a dokonać tego powinna przez złożenie wyczerpujących informacji w formularzu wniosku, jak również przez doręczenie stosownych dokumentów i złożenie dodatkowych oswiadczeń w postępowaniu wyjaśniającym, wszczętym w trybie art. 255 P.p.s.a. Na podstawie natomiast zebranego materiału dowodowego, rozpoznający wniosek dokonuje oceny złożonego wniosku pod względem spełniania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., polegającej w szczególności na ocenie czy przedstawiona sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, referendarz sądowy uznał zawarte w formularzu wniosku informacje o sytuacji materialnej skarżącego za niewystarczające, dlatego pismem z dnia 13 marca 2012r. wezwał M. K. do złożenia: informacji na temat ponoszonych przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego kosztów bieżącego utrzymania; dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego, dochód miesięczny; kserokopii deklaracji podatkowych wnioskodawcy dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych za ostatni okres rozliczeniowy; kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej z ostatniego okresu rozliczeniowego, bądź kserokopię dokumentacji, na podstawie której sporządza to zeznanie; aktualnych wyciągów (za miesiące styczeń, luty i marzec 2012r.) z posiadanych przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego, kont i lokat bankowych, w tym dewizowych; a w przypadku braku takich kont – złożenie stosownego oświadczenia w tym zakresie. Na powyższe wezwanie skarżący odpowiedział pismem z dnia 22 marca 2012r., a z przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania sądowego oświadczeń i dokumentów ustalono następujący stan faktyczny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trzema osobami dorosłymi, które uzyskują dochód miesięczny, a także z małoletnim siostrzeńcem. Dochód rodziny został wykazany w wysokości 10.250 zł brutto miesięcznie (emerytura matki – 1.370 zł, emerytura ojca – 1.180 zł, wynagrodzenie siostry – 2.200 zł, dochód wnioskodawcy – ok. 6.500 zł), przy czym skarżący oświadczył, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ponosi koszty, które stanowią dodatkowe obciążenie. Do nich zaliczył: podatek płacony w formie karty podatkowej – 603 zł, składki płacone na ZUS za wnioskodawcę – 923,93 zł, składki ZUS za zatrudnionego pracownika – 662,03 zł, wynagrodzenie pracownika – 1.680 zł. (kwota brutto). Ponadto podniósł, że ponosi inne koszty prowadzonej działalności gospodarczej związane z kupowaniem materiałów, przyrządów, utrzymaniem samochodu, którym jeździ dla celów zarobkowych. Stwierdził, że z uwagi na to, że nie prowadzi księgi przychodów i rozchodów, nie jest w stanie dokładnie ich wskazać, jedynie uwzględnił je przy wskazywaniu we wniosku osiąganego dochodu. Wydatki na utrzymanie mieszkania, po przeliczeniu przedstawionych danych na miesięczny okres rozliczeniowy, wynoszą łącznie ok. 860 zł, natomiast wydatki na utrzymanie członków rodziny (tj. odzież, żywność, środki czystości) wynoszą 4.700 zł., czyli łączny koszt przedstawionych niezbędnych wydatków wynosi ok. 5.560 zł. Wnioskodawca posiada ponadto dwa samochody, tj. [...] (rok produkcji: 2002) i [...] (rok produkcji: 2004), a także działkę budowlaną. Przechodząc do oceny złożonego wniosku pod kątem spełnienia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. zauważyć należy, że skoro skarżący wykazał, iż tworzy wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny, to także ich sytuacja majątkowa podlega ocenie w ramach szeroko pojętej sytuacji majątkowej strony. Skoro bowiem strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 262/09, zamieszczone w systemie komputerowym LEX nr 552223). Na tej podstawie referendarz zażądał przedłożenia wyciągów również z rachunków bankowych bliskich skarżącego, natomiast wezwanie w tym zakresie zostało wykonane w części. O ile bowiem wnioskodawca oświadczył, że jego rodzice nie posiadają rachunków, a na poparcie wysokości uzyskiwanego przez nich dochodu przedłożył kserokopie przelewów, o tyle w przypadku siostry – nie przedłożył wyciągów z jej rachunku ograniczając się do stwierdzenia, że "wynagrodzenie siostry wynosi 2.200 zł na miesiąc, co zgodne jest z jej informacją, po sprawdzeniu rachunku bankowego w internecie". Wskazuje to na okoliczność, że siostra skarżącego posiada rachunek bankowy, jednakże z niewyjaśnionych względów nie przedłożono wyciągu tego rachunku. Skarżący ograniczył się także do przedłożenia wyciągu bankowego ze swojego rachunku jedynie za miesiąc marzec 2012r., pomijając miesiące styczeń i luty 2012r., o co był wzywany. W tym zakresie wezwanie referendarza nie zostało zatem spełnione. Po uwzględnieniu powyższych okoliczności, a w szczególności przedstawionej sytuacji materialnej strony, orzekający nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy. Rodzina skarżącego, po uwzględnieniu wartości netto wykazywanych dochodów i po odliczeniu podnoszonych dodatkowych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego, uzyskuje dochód (ok. 6.300 zł) wystarczający na pokrycie wykazanych niezbędnych kosztów miesięcznego utrzymania, wraz z rezerwą. Skarżący nie zalega z bieżącymi płatnościami związanymi zarówno z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak również z płatnościami dotyczącymi bieżącego utrzymania członków jego gospodarstwa domowego. O nie zachwianiu płynności finansowej świadczy zarówno brak informacji w tym zakresie od samego skarżącego, jak również analiza wyciągu bankowego, z którego wynika, że w dniu 22 marca 2012r. skarżący dysponował kwotą 14.106,58 zł. Ponadto literatura wyciągu wskazuje, że w trakcie całego miesiąca marca 2012r. rachunek skarżącego miał saldo dodatnie i pomimo regulowania należności w stosunku do kontrahentów, saldo to utrzymywało się na wysokim poziomie, tj. w przedziale od kwoty 25.254,03 zł do 14.106,58 zł. Wprawdzie skarżący oświadczył, że aktualny stan środków na koncie ulegnie znacznemu obniżeniu wraz z końcem miesiąca, gdy zmuszony zostanie do uregulowania należności za materiał i wynagrodzenie pracownika, jednakże uchylił się od konkretnego określenia ostatecznej wysokości wydatków. Trudno zatem w takich okolicznościach przyjąć pogląd, że wnioskodawcy nie stać na opłacenie kosztów sądowych, czy kosztów wynajęcia pełnomocnika, skoro wysokość zgromadzonych oszczędności daje gwarancję ich poniesienia, a zebrana kwota stanowi kilkudziesięciokrotność wymaganego w sprawie wpisu od skargi, który wynosi 200 zł. Nie bez znaczenia pozostaje także stan majątkowy wnioskodawcy i członków jego rodziny, a zatem fakt posiadania domu jednorodzinnego, działki budowlanej, czy dwóch samochodów. Wobec powyższego referendarz sądowy, nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w żadnym zakresie. Stąd działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.