II SA/Op 73/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2014 r. wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na pismo Starosty Opolskiego z dnia 13 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. K. B. wniosła pismem z dnia 10 lutego 2014 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na pismo Starosty Opolskiego z dnia 13 stycznia 2014 r., nr [...], w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. W skardze K. B. złożyła prośbę o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, że skarżąca nie złożyła wniosku o prawo pomocy na wymaganym urzędowym formularzu, o czym stanowi art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przesłano jej formularz wniosku PPF do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie w dniu 3 marca 2014 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, żądając w nim zwolnienia z kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem i dwójką małoletnich dzieci. Utrzymują się z jej wynagrodzenia za pracę wynoszącego brutto 3950 zł, gdyż działalność gospodarcza męża nie przynosi dochodów, tylko stratę. Dochód skarżącej w całości "pochłonięty" jest wydatkami związanymi z kredytem hipotecznym zaciągniętym na budowę domu jednorodzinnego oraz zaspokajaniem potrzeb socjalno-bytowych rodziny, takich jak opłaty za media, zakup żywności, pampersów, odzieży używanej, opłaty za przedszkole). Majątek jaki posiada skarżąca to dom w budowie o powierzchni 107 m2 i działka pod budowę domu o powierzchni 9,5 ara. Obecnie skarżąca dysponuje kwotą kredytu hipotecznego 25000 zł i przeznaczy ją na cel, na który go wzięła, czyli budowę domu. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał skarżącego, pismem z dnia 12 marca 2014 r., do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez złożenie wyjaśnień i dokumentów: - zaświadczenia o aktualnych zarobkach z zakładu pracy, - wyciągu z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy przed złożeniem wniosku, skarżącej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - kopii deklaracji podatkowych za rok 2013 r., skarżącej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, z potwierdzeniem złożenia we właściwym urzędzie skarbowym, jeśli jeszcze nie zostały złożone, to kopii deklaracji podatkowych za rok 2012, z potwierdzeniem złożenia we właściwym urzędzie skarbowym, lub innego zaświadczenia o dochodach za ten okres - jakie aktualnie ponosi koszty utrzymania mieszkania, poprzez przedłożenie dokumentów na tę okoliczność, takich jak kopie rachunków za gaz, wodę, prąd, itd. Jednocześnie wezwanie zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Wskazano też, że termin ten może na wniosek skarżącej zostać przedłużony. Skarżąca odebrała to wezwanie w dniu 19 marca 2013 r., doręczono je do rąk dorosłego domownika ojca skarżącej S. K. Skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi na wezwanie do dnia wydania niniejszego postanowienia. Wniosek skarżącej obejmuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 P.p.s.a. ). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni nie przesłała żadnych wymienionych przez referendarza dodatkowych dokumentów, ani wyjaśnień pozwalających ustalić jej sytuację materialną i finansową, w stopniu wystarczającym do oceny czy spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym lub w jakimkolwiek zakresie. Referendarz zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub chociaż częściowym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. ). Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy ( Dz. U. Nr 227, poz. 2245 ), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. K. B., pomimo wezwania w tym przedmiocie nie wykazała, aby w jej przypadku występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podniosła bowiem, że rodzina utrzymuje się tylko z jej zarobków w kwocie 3950 zł brutto, a działalność męża nie przynosi dochodów, a nawet stratę, ale nie przedłożyła żadnych dokumentów pozwalających na potwierdzenie tych faktów. Ponadto nie wymieniła jakie ponosi obciążenia w związku z utrzymaniem mieszkania, ani też nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych swoich i należących do członków gospodarstwa domowego. Szczególnie, wątpliwości referendarza sądowego wzbudza, jak skarżąca przy deklarowanych zarobkach brutto 3950 zł, z których utrzymują się według niej 4 osoby, jest w stanie jeszcze sfinansować budowę domu i obsługę kredytu na ten cel. Skarżąca jednakże nie przesłała dokumentów służących wyjaśnieniu tej kwestii, brak jest zatem materiału pozwalającego na ocenę jej możliwości zapłaty kosztów postępowania. Z tych też względów, nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.