II SA/Op 77/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. M. W., działając przez pełnomocnika adwokata M. Ż., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, zawartą w piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2021 r., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że opisana na wstępie decyzja organu drugiej instancji została doręczona osobiście adwokatowi skarżącej M. Ż. w dniu 8 grudnia 2020 r., co obrazuje zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy. Z akt sądowych sprawy wynika natomiast, że skarga w sprawie została nadana za pośrednictwem poczty w dniu 8 stycznia 2021 r. (data stempla na kopercie – por. k: 6 akt sądowych). Pismem procesowym z dnia 8 stycznia 2021 r., wniesionym w tej samej przesyłce pocztowej co skarga, nadanej w dniu 8 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, który jak podał upływał w dniu 7 stycznia 2021 r. Uzasadniając żądanie wskazał, że jedyną przyczyną uchybienia terminu było niewysłanie przesyłki zawierającej skargę, sporządzoną już w dniu 5 stycznia 2021 r., przez pracownika kancelarii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie zasługuje na uwzględnienie Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 83 § 1 P.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Jak zostało wyżej powiedziane, zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 P.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie jedyną przyczyną uchybienia terminu wskazaną przez fachowego pełnomocnika skarżącej, było niewysłanie skargi w terminie przez pracownika jego kancelarii. Jednocześnie skarżący nie wskazał innych okoliczności uzasadniających naruszenie terminu, nie określił momentu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednakże w odniesieniu do momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, mając na uwadze, że pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie, za pośrednictwem publicznego operatora w dniu 8 stycznia 2021 r., czyli jeden dzień po terminie do jej wniesienia, który upływał w dniu 7 stycznia 2021 r., należy przyjąć, że uczynił to z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Przechodząc do merytorycznej oceny złożonego wniosku Sąd zważył, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest ona możliwa, gdy strona dopuściła się, choć lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce, zatem tylko wtedy, gdy nastąpiła wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 712/08, orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu, zalicza się stany nadzwyczajne takie jak problemy komunikacyjne, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności przy pomocy innej osoby, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 896/14). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego chybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest więc brak winy strony w jego uchybieniu. Przy tym pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym przypadku pełnomocnika. Jedynie, gdy strona postępowania nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Przyczyną uchybienia terminu świadczącą o braku winy może być zaś tylko szczególnie ciężki przypadek losowy, który paraliżuje możliwość działania samodzielnego lub za pomocą osoby trzeciej. W rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z takim przypadkiem. Nie zaszła tu sytuacja nie do przewidzenia, czy nie do przezwyciężenia ani po stronie skarżącej, ani po stronie jej pełnomocnika. Błąd pracownika kancelarii, na który wskazał pełnomocnik, nie był nagłą nadzwyczajną okolicznością nie do przezwyciężenia. Tam, gdzie zawinił tzw. czynnik ludzki, nie mamy do czynienia z siłą wyższą czy szczególnie ciężkim przypadkiem losowym. Jeżeli o braku winy w świetle art. 87 § 2 P.p.s.a. można mówić jedynie, gdy strona (pełnomocnik) nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, to w niniejszej sprawie brak winy nie został uprawdopodobniony, skoro trudno uznać na podstawie przedstawionych okoliczności, aby pełnomocnik wykazał się wzmożonym wysiłkiem w dochowaniu terminu do złożenia terminie skargi. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, do jakiej jest zobowiązany profesjonalny pełnomocnik. Zawodowy charakter działalności pełnomocnika powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Ustanowiony pełnomocnik odpowiada, więc za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, do jakiej jest zobowiązany profesjonalny pełnomocnik. Nie można, więc poprzestać w ocenie braku winy na ogólnie przyjętym mierniku należytej staranności. Adwokat jest osobą profesjonalnie świadczącą usługi prawne i w związku z tym musi liczyć się z obowiązkiem dokonywania działań mających na celu obronę interesu strony w postępowaniu. Przenosząc poczynione wywody na realia niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że jedyną okolicznością podnoszoną przez pełnomocnika skarżącej jest niedopilnowanie terminu wysyłki skargi przez pracownika jego kancelarii. W stosunku natomiast do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnik czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi, winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09, CBOSA). Niezależnie od tego czy błąd popełnił pełnomocnik skarżącego, czy pracownik jego kancelarii, winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji jego mocodawca (postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 958/12; z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1515/15; z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II OZ 975/16, CBOSA). Zaniedbania w tym zakresie stanowią zawinioną przyczynę uchybienia terminu. W świetle powyższego, przedstawione przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie pozwoliły na przyjęcie, że uprawdopodobnił on brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...]. Były one skutkiem zaniedbania działań pełnomocnika skarżącej, którego obowiązkiem było nadzorowanie pracy osoby wyznaczonej do wysyłki korespondencji. Na marginesie jedynie przychodzi zauważyć, że nawet wysłanie przez osobę nie działającą przez profesjonalnego pełnomocnika skargi dzień po terminie, bez wskazania jakieś nadzwyczajnej przyczyny, powodującej opóźnienie, nie uzasadniałoby przyjęcia braku winy i przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznając, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.